"COI" (Contén)

1. Cubrir ou forrar algo con coiro.

2. Botar pel nova unha ferida.

3. 1. Adquirir algo un aspecto similar ao do coiro.

   2. Poñerse dura a roupa ou cambiar de cor por quedar mal lavada.

4. Quedar alguén espido.

PERSOEIRO

Eclesiástico e político. Foi cóengo de Zaragoza (1767-1789) e preceptor do futuro Fernando VII. Interveu nas negociacións que levaron á abdicación de Fernando VII (1808) e nas que o liberaron (1814). Membro do consello de Estado, perdeu pronto o favor do rei e foi desterrado.

1. Acción de escoitar.

2. Método de detección e observación do inimigo por medio de diversos procedementos de captación do son. Na Primeira Guerra Mundial destacou a escoita submarina, que se practicou por medio da colocación de micrófonos por baixo da liña de flotación das embarcacións de guerra, que detectaban a presenza de submarinos. Durante a Segunda Guerra Mundial o sistema substituíuse polo sonar.

3. Sentinela enviada a un lugar para espiar pola noite as liñas inimigas.

4. Intercepción dunha comunicación telefónica utilizando artificios técnicos de escoita, transmisión, rexistro ou reprodución de sons. As intercepcións que se realizan sen autorización xudicial constitúen un delito contra os dereitos fundamentais.

1. Oír algo con moita atención. Na tradición oral recóllense ditos como: “Quen escoita, mal de si ouza. Quen escoita, o seu mal oe. Escoita ben á vella, e rite do seu consello. Co moito escoitar e co pouco falar, boa fama podes ganar. Escoita e pensa antes de falar, se non queres errar e queres acertar”.

2. Oír ou percibir algo ou a alguén polo oído.

3. Atender a un aviso, rogo, argumento ou consello de alguén.

1. Que padece eunucoidismo.

2. Propio da persoa que padece eunucoidismo.

PERSOEIRO

Poetisa sudafricana. Considerada a primeira poetisa en lingua afrikaans, da súa produción destaca Die stil avontuur (A aventura silenciosa, 1939).

PERSOEIRO

Pintor francés. Discípulo de J. L. David, cultivou un neoclasicismo caracterizado pola severidade. En 1787 acadou o Prix de Rome e trasladouse a Italia. En 1825 fundou un museo en Montpellier ao que lle legou a súa obra. Foi conservador do museo e director da École des Beaux-Arts. Destacan os seus retratos Luís XVIII, A condesa de Albany e Casanova. Cultivou tamén a pintura relixiosa e histórica.

PERSOEIRO

Político. Deputado desde 1881, foi nomeado subsecretario de Estado para as Colonias (1882-1885), ministro de Mariña (1894) e elixido presidente da República desde 1894. O seu goberno estivo marcado polo asunto Dreyfus e polo fortalecemento da alianza franco-rusa.

PERSOEIRO

Eclesiástico, escritor e educador francés. Ordenado sacerdote cara ao 1675, en 1678 foi nomeado superior da institución educativa Nouvelles Catholiques. En 1694 pasou a ser bispo de Cambrai, e ademais encargouse da educación do duque de Borgoña. Defendeu a educación das mulleres, aínda que esta debera ir en consonancia co papel que cada unha delas ía desempeñar ao longo da súa vida. Escribiu Traité de l’éducation des filles (1687), Les aventures de Télémaque (1699), obra, moi difundida como libro de lectura, que estaba enchoupada de intencións morais e que criticaba as formas de goberno autocráticas, e Dialogues des morts (1712). Postumamente, publicáronse Lettre á l’Académie. Réflexions sur la grammaire, la rhétorique, la poétique (1716) e Dialogues sur l’éloquence (1718).

PERSOEIRO

Matemático, astrónomo e médico. En 1547 acadou o posto de médico de cámara de Enrique II. Introduciu diferentes termos en fisioloxía e patoloxía e determinou a apendicite e o peristaltismo (1542). Fixo a primeira descrición da endocardite e, á parte dos seus tratados de matemáticas e astronomía, estableceu un novo criterio en medicina tomando como base a medicina de Galeno e a medieval. A súa obra Universa Medicina (1554) é a primeira referencia, clara e específica, sobre a metodoloxía anatómica.

PERSOEIRO

Político francés. Deputado republicano (1869), formou parte do gabinete de Defensa Nacional, foi alcalde de París (1870) e embaixador en Atenas (1872-1873), ministro de Instrución Pública e de Belas Artes (1879-1883), presidente do consello (1880-1881; 1883-1885) e ministro de Asuntos Exteriores (1883-1885). Polas súas decisións políticas de reforma do sistema educativo, merece ser considerado o fundador do novo sistema educativo francés republicano-burgués, regulado polas chamadas Leis Ferry e baseado no ensino primario gratuíto, laico e obrigatorio. O aspecto máis conflitivo deste novo sistema foi o laicismo que afectaba tanto aos planos de estudios coma aos profesores (persoal laico) nos programas educativos substituíuse o ensino da relixión polo ensino ético e cívico. As Leis Ferry significaron o desbotamento da idea da escola como “unha obra de caridade” e o triunfo da educación como base da integración moral da sociedade.

PERSOEIRO

Compositor e musicólogo. Estudiou en París con Boieldieu e Querubini. En 1827 fundou a Revue Musicale e entre 1833 e 1871 dirixiu o conservatorio de Bruxelas. Da súa produción destaca Biographie universelle des musiciens (Biografía universal dos músicos) e Histoire générale de la musique (Historia xeral da música).

PERSOEIRO

Arquitecto e decorador francés. Traballou como arquitecto oficial para Napoleón Bonaparte xunto con C. Percier. Representante do estilo Imperio, entre as súas obras salientan o Arco do Triunfo do Carrousel (1806-1810) e o proxecto da Rue de Rivoli (1805). No eido da restauración, traballou no Louvre, nas Tuilleries e nos palacios de La Malmaison, Fontaineblau e Versailles, entre outros. Para Luís XVIII realizou a Capela Expiatoria (1816-1820) e para Luís Filipe de Orléans a galería de Orléans do Palaïs-Royal (1829).

FILOSOFOS

Filósofo e economista francés. Encadrado na corrente do socialismo utópico, elaborou un sistema social fundado nos falansterios, comunidades de persoas en réxime de cooperativa de produción e consumo. Propugnou a creación dunha sociedade, onde os homes fosen libres de todas as forzas que lle teñen limitado o exercicio das propias posibilidades e o desenvolvemento completo da personalidade; e o amor libre, posto que consideraba que a familia e o matrimonio eran institucións oprimentes. Malia ter defendido unha reforma da sociedade, defendeu a monarquía, pois non impedía a posta en práctica de ningún dos cambios propostos. Considérase como un dos precursores do cooperativismo actual. Entre as súas obras máis importantes cómpre destacar Théorie des quatre mouvements et des destinées génerales (1808), Théorie de l’unité universelle (1822) e Le nouveau monde industriel et sociétaire (1829).