"Roa" (Contén)

PARROQUIA

Parroquia do concello de Dumbría baixo a advocación de Santiago.

MUNICIPIOS

Municipio de Bizkaia, Euskadi, regado polo río Artibai, onde desemboca (9.732 h [2001]). Destacan a pesca, a industria conserveira e a metalúrxica. É un centro de veraneo.

1. 1. Axuda que ofrece unha persoa, unha institución ou un organismo.

   2. Función exercida en calidade de patrón.

2. 1. Órgano de xestión e de representación das entidades de carácter fundacional.

   2. Institución de carácter benéfico ou cultural.

3. Facultade de presentar un crego, en calquera dos seus graos, para a provisión dun bispado, prelatura secular ou regular, dignidades, prebendas, en catedrais e colexiais, reitorías e beneficios. O padroado eclesiástico corresponde a algunha igrexa, dignidade ou oficio eclesiástico; o padroado laico corresponde aos segrares; e o padroado mixto participa das dúas calidades, ou concorren na fundación persoas con bens eclesiásticos e con bens familiares. O dereito de padroado podíase adquirir por fundación, coa doazón do terreo, a edificación da igrexa e a dotación do seu mantemento; por reedificación, cando se pactaba co bispo; por prescrición, de máis de 40 anos e posesión inmemorial se se trataba dunha igrexa libre; e por privilexio, cando o outorgaba a Santa Sé. O código de dereito canónico que entrou en vigor en 1918 tendía xa á desaparición dos padroados. En España, no Concordato de 1753 entre Fernando VI e Benedito XIV triunfou o regalismo reafirmando o dereito...

4. Costume medieval restablecido como dereito durante o reinado dos Reis Católicos que autorizaba os monarcas para prover a maioría dos cargos eclesiásticos.

PERSOEIRO

Militar. Formou parte da escuadra Galiza, en 1637 serviu en Francia e ao ano seguinte enviárono a Perú, onde foi gobernador e capitán xeneral de Tucumán e corrixidor e xustiza maior de Canta. Foi cabaleiro da Orde de Santiago.

1. 1. Santo ou advocación mariana baixo a protección dos cales se somete unha igrexa, un lugar ou unha colectividade.

   2. Defensor ou protector de alguén.

   3. Persoa que posúe o dereito de padroado.

2. 1. Persoa que ten unha casa de hóspedes.

   2. Persoa que goberna unha casa.

3. Persoa propietaria ou contratista para a que traballan obreiros baixo as súas ordes.

4. 1. Persoa que manda e dirixe unha embarcación de pesca.

   2. ...

GALICIA

Relixioso. Estudou xurisprudencia en Boloña e exerceu como xurista na Real Audiencia da Coruña. Presidiu o Consello de Castela. Foi bispo de Pati (Sicilia, 1568) e Córdoba (1582-1586), inquisidor en Sicilia, Sevilla e Toledo, e cóengo doutoral de Tui. Fundou o seminario conciliar de Sevilla.

PERSOEIRO

Pintor. A súa obra pictórica caracterizouse pola renovación do expresionismo e o muralismo expansivo narrando experiencias con imaxes concisas e elementalizadas nun ambiente abstracto simbólico. Destacou no campo da abstracción, ata acadar un xeometrismo aparentemente plano, e preocupouse pola innovación con novas técnicas de expresión gráfica, como a electrografía e a infografía aplicadas ao gravado. Destacan as súas obras Voando coa imaxinación (1997) e Diversidades 2001 (2001). Membro do Padroado do Museo do Pobo Galego e do Instituto de Estudios Galegos Padre Sarmiento, dirixiu a revista Pontevedra.

MONTES

Monte situado na parroquia de Bolaño (Castroverde). O seu cumio acada os 809 m de altitude.

GALICIA

Trobador galego. Activo entre 1228 e 1260, e proveniente dunha familia da pequena nobreza, militou nas tropas de Rodrigo Gomez de Trastámara e estivo relacionado coas cortes de Fernando III e Afonso X. Mencionado nunha doazón ao mosteiro de San Martiño de Xubia (1228), participou na Reconquista nas campañas de Murcia (1244) e Jaén (1246), acompañando a Afonso X. Posteriormente ausentouse da Península coa intención de viaxar a Terra Santa, de onde regresou en 1253. Mantivo unha relación coa soldadeira Maria Perez a Balteira, feito polo que tivo que soportar críticas doutros autores, como Afonso X, Gonçal’Eanes do Vinhal, Johan Baveca, Pedr’Amigo de Sevilha, Pero Gomez Barroso e Vasco Perez Pardal. No seu corpus literario aparecen quince cantigas: unha de amor “Grave dia naçeu, senhor”, en que trata a coita e a morte por amor de forma paródica nunha composición con irregularidades métricas e rítmicas; unha de amigo “Ay, meu amigo, pero vós andades”, en que a namorada, malia saber...

