cociña

1. s f

   Estancia da casa onde se prepara e cociña a comida. A disposición tradicional na casa rural constaba de lareira, rodeada de bancos ou escanos, a miúdo cun apoio alto e movible, que servía de mesa. A carón do lume situábase o barreño e o forno do pan. O vertedeiro con pía de pedra, o alzadeiro e o burro amoblaban a cociña. A aparición dos fogóns elevados comportou a protección e a decoración da parede con azulexos. A miúdo figuraban na cociña a artesa e o armario do pan. A moderna progresión dos aparatos electrodomésticos desfigurou totalmente a antiga cociña.

2. s f

   Forma de elaboración culinaria propia dun país ou rexión. En Europa pódese distinguir o sector nórdico, caracterizado pola cociña da manteiga, o uso da cervexa como bebida e os produtos afumados; e a cociña mediterránea, que emprega aceite de oliva, viño e produtos conservados por salgadura. En Francia, o desenvolvemento da gastronomía levou a identificar a maior parte da cociña francesa como cociña internacional. As cociñas orientais (indonesia, xaponesa e chinesa) caracterízanse pola súa multiplicidade de combinacións e polo emprego de produtos do mar (peixes e algas) e prebes elaborados a partir de soia.

   Sinónimos: gastronomía.
3. 1. s f

      Aparello calorífico con distintos fogóns que se emprega para a elaboración da comida. Ex: A nosa cociña de ferro quenta moito no inverno.

      Ex: A nosa cociña de ferro quenta moito no inverno.

   2. cociña económica

      Cociña de ferro para aproveitar mellor a calor; constaba dun forno, un depósito de auga e de dous ou máis fogóns.

4. s f [IND]

   Departamento das fábricas de estampar onde se preparan e cociñan as cores en pequenas caldeiras quentadas ao baño maría.

5. casa cociña [ARQUIT]

   Cuarto elemental construído no fondo dun terreo, xeralmente cunha soa planta baixa ou un só andar; a parte anterior do terreo quedaba sen edificar, en forma de patio, desde a rúa. A palabra apareceu xa no s XVII e perdurou nos títulos de propiedade.

Refráns

• A ensalada, ben salgada e ben aceitada.
• A ensalada, pouco avinagrada e moi aceitada.
• A muller e a "sartén" na cociña están ben.
• As nabizas queren unto, aceite e allos, todo xunto.
• Cando ferve o pote ¡alegría alégrate!
• Carne perdida: a da lebre asada e a da perdiz cocida.
• Con tomates na cociña fanse milagres a eito.
• Nabo, nabiza e grelo, trindade do galego.
• Nin ola sen touciño nin xantar sen viña.
• Nin pote ao lume sen touciño nin xantar na mesa sen viña.
• Nunca terás boa ola con auga soila.
• O ben salgado, pouco vinagre e ben aceitado.
• O ferver do pote ten gorgolexos de moÍto alegrote.
• O ovo quere sal e fogo.
• O pato e o leitón, canto máis axiña vai á cazola, mellar.
• O pote que mOÍto ferve, sazón perde.
• O que has de comer, non o vexas facer.
• O que queira facer da vaca carneiro, bótea a cocer en auga fervendo.
• Onde roxe a tixela ou hai muller parida ou hai larpadela.
• Os pratos no alzadeiro andan uns cos outros ao retorteiro.
• Para pan e cebola é mes ter cazola.
• Quen queira facer da vaca cameiro, que a paña a cocer en auga fervendo.
• Quen queira facer da vaca galiña, bótea a cocer con auga fría.
• Se queres que o pote che dea alegría, encheo de carne e parco cada día.