"INE" (Contén)

1. Apelido que ten a súa orixe nun topónimo que remite ao latín vulgar castanearia ‘lugar onde abundan os castiñeiros’. Documéntase no s XIII: “Lupus Castinaria” (doc ano 1227 en Ángel Rodríguez González/José Ángel Rey Caiña, “Tumbo de Lorenzana” Estudios Mindonienses 8, 1992, p 169).

2. Liñaxe que trae como armas, en campo de prata, dúas bandas de azul.

PRAIAS

Praia da beira setentrional da ría de Arousa, situada no litoral da parroquia de Castiñeiras, concello de Ribeira.

LAGOAS

Lagoa da península do Morrazo, situada no límite entre as parroquias e concellos de Marín, ao O, e Vilaboa, ao L, no parque de Coto Redondo.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Ribeira baixo a advocación do Bo Pastor.

GALICIA

Poeta. Coñecido como o poeta da Mahía, estudiou maxisterio en Santiago de Compostela e exerceu como ATS en América, onde colaborou en diversas publicacións como Galicia e Opinión gallega. Entre outras obras, publicou: Estampas gallegas (1955), Mi tierra (1962), Del corazón al lector. Poemas, odas e cantares (1968), Os do meu tempo (1971), Frorilexio poético (1987) e Os cabeiros refolgos (1990).

GALICIA

Historiador da arte. Licenciado en Arte (1987), doutorouse en 1993 coa tese La iconografía de los meses en el arte medieval hispano, siglos XI-XIV e ampliou estudios en Italia e nos EE UU. Profesor titular de Historia da Arte na Universidade de Santiago de Compostela e codirector no proxecto de investigación Corpus de Iconografía Medieval Galega desde 1997. Colaborou, entre outras publicacións, en Brigantium e Compostellanum; ademais foi asesor internacional da Enciclopedia dell’Arte Medievale e secretario de redacción da revista Semata. Escribiu as obras Os traballos e os días na Galicia medieval (1995), Introdución al método iconográfico (1995, edición ampliada en 1998) e El Pórtico de la Gloria (1999). Foi coautor do CD-Rom Historia del Arte (2000) e dos libros Arte Galega. Estado da cuestión (1991), El rostro y el discurso de la fiesta (1994) e Santiago, la catedral y la memoria...

GALICIA

Escultor. Formouse na Escola de Artes e Oficios Mestre Mateo de Santiago de Compostela. Entre os monumentos públicos que realizou na Coruña destacan os dedicados a Wenceslao Fernández Florez, Casares Quiroga, María Pita e aos Surfistas. Entre os premios que recibiu cómpre destacar o primeiro premio de escultura Cidade da Coruña (1980) e o premio Tomás Francisco Prieto (1985).

GALICIA

Deseñador gráfico, ilustrador e debuxante de historietas coñecido como Fausto Isorna. O seu traballo no eido do deseño vincúlase con proxectos editoriais e culturais: cartelerías e promocións para grupos de teatro como Chévere, Teatro do Aquí ou Ollomoltranvía; imaxe corporativa e divulgación da Sala Nasa; cubertas para libros e catálogos de artistas plásticos, así como discos para grupos como Milladoiro, Fuxan os Ventos ou Cristina Pato. Director artístico da revista Golfiño, creou e editou a revistas Valiundiez e Das Capital. Colaborou nos xornais El Correo Gallego e El Mundo e nas revistas Tintimán, Aula Aberta, Coordenadas. Como historietista colaborou en Aula Aberta, Tintimán, Coordenadas, Valiundiez, Das Capital, Golfiño e Animal+L, e publicou, entre outros, os libros Os viaxeiros do tempo, A irmandade dos lectores tristes, Flores dende...

PERSOEIRO

Actor e dobrador. Participou como actor de teatro en diversos traballos do grupo Itaca e colaborou con Producións do Noroeste no espectáculo Rei Lear (1990). Traballou tamén nos filmes Divinas palabras (1987) e Era unha vez (1999).

PARROQUIA

Parroquia do concello de Santiago de Compostela. Incluída estatisticamente na cidade de Santiago, non constou como parroquia nas distintas divisións administrativas, nin do Antigo Réxime nin nas constitucionais. O seu carácter parroquial, exclusivamente eclesiástico, debeuse producir por mor do desenvolvemento demográfico que experimentou o lugar como arrabaldo do S da cidade compostelá, e pola súa localización na confluencia das estradas que se dirixen a Ourense e á Estrada.

1. 1. Árbore do xénero Castanea, da familia das fagáceas, propia das rexións temperadas do hemisferio Norte, que se caracteriza por producir froitos comestibles, as castañas. As árbores, como o Aesculus hippocastanum, que teñen sementes semellantes, tamén se denominan castiñeiros.

   2. castiñeiro americano

      Nome que reciben as especies Castanea dentata e Castanea pumila, propias de áreas de montaña dos Apalaches, na costa oriental dos EE UU.

   3. castiñeiro asiático

      Nome que reciben as especies Castanea crenata, de Xapón, Corea e China Nororiental; Castanea mollisima, de China oriental e meridional; e Castanea henryi, da conca do río Iang-Tsé en China.

