venezolano -na

Relativo ou pertencente a Venezuela ou aos seus habitantes.

Natural ou habitante de Venezuela.

Arte desenvolvida en Venezuela. Os restos atopados do período precolombino son poucos. Dentro do estilo colonial destacan as catedrais de Caracas e Coro ou o convento de San Francisco de Caracas (s XVIII). Durante o s XX, a arquitectura seguiu as principais correntes internacionais, e nela destacan a Ciudad Universitaria de C. R. Villanueva, o Museo de Bellas Artes de Niemeyer e o Centro Bolívar de C. Domínguez. En pintura sobresaíu o movemento academicista do s XIX (J. Lovera e A. Michelena) e os impresionistas, no s XX (M. Cabré, A. Reverón e R. Monasterios) e seguidores da vangarda (A. Barrios, M. Manaure, O. Vigas, M. Pardo, Soto ou Cruz-Díez).

Literatura producida en Venezuela en lingua castelá. Tradicionalmente márcase o seu comezo nas Cartas de Relación (1498) de C. Colón, pero non foi ata finais do s XVIII cando xurdiu a conciencia de americanismo con F. De Miranda, J. Germán Roscio, S. Rodríguez, F. Javier Yáñez e S. Bolívar. O neoclasicismo continental está representado por A. Bello (1781-1865). O movemento romántico chegou ata principios do s XX e deu un gran número de poetas, como A. Ros de Olano, H. García de Quevedo, J. A. Maitín, A. Lozano, C. Acosta e J. A. Bonalde. A finais do s XIX xurdiu a xeración positivista, formada por críticos, historiadores e teóricos, onde destacaron L. Alvarado, L. López Méndez, J. Gil Fortoul e C. Zumeta. A prosa modernista está representada por M. Díaz Rodríguez, P. Emilio Coll e P. César Dominici; e a poesía por R. Blanco Fombona, C. Borges e J. Tadeo Arreaza. Como reacción ao modernismo e á cultura europea xurdiu o indixenismo, onde salientaron M. Romero e L. Manuel Urbaneja. En 1909 formouse La Alborada, unha promoción de narradores dos que destacan J. H. Rosales, C. Paz García e a máxima figura da novelística venezolana, Rómulo Gallegos, xunto a Teresa de la Parra. A reacción contra a retórica modernista apareceu ao redor de 1918 cos escritores J. A. Ramos, E. Planchart e A. Eloy. A. Arraíz foi quen puxo as técnicas vangardistas europeas ao servizo dunha temática americana. Na xeración de 1928 figuran L. Castro, P. Rojas, R. Díaz Sánchez, A. Uslar-Pietri e M. Otero Silva. En 1935, coa morte do xeneral J. Vicente Gómez, xurdiu un grupo denominado Viernes, integrado sobre todo por poetas, como R. Olivares, R. Heredia, O. de Sola e V. Gerbasi. Tamén destacou outro grupo de filiación hispánica que procuraba as súas raíces na poesía clásica castelá, integrado por J. Beroes, L. Pastori e J. Aristiguieta. Na produción da década de 1940 figuran Guaramoto, A. Márquez Salas, H. Mújica e O. Trejo. Ao redor de 1955 formouse o grupo Sardio, onde se integraron L. García Morales, S. Garmendía e A. González León. Posteriormente, destacaron algúns grupos que reuniron escritores e artistas plásticos nun grande abano de tendencias. A finais do s XX cómpre salientar, en prosa, Laura Antillano, F. Massiani, Antonia Palacios e A. J. Sequera; en poesía, L. A. Crespo, E. Mujica, W. Osuna e N. Rivera; e no ensaio Francisco Rivera e Guillermo Sucre.