chave

1. 1. s f

      Peza de metal, de distintas formas e tamaños, que se introduce nunha pechadura para abrila ou cerrala. Na tradición recóllense refráns como: “A chave custa pouco, pero vale moito. A chave do preito é o escribano: a do médico o boticario. As chaves na cinta e o can na cociña. Ben boa é a chave que todas as portas abre. Dou ao demo a chave que todas as portas abre. O que ten a chave cando quer abre. Val máis volta de chave, que consello de frade. Valla ao demo a chave que moitas portas abre”. Ex: Fixéronme mal a copia da chave e non dou aberta a pechadura.

      Ex: Fixéronme mal a copia da chave e non dou aberta a pechadura.

   2. chave falsa

      Chave que serve para abrir ou forzar unha pechadura da que non se ten a chave verdadeira.

   3. chave mestra

      Chave que abre distintas pechaduras dun mesmo tipo de mecanismo.

   4. entregar as chaves da cidade

      Ofrecer en acto simbólico as chaves dunha cidade a un persoeiro para honralo ou a un vencedor en sinal de rendición.

2. s f

   Ferramenta de montaxe construída con aceiros estampados de gran dureza, tenacidade e resistencia á torsión, que consiste nun mango ríxido de forma variable, acabado por un extremo ou polos dous nunha forma que se axusta á cabeza dos parafusos ou das torcas para podelos apertar ou afrouxar. As chaves poden ser fixas ou axustables pero prefírense as primeiras porque non desgastan tanto as arestas dos parafusos e porque a relación entre a lonxitude do mango e a anchura do parafuso é a apropiada para que o esforzo de volta sexa o conveniente. Dentro das fixas, as máis empregadas son as chaves fixas de boca, formadas por un mango plano e de pouco grosor, acabado en dous ancheamentos circulares con cadanseu oco; e as chaves de estrela cun anel con estrías interiores. Entre as axustables, á parte da chave inglesa, están as chaves de cadea, utilizadas para apertar manguitos e tubos; as chaves de vaso, que consisten nun xogo de cilindros curtos (vasos) que se poden encabar con ferramentas de moi diversa forma; as chaves de tubo formadas por unha peza oca de sección xeralmente hexagonal, recta, dobrada, articulada ou en T; as chaves de gancho, utilizadas para apertar algúns tipos de torcas; e as chaves Allen, especiais para apertar parafusos de cabeza cun oco hexagonal. As chaves mixtas son as formadas pola combinación dun extremo de chave de boca e outro de estrela. As chaves numéranse segundo a medida en milímetros que hai entre as caras do parafuso ou da torca para as que foron previstas.

3. s f

   álvula de accionamento manual que serve para abrir ou cerrar o paso dun líquido ou gas por un conduto. OBS: Tamén se denomina chave de paso.

   Confrontacións: billa.
4. s f

   Peza dun circuíto eléctrico coa que se abre ou pecha o paso da corrente.

5. s f

   Atadura que se fai ao vincallo para atar os monllos.

6. s f

   Madeiro do tear que impide que se mova o orgo.

7. s f

   Corda da que se tira para pechar a rede pola parte inferior, e fai o copo ou bolsa nas redes de cerco.

8. s f

   Aquilo que permite explicar algo ou resolvelo.

   Ex: A simpatía é a chave do seu éxito coas rapazas.

   Sinónimos: clave.
9. s f

   Rama do coñecemento que cómpre coñecer e aprobar para poder pasar a outra. Ex: Teño que aprobar esta materia pois é a chave para poder estudar o que eu quero.

   Ex: Teño que aprobar esta materia pois é a chave para poder estudar o que eu quero.