   4. castiñeiro común [Castanea sativa, Fam das fagáceas]

      Árbore corpulenta e frondosa, que pode acadar unha altura de 30 m. As follas caducas son grandes, lanceoladas, fortemente dentadas, glabras, lustrosas e coriáceas. As flores masculinas dispóñense en amentos e as femininas, en número de 1 a 3, sitúanse no medio dun involucro de brácteas soldadas. Os seus froitos, as castañas, reúnense en grupos de tres como máximo dentro dun ourizo coriáceo e espiñento. Vive en terreos profundos, ricos en materia orgánica e pouco arxilosos. O castiñeiro constitúe en Galicia unha especie autóctona, aínda que o seu cultivo se promoveu coa entrada en Galicia dos romanos no s I a C, que, á vez que traían variedades procedentes dos Balcáns e de Oriente Medio, introduciron novas técnicas de aproveitamento e cultivo, como muíños especiais, secado dos froitos e ordenación das plantacións. Estas melloras converteron o castiñeiro nunha árbore primordial dentro da economía familiar, de feito chegouse a denominar árbore do pan. Nos foros recóllese, mesmo, a...

   5. castiñeiro da India [Aesculus hippocastanum, Fam das hipocastanáceas]

      Árbore de ata 25 m de altura, de copa densa. Ten follas caducas palmicompostas. As flores, brancas e lixeiramente tinguidas de amarelo e vermello, están dispostas en panículas piramidais. Os froitos ábrense por tres valvas e conteñen 1 ou 2 sementes semellantes ás castañas, con acción antiinflamatoria. A madeira é pouco apreciada e unicamente serve para leña e para a elaboración de caixas. Natural da Península Balcánica, plántase a miúdo como árbore ornamental e de sombra en Galicia.

2. Extracto acuoso da madeira e da cortiza do castiñeiro, moi empregado para o adobe de peles.

GALICIA

Xornalista, escritor e crítico de arte. Licenciado en Filosofía e Letras e en Xornalismo, foi redactor e crítico de arte nos xornais El Alcázar e Informaciones, e na revista Arte y Letras. Entre as súas obras destacan as monografías Goya (1962), Victoria de la Fuente (1962), Luis Seoane (1963) e Alfonso Costa: conversación sobre vocación, pintura y manierismo (1986), e os estudios El arte abstracto (1962), Anuario del arte español (1973), O libro das galerías galegas (1975) e Cerámica, fuego, magia (1974). Con Adolfo González Amézquete e Bernardo Ynzenga escribiu Arquitectura española en el extranjero (1962). Membro numerario da Asociación Internacional de Críticos de Arte, foi un dos fundadores da Asociación Española de Críticos de Arte e formou parte da Comisión de Artes Plásticas da Dirección General de Bellas Artes. Recibiu o Premio da Crítica do Colegio de Arquitectos de Madrid (1959), o Premio Nacional de Literatura (1962) e o Premio de...

GALICIA

Músico e luthier. Emigrado a Montevideo aos 6 anos, estudiou música na Escuela de Artes y Oficios desa cidade. Posteriormente se instalou en Bos Aires onde exerceu como violoncellista nos teatros Colón e na Ópera, e participou na fundación da Sociedad Musical de Mutua Protección. Acadou especial recoñecemento como luthier especialista na fabricación de arcos para instrumentos de corda, tarefa á que se dedicou especialmente nos seus últimos anos.

PERSOEIRO

Nobre galega, filla de Pedro Fernández de Castro, señor de Monforte. Mantivo relacións amorosas con Don Pedro, herdeiro da coroa de Portugal, e trala morte da súa dona, casaron en segredo no 1354. O rei de Portugal, que intuía nesta relación un posible risco para a independencia de Portugal, ordenou a súa execución. Cando Pedro ascendeu ao trono exhumou o seu cadáver e presentouna como raíña diante do pobo, posteriormente, soterrouna solemnemente no mosteiro de Alcobaça. O tema foi recollido por frei Jerónimo Bermúdez nalgunha traxedia, por García de Resende nun poema, por Camões en Os Lusíadas e Vélez de Guevara tratou o tema en Reinar después de morir (1652). O mito pasou á literatura europea neoclásica e romántica con Victor Hugo e á ópera con Paisiello.

PERSOEIRO

Sindicalista. Militou na Confederación Nacional del Trabajo (CNT) e foi secretario da Federación Local de Sindicatos ata 1936 e do Comité Regional en 1937. Gobernador civil de Cuenca entre 1937 e 1939, encabezou despois un Comité Nacional clandestino e a Alianza Nacional de Fuerzas Democráticas, o que lle valeu unha condena a morte en 1947, conmutada por once anos de prisión.

GALICIA

Debuxante, ilustrador e caricaturista. Estudiou na Escola de Comercio da Coruña ata que en 1919 comezou a colaborar como caricaturista en diversas publicacións como A Nosa Terra, Mondariz ou Alborada. Posteriormente traballou como ilustrador nas revistas Vida Gallega, Ronsel e Alfar e en El Ideal Gallego, xornal no que publicaba diariamente os seus debuxos acompañados dun pé cunha mensaxe filosófica. Ingresou na Irmandade da Fala da Coruña en 1920. En 1922 asinou con Manuel Antonio o manifesto vangardista Máis alá. En 1923 viaxou a París, onde frecuentou academias libres e trabou amizade con numerosos artistas da época, entre eles o pintor Foujita. Deixou de publicar por causa da Guerra Civil ata 1945. A súa obra posúe un grafismo de trazo expresivo, que nalgúns casos se achega ao retrato psicolóxico, acompañado de pés que subliñan o seu agudo e sutil sentido do humor. Entre as súas caricaturas salientan as de Antón...

1. Soldado armado situado por un tempo determinado nun lugar para vixialo ou defendelo.

2. Persoa que vixía algo.