"endo" (Contén)

1. Antropónimo masculino que ten a súa orixe no nome persoal Hermenegildus, forma latinizada medieval do nome xermánico Hermenegild. Mediante un proceso de aférese pasou a Menegildus, e despois a Menendus, por influencia dos nomes rematados en -sindus como Gumersindo ou Rosendo. Presenta a variante apocopada Men.

2. Liñaxe que leva, en campo de goles, sete besantes de ouro colocados en tres faixas de tres, un e tres; bordo de ouro, cheo. Outra variante trae, en campo de ouro, dúas faixas de azul.

PARROQUIA

Parroquia do concello da Pobra de Trives baixo a advocación de Nosa Señora da Concepción.

CAPITAIS

Capital da provincia de Mendoza, Arxentina (119.681 h [1999]). É un nó de comunicación entre a Pampa e os vales andinos e é tamén a primeira cidade vinícola do país. Fundada en 1561 por Pedro del Castillo, pertenceu ao territorio de Chile ata a creación do vicerreinado do Río de La Plata (1776).

PERSOEIRO

Princesa de Éboli, segunda princesa de Melito e segunda duquesa de Francavilla, filla de Diego Hurtado de Mendoza. Casou con Rui Gomes de Silva, primeiro duque de Pastrana e príncipe de Éboli. Dama de compañía de Isabel de Francia, encabezou, xunto con Antonio Pérez, o partido ebolista, que propugnaba unha saída negociada da rebelión flamenga e defendía unha solución federalista que respectase os privilexios de cada reino. Parece ser que tiveron negociacións secretas cos rebeldes flamengos, descubertas por Juan de Escobedo, ao que fixeron asasinar (1578). Filipe II afastouna da corte en 1579.

PERSOEIRO

Relixioso. Foi prior de Santa María de Castrelo de Miño e fundou e presidiu a Academia Compostelana. Publicou Theatro Moral y Político de la Noble Academia Compostelana (1731) e Epítome de la portentosa vida y milagros de la gran virgen y proto-martyr Sta. Tecla y descripción de las magníficas sumptuosas fiestas a la colocación de esta imagen en su nueva maravillosa capilla, inclusa de la Santa Metropolitana Iglesia de Burgos (1737).

PERSOEIRO

Novelista. A súa obra caracterízase por unha hábil construción do relato, ao que lle imprime certas doses de humor, e onde a cidade figura como lugar natural escollido polo autor para profundizar nas formas de vida doutras épocas e doutras sociedades. A urbe, como personaxe literaria, é o marco do seu propio desenvolvemento, marcado polos conflitos sociais. En catalán é autor das pezas teatrais Restauració (1990) e Els llims o la visitació de la felicitat (1997). Da súa produción destacan as novelas La verdad sobre el caso Savolta (1975, Premio de la Crítica), El misterio de la cripta embrujada (1978), El laberinto de las aceitunas (1982), La ciudad de los prodigios (1986, Premio Ciutat de Barcelona), La isla inaudita (1989), Sin noticias de Gurb (1990), El año del diluvio (1992), Una comedia ligera (1996), La aventura del tocador de señoras (2001) e El último trayecto de Horacio Dos (2002).

PERSOEIRO

Marqués de Montesclaros, grande de España e comendador da orde de San Xaime. Vicerrei de Nueva España (1603-1607) e de Perú (1607-1615), fomentou as obras públicas e conseguiu aumentar a produción das minas de ouro. Membro do Consello de Estado do conde-duque de Olivares, cando este reorganizou o Consello de Aragón nomeouno presidente do Consello de Facenda (1628).

GALICIA

Médico. Especialista en rehabilitación de lesións medulares, foi xefe do departamento de rehabilitación do Hospital Nacional de Parapléjicos e colaborou como experto médico no Laboratorio de Inteligencia Artificial da facultade superior de Informática da Universidad Politécnica de Madrid. Recibiu o primeiro Premio do Inserso de Ayudas para discapacitados (1987).

PERSOEIRO

Administrador. Primeiro vicerrei de Nueva España (1535-1550) e vicerrei de Perú a partir de 1551, contribuíu a organizar o funcionamento da colonia mediante reformas administrativas e fomentando a economía. En 1536 instalou a primeira imprenta do continente americano.

PERSOEIRO

Conquistador. Ocupou diversos postos na Corte de Carlos V e interveu nas campañas de Italia, Alemaña e Austria. Nomeado adiantado do Río de La Plata (1534), fundou o forte Nuestra Señora del Buen Aire, futura Bos Aires, e outras cidades pero, enfermo, decidiu volver á Península Ibérica.

GALICIA

Eclesiástico. Deán da catedral de Santiago de Compostela, foi vigairo capitular en dúas ocasións, en substitución de Bertomeu de Rajoy Losada e de Francisco Alejandro Bocanegra.

1. merendada.

2. Merenda pequena para varias persoas.