"Rusia" (Contén)

PERSOEIRO

Primeiro Duque de Prusia (1525-1568) e último Gran Mestre da Orde dos Cabaleiros Teutónicos (1511-1525). Converteuse ao protestantismo, secularizou Prusia e fíxoa un ducado herdeiro baixo a soberanía de Polonia (1525). No 1544 fundou a Universidade de Königsberg.

PERSOEIRO

Tsar de Rusia (1645-1676), de nome Aleksej Mikhajlovič Romanov. Fillo de Miguel I, primeiro Tsar da familia Romanov. Decretou o Código de Sobor (1649), que lle deu forma xurídica ao sistema de servidume e que satisfaceu os propietarios rurais. Promotor da guerra contra Polonia (1652-1667), Aleixo anexionou a Rusia Smolensk e toda a Ucraína oriental con Kiev. En Asia, o imperio chegou ata ao Pacífico, salientando o proceso colonizador de Siberia. Principiou unha política de reforma intelectual, dificultada durante os seus últimos anos, bastante axitados polo Cisma de Raskol e a revolta cosaca de Stenka Razin (1668-1671). O Reinado de Aleixo marcou o paso ao estado centralizado e absoluto.

PERSOEIRO

Tsar de Rusia (1801-1825). Participou no asasinato do seu pai, Paulo I e iniciou unha política constitucionalista e ilustrada (Consello de Ministros, reforma do ensino, etc). No 1805 entrou na terceira coalición contra Francia, pero os seus exércitos foron derrotados en Austerlitz (1805), Eylau e Friedland (1807); firmou a paz en Tilsit (xuño 1807) e en Erfurt (outubro 1808), comprometéndose a manter o bloqueo contra Gran Bretaña e a loitar contra Austria. Continuou a guerra contra Turquía, interveu en Persia (1808) e ocupou Finlandia (1809). Violou os acordos de Erfurt ante a ameaza do imperialismo francés. A campaña de Rusia, que parecía un grande éxito francés, acabou nunha desfeita. En 1813 o Tsar foi proclamado “campión” da Europa unida contra Napoleón: venceuno en Leipzig (1813) e entrou en París (1814). No Congreso de Viena opúxose a Metternich e propugnou unha especie de statu quo ante, que tivo éxito despois dos Cen Días de Waterloo (1815). A etapa pietista do seu goberno...

PERSOEIRO

Tsar de Rusia (1855-1881). Sucedeu a Nicolao I e puxo fin á Guerra de Crimea (1856). Tentou unha tímida liberalización que repercutiu nos feitos posteriores de Rusia. No 1861 liberou os servos e expropiou os nobres; a reforma realizouse utilizando institucións tradicionais como o mir. Realizou reformas na administración: creación de asembleas locais (zemstvo), reforma da xustiza, modificación do ensino e institución do servizo militar obrigatorio (1874). Coa insurrección de Polonia e o intento de rusificar o país, acabou o período de reformas. A nobreza polaca foi considerada responsable da insurrección e en Polonia as terras foron repartidas entre os campesiños. A política exterior de Gorcakov baseouse no paneslavismo. Dende 1859 os rusos atacaron o Cáucaso e conquistaron o Daguestán, para comezar as exploracións petroleiras de Bakú. No 1860 foi fundada Vladivostok e comezou a conquista do Turkestán. A causa do fracaso das reformas e da política paneslavista, desenvolveuse...

PERSOEIRO

Tsar de Rusia (1881-1894), segundo fillo de Alexandre II. En 1886 casou con Dagmar (María Fiodorovna), filla de Cristián IX de Dinamarca. Inaugurou unha etapa de afastamento de Europa, de intransixente autocracia e renunciou a toda reforma política e social. A prensa foi controlada (1881) e as universidades perderon a súa autonomía (1884). Desde 1887 obstaculizouse o acceso á escola das clases inferiores. Alexandre seguiu a política de rusificación (en Polonia, en Finlandia e nas provincias do Báltico) e proseguiu a expansión de Rusia cara a Asia Central. Completou a conquista do Turquestán, do oasis de Merv (1884) e das rexións de Fergana e Pamir (1893). Construíu o ferrocarril transcaspiano (1883-1886) e comezou o transiberiano (1891-1904). Continuou na Liga dos Tres Emperadores (1881) e asinou con Bismarck unha alianza xermano-rusa no 1887.

PERSOEIRO

Tsarina de Rusia (1730-1740). Filla de Iván V e muller (1710-1711) do duque de Curlandia, Federico Guillerme. Subiu ao trono ao morrer Pedro II. Deixou o poder nas mans do curlandés Ernesto J.R. de Biron e do partido xermanófilo, que fomentou a xermanización do estado. A política exterior, dirixida por Andrei I Osterman, centrouse na intervención en Suecia e Polonia (1733-1735) e na guerra contra Turquía (1736-1739) co gallo de obter unha saída ao Mediterráneo, tal e como se recolle no Tratado de Belgrado.

