"lus" (Contén)

Revista publicada na Coruña a partir de 1924, que alternou a súa redacción con Madrid, e que cesou en outubro de 1937. Fundada e dirixida por Manuel Sanz Nogués, apareceu baixo o subtítulo “Revista mensual hispanoamericana”. Incluíu numerosos artigos sobre Galicia escritos en castelán e poemas en galego de Rosalía de Castro, Curros Enríquez e Aurelio Ribalta. De tendencia ultraconservadora, apoiou o bando franquista durante a Guerra Civil Española, loando as actuacións da falanxe.

Xénero de peixes cartilaxinosos, da familia dos triáquidos, que presentan o corpo alongado e fusiforme, boca con numerosos dentes dispostos en mosaico e a pel recuberta de pequenos dentículos dérmicos. A este xénero pertencen o cazón branco (M. asterias) e o cazón liso (M. mustelus).

Xénero de moluscos lamelibranquios, da familia dos mitílidos, que se caracterizan por presentar unha cuncha con dúas valvas, alongadas e de cor escura, e que están adheridos ao substrato duro pola glándula do biso. As especies máis coñecidas en Galicia son o M. edulis e o M. galloprovincilialis.

Xénero de moluscos cefalódopos, da familia dos nautílidos, que teñen unha cuncha externa, enroscada sobre o dorso, da que só son visibles as dúas últimas espiras, que cobren as máis internas; a última cámara é a que alberga o animal. Presenta unha gran cantidade de tentáculos sen ventosas, moi poucos contráctiles, e un par de ollos grandes, situados no extremo duns curtos pedúnculos. A natación débese á contracción do sifón e á retracción do corpo, de tal xeito que emite un chorro de propulsión. Son epibentónicos e móbiles. Está activo de noite e repousa de día, en posición vertical, coa cuncha cara a arriba. Aliméntase de crustáceos e pode atoparse en augas frías desde a superficie ata uns 600 m de profundidade, no O dos océanos Pacífico e Índico. As especies presentes na actualidade son N. pompilius, N. belauensis, N. macromphalus e N. stenomphalus, que son coñecidas comunmente baixo o nome de náutilos.

Primeiro submarino de propulsión nuclear construído por EE UU (1954). Foi o primeiro en chegar ao Polo Norte por debaixo do casquete polar (agosto 1958). O seu nome remite ao   submarino imaxinario que aparece na obra Vint mille lieues sous les mers (1870), de Xulio Verne.

Xénero de peixes, da familia dos mitófidos, co corpo duns 10 cm, de cor uniformemente negra, que presentan liñas de fotóforos na parte alta do lombo e por debaixo da aleta dorsal, que é longa e triangular. Viven durante o día entre os 500 e os 1.000 m e durante a noite ascenden ata os 50 ou 100 m.

Xénero de mamíferos quirópteros, da familia dos vespertiliónidos, que presentan as orellas anchas, curtas e arredondadas, o fociño ancho, coas ás longas e estreitas e o pelame denso e suave. Habita en bosques claros e campos de cultivo e migra no outono. En Galicia está presente a especie Nyctalus noctula.

Xénero de aves paseriformes, da familia dos oriólidos, que presentan o corpo de tamaño medio, a plumaxe de cores rechamantes e un voo ondulante e rápido. En Galicia aparece o ouriolo (O. ouriolus), que vive sobre árbores frondosas e en bosques de ribeira.

Xénero de peixes, da familia dos espáridos, ao que pertence o ollomol (P. bogaraveo), a breca (P. erythrinus) e o pancho bicudo (P. acarne).

Xénero de fungos basidiomicetos, da orde dos agaricais, que presentan un sombreiro acampanado, de cor parda ou gris, coa cutícula moi lisa, láminas pequenas pardas ou negras, e o pé delgado e grisáceo. Algunhas especies deste xénero teñen efectos alucinóxenos como P. sphintrinus.

Xénero de fungos, da familia das tricolomatáceas, ao que pertence a especie P. stypticus (pementa de monte), que se caracteriza por ser de textura fibrosa, ter láminas pálidas, non libres, que están unidas ao pé, e por carecer de anel.

Panteón situado na igrexa de San Domingos de Bonaval en Santiago de Compostela. Acolle as tumbas dalgúns dos máis destacados personaxes galegos do campo político, literario e artístico. A iniciativa xurdiu dos emigrados en Cuba, que contactaron con Xoaquín Díaz de Rábago, presidente da Real Sociedad Económica de Amigos del País de Santiago, para que os restos de Rosalía de Castro fosen os primeiros en trasladarse ata o lugar, feito que ocurreu o 25 de maio de 1891. Posteriormente, trasladáronse as cinsas de Alfredo Brañas e alí foron enterrados Francisco Asorey, Ramón Cabanillas e Domingo Fontán. O 28 de xuño de 1984 os restos de Afonso R. Castelao foron trasladados ata a antiga capela do Santo Cristo.