10. s f [BÉL]

    Peza ou conxunto de pezas que servían para disparar as armas de fogo antigas, equivalente ao mecanismo disparador das armas modernas, denominado xeralmente pecho. Segundo a súa evolución técnica e histórica, existen diversas clases: chave de serpentín, mecanismo co que se perfeccionaron os arcabuces e os mosquetes, a partir de 1523, e que permitía aproximar a mecha, con precisión e rapidez, na cazoleta con pólvora; chave de roda, inventada contra o 1517 por Kiefus, reloxeiro de Nuremberg, que substitúe a mecha por unha pedra de acender; chave de percusión, propia das armas de pistón, que se comezou a fabricar a finais do s XVIII; chave de agulla, das armas que se cargan pola recámara; e chave abatida, das escopetas de caza modernas.

11. s f [LING]

    Cada un dos signos { } que serven para incluír conxuntos, reunir diversas subdivisións dunha materia ou dun concepto, diversas palabras ou liñas, especialmente en representacións esquemáticas.

12. s f [MÚS]

    Signo en forma de { alongado que une o pentagrama ou sistema de pentagramas superior ao pentagrama inferior do baixo ou da man esquerda, e indica que a música que conteñen ambos os dous debe soar ao mesmo tempo.

13. [MÚS]
    1. s f

       Peza metálica por medio da que se poden cerrar e abrir os orificios de certos instrumentos de vento.

    2. s f

       Dispositivo mecánico que axuda aos dedos no control da abertura e peche dos orificios dun instrumento de vento. Probablemente as primeiras chaves se deseñaron para axudar ao dedo maimiño. Ao final do s XVIII, empregáronse para obter todas as notas da escala cromática na frauta traveseira e, na primeira metade do s XIX, construtores como Triéberts, Heckel ou Boehm estableceron os principios do sistema de chaves que chegaron ata hoxe.

    3. chave de afinar

       Peza de ferro cun orificio de forma poligonal nun dos seus extremos que, adaptado ás caravillas do piano e da arpa, serve para temperalos.

14. s f [DEP]

    Elemento técnico utilizado por un loitador para a acción ofensiva ou de contraataque, co obxecto de inmobilizar ou derrubar o adversario na loita clásica, nas súas derivacións (loita libre) e, en xeral, nas artes marciais que non empregan armas (karate, judo, etc). Ex: Fíxolle unha chave de judo que o deixou totalmente inmóbil.

    Ex: Fíxolle unha chave de judo que o deixou totalmente inmóbil.

15. s f [XOGO]

    Xogo popular que consiste en lanzar unhas pezas de metal redondas e planas e acertarlle a outra peza de metal máis grande, a chave, que está fincada no chan a certa distancia e que ten diversas formas segundo as zonas, normalmente provista de aspas.

16. chave abrazadeira [ARQUIT]

    Pedra que pecha e asegura unha bóveda ou un arco arquitectónico.

17. chave da man

    Arco que forman os dedos polgar e índice dunha man.

18. sistema de chave-pechadura [BIOQ]

    Mecanismo de recoñecemento enzimático proposto por E. Fischer en 1894. Establece que a especificidade dun enzima (pechadura), polo seu substrato (chave), procede das súas formas xeometricamente complementarias; deste xeito, o enzima e o substrato interactúan formando un complexo enzima-substrato. O subtrato transfórmase nun produto de estrutura diferente, polo que deixa de encaixar co enzima de xeito que este queda libre.

Frases feitas

• Baixo chave. Nun lugar pechado con chave.

• Baixo sete chaves. Gardar algo en lugar seguro.

• Chaviña louca. Aplícase á persoa de cabeza atolada.

• Botar a chave. Pechar. Chaves do ceo/chaves de San Pedro. Chaves simbólicas coas que ha ser aberta a porta do Paraíso mediante o perdón dos pecados.

Refráns

• A chave custa pouco, pero vale moito.
• As chaves na cinta e o can na cociña.
• Ben boa é a chave que tódalas portas abre.
• Dade ao demo a chave que tódalas portas abre.
• O que ten a chave, cando quere, abre.
• ¡Dou ao demo a chave que tódalas portas abre