criar

1. v t

   Dispensar os coidados necesarios a persoas ou animais cando son pequenos, como alimentación, refuxio ou protección. Na tradición oral recóllense ditos como: “A que cría, empeora: e a que pare, mellora. A que cría, fillo alleo, brasa trae no seo”.

   Ex: Criou os fillos cunha mamadeira e non lle deu de mamar. Quedaron cos catro cachorros que criou a cadela.

2. v t

   Coidar e atender a educación dun neno. Na tradición oral recóllense ditos como:“Criache e non ensinache? Non criache”.

   Ex: Os avós criáronlles os fillos mentres os pais estiveron fóra.

3. v t

   Procurar o nacemento e o crecemento de animais, plantas ou froitos, xeralmente con fins económicos.

   Ex: Criou un pavo para o Nadal.

4. v t

   Producir unha persoa, un animal ou unha cousa aquilo que se indica ou servirlle de soporte.

   Ex: Tapa o queixo para que non críe balor. A cancela de ferro criou ferruxe por onde saltou a pintura. Os gatos, aínda que son moi limpos, crían parasitos.

5. v i

   Ter crias as femias dos animais.

   Ex: A curuxa criou este ano no faiado.

6. v pron

   Superar a súa primeira etapa de desenvolvemento unha persoa ou un animal.

   Ex: Eramos veciños e criámonos xuntos.

7. v pron

   Chegar unha persoa ou un animal ao seu maior grao de desenvolvemento.

   Ex: O can criouse sen ter que chamar nunca o veterinario.

8. v pron

   Nacer ou vivir as plantas ou os animais no medio que se expresa.

   Ex: Os couselos críanse nos valos.

Frases feitas

• Criar herbas. Estar morto.

• Criar ao cacho. Ser algo artificial.

• Criar o pasmo. Estar aparvado.