grande
(< lat grande)
-
adx
-
Que ocupa moito espazo ou moita superficie. Na tradición oral recóllense ditos como: “Canto máis grande máis burro. De río grande, grande peixe. Vale máis pequeno e agudo, que grande e burro”.
Ex: Comprou a casa máis grande da vila.
-
Que ten un tamaño excesivo con respecto a outro. Na tradición oral recóllese o dito: “O peixe grande sempre come ao pequeno”.
Ex: O pantalón estache grande de máis.
-
Aplícase, nalgunhas especies zoolóxicas, como especificador.
Ex: Becacina grande. Folosa grande.
-
-
adx
Que é moi alto ou forte.
Ex: Vinlle os rapaces moi grandes, coñéceselles ben a medra.
-
adx e s
Aplícase á persoa adulta ou á que ten máis idade ca outra.
Ex: Cando sexas grande poderás ir onde queiras. Falo ti porque es o grande do grupo.
-
adx
-
Que é moi forte ou intenso. OBS: Emprégase, fronte á forma apocopada gran, diante dos nomes en plural ou que comezan por vocal.
Ex: Levou un golpe grande nunha perna. Sofre grandes dores de cabeza. Na tradición oral recóllense ditos como: “A gran salto, gran crebanto. De quen non se pensaba gran pedrada. Onde hai grande amor, hai gran dor”.
-
Aplícase co significado de ‘maior’, cando este se emprega con sentido non material. Na tradición oral recóllense ditos como: “Canto máis grande é a fortuna, está menos segura. O máis grande inimigo do home foi sempre o home”.
Ex: Falar con el, foi o máis grande disparate que puido cometer.
-
-
adx
Que está en moito número ou cantidade. OBS: Emprégase, fronte á forma apocopada gran, diante dos nomes en plural ou que comezan por vocal.
Ex: O novo edificio terá unha grande altura. Realizaron grandes esforzos para rematar o traballo. Na tradición oral recóllense ditos como: “A gran présa, gran vagar. Gran fartura, véspera de tristura”.
-
adx
Que é o principal ou o superior nunha serie de cargos. OBS: Emprégase, fronte á forma apocopada gran, diante dos nomes en plural ou que comezan por vocal.
Ex: Nomeárono gran mestre da súa orde.
-
adx
Que é importante, famoso ou que ten moito valor. OBS: Emprégase, fronte á forma apocopada gran, diante dos nomes en plural ou que comezan por vocal.
Ex: Adxudicáronlle a obra a un grande arquitecto. Fan grandes esforzos para chegar a fin de mes.
-
s
[NUMIS]
Moeda de prata de boa lei cuñada en Francia desde o 1266, cun valor de 12 diñeiros, que supuxo a materialización do sou, ata ese momento unha unidade de conta. Tivo a súa orixe na reforma monetaria que realizou Luís IX de Francia e recibiu este nome por ser a moeda de prata máis forte con relación ó billón.
-
s
m pl
Persoa de idade adulta.
Confrontacións: maior. -
s
m pl
Persoa rica e poderosa.
Ex: Os grandes sempre poden cos humildes.
-
grande de España
[HIST]
Título que representa a xerarquía superior do estamento nobiliario español, inmediatamente despois do título de infante e anterior aos outros títulos do reino. Os seus privilexios, entre os que destacan a libre entrada no palacio real, preceder aos bispos, permanecer cubertos en presencia do monarca e o tratamento de excelencia, tiñan só un carácter honorífico. Continuadora dos ricos-homes medievais, apareceu no Reino de Castela na primeira metade do s XIII, pero foi recoñecida legalmente por Carlos I en 1520. Nun principio tan só foron 25 títulos pero desde 1640 multiplicáronse as concesións e chegou a venderse este privilexio. Existiron tres clases de grandeza, diferenciadas pola maneira de dirixirse ao rei, que na segunda metade do s XIX foron reducidas a unha. Suprimida en 1873, foi restablecida en 1875 e volveuse abolir en 1931, sendo posta en vigor de novo en 1948. Fernando VII creou a Diputación Permanente y Consejo de la Grandeza de España, organismo oficial que dependeu ata 1931 do ministerio de Estado e desde 1948 do de Xustiza.