pé

1. 1. s m [ANAT]

      Parte terminal das extremidades abdominais do home que comprende o tarso, o metatarso e as dedas. Os ósos do tarso distribúense en dúas fileiras, unha posterior, co astrágalo enriba e o calcaño debaixo, e outra anterior, co escafoide por dentro, as tres cuñas por diante e o cuboide por fóra. Os metatarsianos son cinco; por detrás articúlanse coas tres cuñas e o cuboide, e por diante coas falanxes das dedas. Completan esta estrutura ósea uns potentes tendóns que proceden dos músculos da perna e dos músculos propios do pé, e ligamentos, que contribúen á fixación das pezas óseas.

   2. pé cavo [PAT]

      Pé oco, cunha curvatura excesiva da planta do pé.

   3. pé de atleta [PAT]

      Tricofitose do pé, producida polo fungo Candida albicans, caracterizada polo arroibamento, vesiculación e fendas entre as dedas.

   4. pé de Madura

      Micetoma do pé.

   5. pé de Morand [PAT]

      Pé con oito dedas.

   6. pé equino [PAT]

      Deformidade permanente do pé, que o priva de tomar contacto coa terra polos seus puntos normais de apoio.

   7. pé equinovalgo [PAT]

      Combinación de deformidades constituídas polo pé equino e polo pé valgo.

   8. pé equinovaro [PAT]

      Pé que combina as deformidades constituídas polo pé equino e polo pé varo.

   9. pé oco [PAT]

      Deformidade que se caracteriza polo encorbamento da punta cara ao talón que deixa cóncava a planta do pé.

   10. pé plano [PAT]

       Deformidade que se caracteriza pola desaparición da ponte do pé, de maneira que se pousa na terra directamente a planta do pé.

   11. pé valgo [PAT]

       Pé desviado cara a fóra, que pousa na terra polo bordo interno.

   12. pé varo [PAT]

       Pé desviado cara a dentro, que pousa na terra polo bordo externo.

   13. pé zambro [PAT]

       Pé contrafeito, xeralmente de tipo equinovaro.

2. 1. s m

      Parte terminal de cada unha das patas dun animal.

   2. pé fendido

      Pezuño dos ungulados.

3. 1. s m

      Parte inferior do tronco dunha planta ou dunha árbore.

   2. s m

      Árbore ou planta sobre a que se fai un enxerto.

   3. pé de viña

      Cepa das vides.

   4. pé macho

      Planta que carece de espigas.

4. s m

   Parte dun obxecto que serve para soportar algo e sobre a que este se apoia no chan.

   Ex: Tivemos que calzar un pé do armario porque abaneaba.

5. 1. s m

      Peza colocada verticalmente que sostén algo.

   2. s m

      Columna, xeralmente de pedra, que sostén o hórreo e sobre a que vai a capa.

   3. s m

      Pedra inferior do muíño, de forma cilíndrica e cun buraco no medio, sobre a que xiria a capa ou moa.

   4. s m [CONSTR]

      Balaústre ou barra de ferro que, disposto verticalmente no extremo inferior dalgunhas escaleiras, ou dun dos seus tramos, forma parte da varanda, sostendo o pasamán, e adoita ser máis groso e máis longo ca os outros barrotes da varanda.

   5. pé dereito [CONSTR]

      Cada unha das pedras verticais que, postas aos lados dunha porta ou ventá, sosteñen o lintel.

      Sinónimos: ucheira.
   6. pé dormente [CONSTR]

      Madeiro ou pedra, colocada xeralmente no chan, que serve de apoio a outras situadas horizontal ou verticalmente.

      Sinónimos: dormente.
6. s

   1. Parte inferior de algo.

      Ex: Fixemos un descanso no pé do monte. O pé do edificio en construción está cheo de cascallos.

   2. Parte final dun escrito ou dunha páxina, que non pertence ao seu contido.

      Ex: Segundo explica a nota ao pé, a información está contrastada.

