durmir

1. v t e i

   Estar unha persoa ou animal nun estado de repouso durante o que se suspende a consciencia e os sentidos. Na tradición oral recóllense ditos como: “A moito durmir, menos vivir. Anque na cama non durma o ollo, descansa o óso. Benia o mal que con durmir se cura. Cando non tiña, tranquilo durmía; e agora que teño, durmo con medo. Canto se deixa de durmir, gáñase de vivir. Dous que dormen nun xergón, vólvense da mesma opinión. Rapaz que vela e vello que dorme, sinal é de morte”.

   Ex: Durmín un sono pequeno. Durmían o sono do esquecemento. Non durmiu en toda a noite porque lle doía unha moa.

   Confrontacións: adormecer, descansar, sonear.
2. v i

   Pasar a noite nun lugar para repousar.

   Ex: Hoxe durmirei no hotel do aeroporto para coller o avión a primeira hora da mañá.

3. v i

   Manter relacións sexuais con outra persoa.

   Ex: Os dous dormen xuntos desde hai un tempo.

4. v i

   Descoidar a realización dalgunha actividade, asunto ou deber.

   Ex: Non durmas e bule un pouco máis.

5. v i

   Permanecer algo inmóbil e sen actividade.

   Ex: Os seus recordos da nenez durmían ata que volveu á súa vila natal. Os documentos do testamento dormen na caixa forte.

6. v t

   Facer durmir a alguén.

   Ex: Vou durmir o neno e despois xa podemos marchar.

   Sinónimos: adormentar, adurmiñar.
7. v t

   Anestesiar a alguén.

   Ex: Durmírono con anestesia total para lle implantar a válvula.

8. v pron

   Adormecerse unha parte do corpo, especialmente as extremidades.

   Ex: Durmíuseme a perna e case caio ó andar.

Frases feitas

• Durmir a mona. Durmir despois dunha borracheira.

• Durmir á paparrandona. Durmir tranquilamente.

• Durmir a sono solto. Durmir tranquilamente.

• Durmir coma un leirón. Durmir moito.

• Durmir coma un morto. Ter o sono moi pesado.

• Durmir coma un pato. Durmir tranquilo, ininterrompidamente.

• Durmir coma un peixe. Durmir moito.

• Durmir coma un santo. Durmir tranquilo e ben.

• Durmir coma unha pedra/un tronco. Durmir profundamente.

• Durmir cos ollos abertos coma unha lebre. Tomar alguén as debidas precaucións.

• Durmir cun ollo aberto e co outro pechado. Estar vixiante en todo momento.

• Durmir cun ollo aberto. Estar cunha actitude vixiante.

• Durmir mal estrado. Estar de mal xenio.

• Durmir sen can. Durmir tranquilo, sen medo.

Refráns

• A moito durmir, menos vivir.
• Anque na cama non durma o olio, descansa o óso.
• As des déitate, se ques, e, se ser pode, mellor ás nove.
• As dez ou na cama ou ao pe.
• As nove déitate e durme, que ás dez xa durmirás.
• As nove non é cristián quen non dorme.
• Cando durmo, non sei o que teño.
• Canto máis se dorme, máis sono se ten.
• Canto máis se forme, máis se descansa.
• Come pouco, cea pouco e durmirás moito.
• Deitareime e durmirei: boas novas toparei.
• Déitate cedo e érguete tarde, criarás sebo e carne.
• Déitate sen cea e amañecerás sen débedas.
• Dorme quen dorme e non quen penas sofre.
• Dous que dormen nun xergón vólvense da mesma opinión.
• Durmir e garda-Ia leira, non hai maneira.
• Érguete tarde, déitate cedo e criarás carne e sebo.
• Fai noite noite e o día día e vivirás con alegría.
• Mal sono dorme quen veneno colle.
• Non despertes a quendorme, que o sono é o mellor amigo.
• O durmir non quere présa, e a présa non quere durmir.
• O neno dorme ao peso e o vello ao seso.
• O que cea e vaise deitar, mala noite quere pasar.
• Quen moito dorme, lagañas cría/ten.
• Se na cama non dorme o meu ollo, folgan os meus ósos.
• ¡Ai, durmir, como me sabes! ¡Queira Deus que non te me acabes!