"CEDA" (Contén)

1. Nome co que se denomina a disposición dos grafemas que constiúen unha lingua nunha orde que pode variar segundo as distintas tradicións de escritura. Descoñécese se foi o fenicio ou exipcio o primeiro en empregarse. Segundo A. C. Moorhouse (1953) todos os sistemas de escritura son variacións dun único modelo que pode ter a súa orixe nun grupo de alfabetos semíticos lixeiramente diverxentes, destacando a relevancia do fenicio xa que del vén o grego, pai das linguas europeas como o galego. A ordenación propia do alfabeto é un reflexo dos principios de ordenación léxica fundamentais e mesmo de estruturación dos saberes propios dunha cultura, como mostra a importancia dos dicionarios. Orixinariamente o termo abecedario significaba só a sucesión ordenada das letras latinas, despois por ampliación semántica pasou a designar calquera alfabeto.

2. Conxunto de cadros ou moldes para reproducir unha serie completa de letras e cifras.

3. 1. Libro usado nas escolas para aprender a ler as letras, que se dispoñen en orde alfabética. Xa existen en pergameo no século IX.

   2. Primeiro cartel dunha serie, na cal os nenos, ata o comezo do s XX, facían a aprendizaxe da lectura, segundo o sistema de Jean-Baptiste de La Salle.

4. Conxunto de instrucións informáticas que permiten representar en documentos de diferentes aplicacións tipos de letra cunhas características determinadas.

1. Herbácea do xénero Rumex de follas alternas, inflorescencias erectas con flores de tres tépalos externos diminutos e tres internos anchos que na frutificación se endurecen e rodean o aquenio. En Galicia están presentes as especies: R. acetosa na que se distinguen dúas subespecies (R. acetosa acetosa, extendida en ambientes diversos, e R. acetosa biformis, endemismo da costa norte ibérica); R. acetosella en ambientes húmidos e areosos e R. bucephalophorus en ambientes rochosos e areosos costeiros. As follas consúmense en ensalada ou como condimento, polo sabor acedo que proporciona o oxalato presenta na planta.

2. Oxalato de hidróxeno e potasio, que se atopa na aceda. Cristais de gusto amargo e velenosos. Emprégase para sacar manchas de ferruxe e de tinta, para limpar madeira e para decolorar estearina.

1. Cambiar algo de xeito que se torne acedo ou agre.

2. Tornar ou tornarse acedo ou agre.

3. Dar un baño de ácido aos fiados ou aos téxtiles para destruírlles as materias minerais, mellorarlles o tacto e que quede frufrú.

GALICIA

Comarca do S de Galicia a medio camiño entre as áreas montañosas da Serra de Queixa e a sucesión de depresións tectónicas de Ourense-A Limia-Monterrei. Nunha superficie de 382 km2viven no 1996, 15.937 persoas, o que supón unha densidade de 41,71 h/km2. A comarca está formada polos concellos de Allariz (5.178 h), Baños de Molgas (2.292 h), Maceda (3.467 h), Paderne de Allariz (1.718 h), Xunqueira de Ambía (2.150 h) e Xunqueira de Espadañedo (1.132 h). O propio nome denota unha bicefalia: a comarca conta con dous pequenos núcleos urbanos de importancia semellante: Allariz e Maceda. Ambos reparten a súa influencia funcional. A proximidade a Ourense e a competencia interna impediu a consolidación dun centro reitor comarcal claro. A comarca artéllase ao redor de dous eixos. Un ao N: a estrada C-536 en dirección a Valdeorras no que se asenta Maceda. E outro ao S: a estrada N-525 que pasa por Allariz. As dúas vilas son tamén lugar de confluencia de estradas locais desde as...

PERSOEIRO

Político chileno. No ano 1864, cando abandonou a carreira eclesiástica para dedicarse á política, afiliouse ao partido liberal. A partir do ano 1870 foi deputado en diferentes ocasións e, dende 1882 ata 1886, ocupou o cargo de ministro no gabinete do Presidente Domingo Santa María. Cando asumiu a Presidencia do país, no ano 1886, promoveu a educación pública e realizou numerosas obras públicas. En 1891, logo de oito meses de guerra civil, abandonou o cargo e suicidouse pouco despois.