   3. Texto impreso debaixo, ao lado ou enriba dunha ilustración, que explica o seu significado e facilita a súa comprensión.

      Ex: Grazas ao pé de foto soubemos quen era a persoa que bicaba a man do papa.

   4. pl

      Parte dunha cousa que se opón á cabeceira.

      Ex: Dobreiche a camisa e deixeicha nos pés da cama.

7. s m

   Medida do calzado que usa unha persoa.

   Ex: Ti gastas máis pé ca min.

   Sinónimos: número.
8. s m

   Parte do calcetín, media ou outra peza de vestir que cobre o pé.

9. s m

   Motivo ou razón para algo. OBS: Adoita empregarse co verbo dar.

   Ex: No lle dei pé para que me contestara.

10. s m [METROL]

    1. Medida de lonxitude de valor variable segundo os países ou as localidades. Corresponde aproximadamente á lonxitude dun pé humano.

    2. Unidade de lonxitude utilizada nos países anglosaxóns, igual a 1/3 da iarda ou a 12 polgadas. Represéntase por ft e equivale a 30,48 cm. Para superficies e volumes empréganse, respectivamente, o pé cadrado (0,0923 m 2 ) e o pé cúbico (0,027 m 3 ).

    3. Medida de lonxitude que equivale a uns 28 cm segundo as zonas e que corresponde á terceira parte dunha vara.

11. [LIT]
    1. s m

       Unidade métrica básica a partir da que se formaban os versos na poesía clásica grega e latina.

    2. pé crebado/quebrado

       erso de oito sílabas ou menos que aparece nunha composición, combinado con versos maiores, e que en relación a estes aparece como fragmentario.

12. pé ambulacral [ZOOL]

    Apéndice dos equinodermos que utilizan como medio de locomoción e como parte do seu sistema respiratorio.

13. pé azul [FUNGO]

    Cogomelo que presenta un carpóforo que pode medir desde 3 ata 15 cm de diámetro, carnoso, aplanado e de cor violeta. A cutícula é moi lisa, non estriada, satinada e algo viscosa co tempo. As laminiñas son escotadas, pretas, desiguais, da mesma cor ou máis claras ca o sombreiro. O pé non ten anel nin bulbo e é da mesma cor co carpóforo. É comestible e encóntrase, sobre todo, no inverno, sobre calquera amoreamento de follas.

14. pé de boi [PLANTA]

    Planta herbácea perenne, de ata 1,5 m de altura, que presenta talos ocos, follas pinnadas, flores brancas agrupadas en inflorescencias e froito globoso. Florece entre xuño e agosto. En Galicia haina en lugares húmidos, preto dos ríos. É unha planta moi velenosa.

15. pé de cabra

    Barra de ferro cos extremos planos e curvados en forma de uña que se usa para arrincar cravos ou como panca.

16. pé de can [MAR]

    Disposición das áncoras dunha embarcación cando están fondeadas dúas a proa e unha a popa.

17. pé de codaste [MAR]

    Parte do codaste que descansa sobre a quilla.

18. pé de escota longo [MAR]

    Sistema de navegación de vela en que a vela vai máis solta e o barco vai máis lixeiro. Emprégase para navegar cando o vento bate ao biés na amura.

19. pé de galiña [PLANTA]

    grama.

20. pé de gallo [MAR]

    Peza de ferro bifurcada que, cravada nun pau dunha embarcación, serve para enganchar ou unir cabos.

21. pé de galo [MAR]

    Corda con chumbo, que vai por debaixo das redes do cerco.

22. pé de galo [PROTISTA]

    Algas vermellas de talo ergueito, de ata 2 m de lonxitude, de cor verde amarelada cando son novas e apardazadas máis tarde, con ramificación alterna en pólas planas e delgadas de 2 mm de ancho, que aparece no infralitoral das costas expostas.

23. pé de imprenta [GRÁF]

    Indicación da data e lugar en que se imprimiu un libro, un cartel ou calquera outra publicación.