1. 1. Parte dianteira do casco dunha embarcación, comprendida entre a última caderna e o esporón, con forma de cuña para que ao desprazarse ofreza menos resistencia á auga. As súas formas responden a diferentes solucións construtivas. Na proa pechada as varandas e a regala acaban na roda, mentres que na aberta están cortadas polo vao da serviola. A proa lanzada é a que ten a roda arqueada, e a redonda a que ten forma redondeada. A proa recta ten o esporón vertical segundo o plano lonxitudinal de simetría do buque, e a inclinada teno, segundo o mesmo plano, inclinado de xeito que forma un ángulo obtuso na parte inferior do esporón.

   2. Parte anterior dunha embarcación de vela, comprendida entre a roda e a sección vertical transversal que contén o pau maior ou o trinquete.

   3. Parte anterior dun buque que se considera dividido en tres partes iguais, pola súa eslora, desde a proa.

2. Parte frontal do casco dunha aeronave ou dalgúns aeróstatos.

3. Parte elevada da cuberta dalgunhas embarcacións, que está situada na proa.

4. Espazo dunha dorna que está comprendido entre a primeira bancada e a tilla.

5. Pau situado na proa, que sobresae e que serve para amarrar os cabos.

6. Madeiro que serve para amarrar o cabo no momento en que se vai fondear a embarcación.

7. Vento que sopra en sentido contrario ao do avance dunha embarcación.

PERSOEIRO

Humanista e editor. Foi corrector da Tragicomedia de Calisto y Melibea, de F. de Rojas. En València dedicouse ao tratamento das edicións de R. Llull de 1506 a 1515: catro volumes, prólogos, cartas, dedicatorias, poesías, en parte escritas por el, e un Index librorum Raymundi Lullii (1515), primeiro catálogo do estilo publicado na Península. Algunhas das súas poesías apareceron na reedición do Cancionero General (1520), de Hernando del Castillo.

1. 1. Planta da familia das ericáceas, especialmente dos xéneros Calluna, Daboecia e Erica. Adoitan ser pequenas, con follas simples e perennes, flores actinomorfas e froito en baga ou en cápsula.

   2. queiroa das brañas [Erica tetralix, Fam das ericáceas]

      Arbusto, de ata 70 cm de altura, con follas oblongo-lineares e verticiladas, e flores en umbelas rosáceas. Florecen entre maio e outubro en zonas de brañas e piñeirais.

   3. queiroa de tres follas [Erica cinerea, Fam das ericáceas]

      Arbusto pequeno, de ata 70 cm de altura, con follas sen pelos, lineares e en verticilos de 3, flores tetrámeras dispostas en acios, violáceas ou rosadas e froito capsular. Florece entre maio e setembro, e pode atoparse nas zonas de breixo e turbeiras. Distribúese por todo o O de Europa, e en toda Galicia.

   4. queiroa de umbela [Erica umbellata, Fam das ericáceas]

      Pequeno arbusto, de ata 50 cm de altura, con follas lineares, en verticilos de 3, flores tetrámeras en umbelas de 3-6 flores e froito capsular. Florece entre febreiro e xullo, e pode atoparse en breixos e en sotobosque de piñeirais, en toda a metade O da Península Ibérica.

   5. queiroa maior [Daboecia cantabrica, Fam das ericáceas]

      Planta arbustiva, de ata 50 cm de altura, con follas lanceoladas e pecioladas, pilosas pola face verde e tomentosas e esbrancuxado polo envés, flores purpúreas, tetrámeras dispostas en acios terminais e froito capsular. Florece entre xuño e outubro. É endémica na zona O de Europa, desde o N de Portugal ata o O de Irlanda, e está presente en toda Galicia.

   6. queiroa veluda [Erica australis, Fam das ericáceas]

      Planta arbustiva, de ata 2 m de altura, con follas lineares en verticilos de 4 e flores en grupos de 4 a 8. Florece entre febreiro e agosto, en case toda Galicia, a excepción das zonas baixas.

2. Planta herbácea perenne, con talos deitados de ata 40 cm, follas de 2-5 mm, lineares, pilosas polo envés e sen pelos pola face, flores solitarias ou en pequenos acios, pentámeras brancas ou rosáceas, e froito dehiscente capsular. Florece no verán, entre xullo e agosto, e pode atoparse en zonas litorais e marxas mariñas. Distribúese polo O de Europa, e tamén está presente en Galicia.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Allariz baixo a advocación de san Breixo.