ENTRADA LARGA

Estado da Europa oriental, tamén coñecido como a Rusia Branca. Limita ao NL e ao L con Rusia, ao S con Ucraína, ao O con Polonia e ao NO con Lituania e Letonia (208.000 km2; 10.401.784 h [estim 1999]). Esténdese entre os 56° e os 51° de latitude N e os 23° e 32° de lonxitude L. A capital é Minsk.
Xeografía física

Relevo e xeoloxía
O país ocupa unha depresión herciniana encadrada entre aliñamentos cristalinos. A forma de relevo máis usual son as chairas e as ondulacións provocadas polas glaciacións cuaternarias (morrenas e incisións glaciais). En xeral, pódense distinguir tres áreas: ao N, na conca do Dvina, hai unha área palustre interrompida por outeiros; no centro, e en dirección NL-SO, esténdese unha liña de pequenos cumios, a Belorusskaja Gr’ada, na que está a altitude máxima do país, o monte Majak, 356 m; ao S, na Polesia (Polesje), esténdense vastas áreas pantanosas, as máis...

PERSOEIRO

Tsarina de Rusia (1725-1727). Campesiña de orixe polaca, casou en 1712 con Pedro I o Grande, que a proclamou emperatriz consorte en 1724. Trala morte de Pedro (1725) continuou a súa política, axudada por Menšikov. En 1725 fundou a Academia das Ciencias de San Petersburgo e en política exterior uniuse un ano despois á liga austro-española contra Dinamarca e Gran Bretaña (1726).

PERSOEIRO

Rei de Prusia (1786-1797), fillo do príncipe Augusto Guillerme. Sucedeu o seu tío Federico II. Membro da primeira coalición contra Francia (1793), as vitorias francesas e os seus intereses en Polonia inducírono a firmar a paz por separado polo Tratado de Basilea (1795). En 1793 anexionouse Danzig e Thorn, e en 1795 Varsovia. Reduciu as liberdades e á súa morte deixou o exército e a economía debilitados.

PERSOEIRO

Rei de Prusia (1797-1840), fillo e sucesor de Federico Guillerme II. Coaligado con Rusia, atacou Francia (1806) e, tralas derrotas de Jena, Auerstedt e Friedland, asinou a Paz de Tilsit (1807), que deixaba o reino reducido á metade. En 1813 uniuse á coalición contra Napoleón e o Congreso de Viena (1815) restituíulle aumentados os territorios perdidos.

PERSOEIRO

Rei de Prusia (1840-1861), fillo e sucesor de Federico Guillerme III. Reprimiu a Revolución de 1848, pero tivo que outorgar unha Constitución. Enlouqueceu en 1857 e asumiu a rexencia o seu irmán Guillerme.

PERSOEIRO

Elector de Brandenburgo (Federico III, 1688-1713) e rei de Prusia (1701-1713). Proclamouse herdeiro único en contra do testamento do seu pai, o elector Federico Guillerme I, e apoiou o Emperador Leopoldo I na Guerra de Sucesión pola coroa española a cambio do título de rei de Prusia. Practicou unha política de asimilación de protestantes europeos e fundou a Universidade de Halle (1694) e a Academia das Ciencias de Berlín (1707). Foi tamén mecenas do filósofo e matemático G. W. Leibniz.

PERSOEIRO

Rei de Prusia (1740-1786), fillo de Federico Guillerme I. Rebelouse contra a educación imposta polo seu pai e tentou fuxir a Inglaterra en 1730, pero foi descuberto e fixérono prisioneiro. En 1740 accedeu ao trono prusiano e iniciou unha política militar de carácter expansivo. Durante a Guerra de Sucesión austríaca (1740-1748) ocupou a rexión de Silesia, ao tempo que lle ofrecía a súa axuda a María Tareixa de Austria a cambio da propia Silesia. Na Guerra dos Sete Anos (1756-1763), malia as derrotas fronte aos exércitos austrorrusos, conseguiu asegurarse Silesia. En 1772 repartiuse Polonia con Catarina II de Rusia, polo que engadiu aos seus territorios a Prusia polaca, Gdańsk e Thorn, e en 1779 obtivo os principados franconios de Baviera. Durante a Guerra de Sucesión de Baviera constituíu o Fürstenbund, unha alianza cos principes alemáns co fin de frear os intentos de Austria por reconstituír o Sacro Imperio Romano Xermánico. Expoñente do despotismo ilustrado europeo, reorganizou a...

PERSOEIRO

Emperador alemán e rei de Prusia (1888), fillo de Guillerme I. Opúxose a Bismarck, pero distinguiuse na Guerra Franco-Prusiana (1870-1871). En 1888 foi coroado emperador pero morreu ao cabo de tres meses.

PERSOEIRO

Tsar ruso (1584-1598), fillo do Tsar Iván o Terrible e de Anastasia Romanovna. Durante o seu reinado, a Igrexa ortodoxa rusa liberouse da xurisdición da Igrexa ortodoxa grega.

PERSOEIRO

Tsar de Rusia (1676-1682). Educado no humanismo, durante o seu reinado produciuse a entrada na corte moscovita das correntes culturais occidentais e a abolición dun gran número de regulamentos que fixaban os nomeamentos ao servizo do Estado.