24. pé de lobo [PLANTA]

    marroio de auga.

25. pé de monte [XEOG]

    Rexión chairega situada ao pé dun macizo montañoso, que se forma pola acumulación de materiais, arrastrados por torrentes e ríos, e previamente arrincados da montaña polos efectos da erosión.

26. pé de paxaro [PLANTA]

    herba das quenturas.

27. pé de pita [PLANTA]

    abrótega.

28. pé de rata [FUNGO]

    Especie de fungos do xénero Ramaria, da clase dos basidiomicetos, con aspecto de coral e cor amarela. Crece debaixo das árbores e de restos de materia vexetal en descomposición. En Galicia existe a especie R. strita.

29. pé de rei [TECNOL]

    Aparato que mide distancias curtas cunha precisión de centésimas de milímetro. Consta dunha regra fixa, graduada, cun pé perpendicular e un cursor, provisto doutro pé, que leva incorporado un nonio ou un visualizador dixital.

30. pé de roda [MAR]

    Peza curva de madeira que une a roda de proa ou de popa coa carena, nunha embarcación de madeira.

31. pé de sapo [PLANTA]

    cegude.

32. pé de sardiña [MAR]

    Banco de sardiñas que entra nunha ría.

33. pé dunha perpendicular [MAT]

    Punto en que unha recta ou un plano cortan a perpendicular trazada sobre eles.

Frases feitas

• A catro pés loc adv Gateando.

• A darlle co pé. En abundancia.

• A pé loc adv Camiñando.

• Ao pé da letra De maneira literal.

• 2 loc adv Que xa se levanta da cama, despois dunha enfermidade.

• 3 loc adv Levantado da cama.

• A pé(s) enxoito(s). Sen mollar os pés.

• A/de pé feito. Adrede.

• Andar con pés de la/manteiga. Actuar alguén con coidado e precaución.

• Ao/ó pé de 1 loc adv Ao lado de ou xunto a. 2 loc prep Arredor de, aproximadamente.

• Bater/dar cos pés no cu. Correr moito.

• Buscarlle os cinco/tres pés ao gato. Buscar complicacións ou dificultades onde realmente non as hai.

• Caer de pé. Ter alguén sorte.

• Caerlle a alguén a alma aos pés. Levar alguén unha gran desilusión.

• Co pé dereito loc adv Con boa sorte.

• Co pé esquerdo loc adv Con mala sorte.

• Con bo/mal pé. Con boa ou mala sorte.

• De/en pé 1 loc adv En posición vertical.

• Dos pés á cabeza/da cabeza aos pés loc adv De arriba a abaixo, completamente.

• En pé de guerra. Estar preparado para entrar en guerra.

• Erguerse co pé esquerdo. Non ter un bo día.

• Estar cun pé na estribeira. Estar alguén próximo á morte.

• Facer algo cos pés. Facer algo mal.

• Facer pé. Poder tocar o fondo co pé, tendo a cabeza fóra da auga.

• Máis vello ca andar de pé. Moi vello.

• Meter os pés polas mangas/mans. Equivocarse.

• Nacer de pé. Ser moi afortunado.

• Non dar pé con bóla. Errar continuamente en que se fai ou se di.

• Non haber quen lle bote/poña o pé diante. Persoa moi segura e decidida.

• Non poñer os pés nun sitio. Non entrar nun sitio.

• Non ter pés nin cabeza. Ser algo absurdo, disparatado ou sen lóxica.

• Parar os pés. Impedir que algo ou alguén vaia máis alá do debido.

• Pensar cos pés. Equivocarse por facer as cousas sen reflexionar.

• Poñer pé en terra. Baixar dun vehículo, navío ou aeronave.

• Saber de que pé coxea. Coñecer os defectos e vicios de alguén.

• Ter os pés na terra/no chan. Ser realista.

• Ter pés de barro. Ter unha base pouco sólida.