Partido Republicano Radical

Grupo político que se constituíu o 6 de xaneiro de 1908 en Santander, con ocasión dun discurso que pronunciou Alejandro Lerroux. Pretendía ser a cristalización organizativa do lerrouxismo en España, pero durante moito tempo a súa influencia centrouse case exclusivamente na cidade de Barcelona. Aínda así, nesta cidade, despois de ter un papel ambiguo durante os feitos da Semana Tráxica, perdeu parte do apoio obreiro que inicialmente acadara. Politicamente abandonou o revolucionarismo verbal anterior e institucionalizou unha rede de intereses económicos baseada no dominio do concello de Barcelona. Ademais, o seu peso nas eleccións lexislativas foi moi pequeno, coa única excepción das eleccións de maio de 1910. Debido ao seu españolismo, a súa influencia limitou o campo de manobra da esquerda republicana catalanista. Nas Cortes Constituíntes da Segunda República Española emerxeu como o segundo partido do Estado español pola consecución de 89 deputados. En Galicia distinguíronse tres sectores fundamentais: un centrado na Coruña e liderado por X. Abad Conde, que tamén dominaba a organización galega; en Pontevedra E. Iglesias Ambrosio dominaba outro núcleo, enfrontado con Abad Conde pero igualmente antiautonomista; e un terceiro grupo ao redor da figura de Basilio Álvarez e centrado na cidade de Santiago de Compostela, que apoiaba a autonomía. Concentrou o máis destacado do republicanismo histórico e a súa liña política, adoptada no congreso rexional de Ourense de 1932, apoiou o establecemento dun gabinete de concentración republicana que excluíse os socialistas. Nas eleccións ás Cortes de novembro de 1933 formou unha candidatura conxunta coa Organización Republicana Gallega Autónoma (ORGA) e consolidouse como a primeira forza galega con 15 deputados. Despois da escisión de D. Martínez Barrio, en xaneiro de 1934, unha boa parte da organización galega uniuse a este líder e, posteriormente, tras o escándalo de Lerroux pola súa vinculación co estraperlo, novos núcleos dos radicais galegos achegáronse á opción de centro defendida por M. Portela Valladares.