CIDADES

Cidade do estado de Iowa, EE UU, á beira do río Cedar, afluente do Mississippi (108.750 h [1990]). Fundouse en 1849 e nela destacan as industrias alimentarias, farmacéuticas e a produción eléctrica, para a que aproveitan a forza motriz que proporcionan os rápidos do río.

PARROQUIA

Parroquia baixo a advocación de san Martiño que dá nome ao concello de Cerceda por ser onde está a capital municipal, o lugar do Campo da Feira.

PARROQUIA

Parroquia do concello do Corgo baixo a advocación de san Pedro.

PARROQUIA

Parroquia do concello do Pino baixo a advocación de san Miguel.

GALICIA

Concello da comarca de Ordes, situado na provincia da Coruña no O da Comunidade Autónoma de Galicia. Limita ao N cos concellos de Laracha (comarca de Bergantiños) e Culleredo (A Coruña); ao S cos de Tordoia e Ordes (Ordes); ao L cos de Carral (A Coruña) e Ordes; e ao O cos de Carballo e Laracha (ambos os dous en Bergantiños). Abrangue unha superficie de 110,9 km 2 cunha poboación de 5.587 h (2007), distribuídos en nas parroquias de Cerceda, As Encrobas, Meirama, Queixas, Rodís e Xesteda. A capital municipal, a aldea do Campo da Feira, na parroquia de San Martiño de Cerceda, está a 43° 11’ 20’’ latitude N e 8° 28’ de lonxitude O, 30 km ao S da Coruña e 47 km ao N de Santiago de Compostela. Está adscrito ao partido xudicial e á arquidiocese de Santiago.
Xeografía física
O termo municipal de Cerceda está baixo o dominio climático oceánico húmido; dentro dos subtipos galegos pertence ao das plataformas occidentais, caracterizado por abundantes precipitacións...

1. Apelido de orixe toponímica que remite ao latín *cereceta, derivado de cerasu ‘cerdeira’ e mais o sufixo abundancial -eta ‘abundancia de cerdeiras’. A mesma orixe, pero co sufixo abundancial -etu, presentan os apelidos Cercedo, Cercido e Cerdido. Documéntanse desde o s XIII: “Fernan Peres de Cerzido” (doc ano 1284 en Enrique Cal Pardo, El monasterio de san Salvador de Pedroso en tierras de Trasancos, 1984, p 247), “Juan Fernandes de Cercedo” (doc ano 1482 en J. García Oro, Galicia en la Baja Edad Media, 1977).

2. Liñaxe que leva como armas, en campo de prata, cinco torres de azul, postas en aspa.

PERSOEIRO

Mestre de cantería. Realizou en 1575 a capela de Pedro Carneiro na igrexa de Santa María a Nova de Noia.

PERSOEIRO

Xeógrafo e naturalista. Foi catedrático de Agricultura no Instituto de San Isidro de Madrid. É un dos fundadores da moderna xeografía española. Destacan as súas obras Resumen fisiográfico de la Península Ibérica (1922) e Regiones naturales de España (1943).

PERSOEIRO

Escritor. Discípulo de Alberto Lista, foi un dos representantes do romanticismo español. De tendencias liberais, despois da execución de Riego (1823) fundou, xunto con Patricio de la Escosura e outros, a sociedade secreta Los Numantinos, feito polo que o confinaron nun convento de Guadalajara. Recobrada a liberdade, fuxiu a Lisboa e despois a Londres, onde participou nas actividades políticas dos exiliados. En 1830 viviu as xornadas de xullo en París e pasou os Pireneos coa fallida expedición de Chapalangarra. Volveu a Londres e, amnistiado, dirixiuse a Madrid, onde ingresou na garda real. Así mesmo, foi secretario da legación diplomática na Haia e deputado a Cortes en Almería. As súas actividades revolucionarias recluírono en Cuéllar -onde escribiu a novela histórica Sancho Saldaña (1834)-, máis tarde en Badajoz e, ao rebelarse contra o goberno de Toreno (1835), tivo que esconderse. Prolífico articulista, cofundou o xornal El Pensamiento e colaborou con asiduidade na...