"Ea" (Contén)

PERSOEIRO

Trobador galego. Activo a mediados do s XIII, desenvolveu a súa actividade probablemente en contacto co círculo señorial de Rodrigo Gomez de Trastámara, e puido ter relación con Pero Garcia d’Ambroa, Pero Garcia Burgalês e Roi Paez de Ribela. Consérvanse 18 composicións, moitas de mestría. Delas, 13 son cantigas de amor, atribuídas por erro a Juião Bolseiro, en que incorpora habilmente elementos técnicos como o dobre, o mordobre e a palabra rima en estruturas complexas. Destacan “Con gram coyta sol non posso dormir” e “Senhor fremosa, des aquel dia”, en que se preocupa polo insomnio provocado pola coita, “Muytos me veen preguntar”, que trata o segredo de amor, e “A vós fez Deus, fremosa mha senhor” e “Senhor fremosa, non pod’om’osmar”, dotadas dunha complicada técnica estrutural. Tamén se conservan catro composicións de amigo, como “Amigo, mando-vos migo falar”, dialogada, e unha de escarnio “Donzela, quen quer entenderia”, en que compara a fealdade da muller co seu propio traseiro.

PERSOEIRO

Físico francés. Foi profesor na Ecole Normale Supérieure (1894-1897) e, desde 1910, na Faculté des Sciences de París. En 1895 descubriu que os electróns constitúen a carga negativa dos raios catódicos. Fixo experimentos sobre os raios X e sobre o movemento browniano. Determinou o número de Avogadro e demostrou a orixe da enerxía solar como unha transformación do hidróxeno en helio. Entre as súas obras destaca Les atomes (1913) e Les éléments de la physique (1931). En 1926 recibiu o Premio Nobel de Física.

PERSOEIRO

Químico e farmacéutico francés. Descubriu con Payen a diastase (amilase), e puxo en evidencia o envelenamento por fósforo. Tamén descubriu un método de obtención do metano a partir de ácido acético.

PERSOEIRO

Trobador galego. Fillo de Johan Rodrigues de Valadares e Teresa Anes Marinho, e activo a finais do s XIII segundo consta na documentación da chancelaría de Sancho IV, dubídase sobre o seu parentesco cos tamén trobadores Martin e Osoir’Anes Marinho. Puido ter certa relación con Johan Vasquiz de Talaveira e, en tempos de Afonso X, con Johan Airas. Incluso puido seguir activo no reinado de Fernando IV, a quen acompañaría na conquista de Alxeciras. Da súa obra consérvase unha cantiga de amor, “Boa ssenhor, o que me foy miscrar”, dirixida contra todos aqueles que pretenden dispoñer a señor contra o amado, e que se presenta como un contrafactum ou resposta a outra cantiga de amigo elaborada por Johan Airas. Ambas as dúas composicións repiten a fórmula silábica e o esquema estrófico e rítmico. No seu contido, onde se amosa innovador, como no emprego de ‘dizedor’, identificado con ‘intrigante’, presenta un léxico pouco utilizado noutras composicións de características semellantes.

PERSOEIRO

Poeta portugués. Establecido coa súa familia en República Sudafricana, volveu a Lisboa en 1905, onde traballou como tradutor de inglés para diversas empresas e para algunha editora inglesa interesada en recompilar obras de autores portugueses. Comezou a escribir en portugués en 1908, e os seus primeiros traballos foron os ensaios de crítica aparecidos na revista A Águia (1912), e posteriormente colaborou noutras publicacións como Orpheu e Presença. Considerado como un dos introdutores en Portugal dos movementos de vangarda, en 1914 entrou en contacto con outros vangardistas portugueses, como Mário de Sá-Carneiro e Almada-Negreiros, e xurdiron os seus principais heterónimos, Álvaro de Campos, Alberto Caeiro e Ricardo Reis, personaxes que, á marxe do autor, posúen biografía e estilo propio. Alberto Caeiro “mestre” de R. Reis e de Á. de Campos, é un poeta instintivo, sensual e antimetafísico; Ricardo Reis...

1. Petar de xeito continuo e suave sen facer moito ruído.

2. Insistir para conseguir algo.

PERSOEIRO

Cirurxián. Foi o primeiro que tratou as infeccións do oído abrindo cirurxicamente a apófise mastoide. Inventou o torniquete compresor e deixou incompleto un Traité de Chirurgie.

PERSOEIRO

Psicólogo suízo. Foi profesor das universidades de Neuchâtel (1925-1929), Xenebra (1929-1971) e Lausanne (1938-1951), e profesor invitado en La Sorbonne (1952-1963). Dirixiu o Bureau International d’Education (1929-1967) e fundou e dirixiu o Centre International d’Epistémologie Génétique (1955-1980). A súa liña de traballo centrouse en temas de psicoloxía infantil e evolutiva, especialmente no xurdimento e desenvolvemento da intelixencia no neno, e na interrelación entre pensamento e ambiente social, poñendo de manifesto como o pensamento dos nenos, de características moi diferentes ao dos adultos, está condicionado por diversas transformacións, pola interrelación co ambiente e pola propia experimentación, co xogo dos sentidos e da súa estimulación, ata converterse nun pensamento adulto. O desenvolvemento intelectual sería un proceso adaptativo baseado en dous procesos fundamentais: o de asimilación e o de acomodación. Como consecuencia da propia actividade intelectual, e en intercambio...

CAPITAIS

Capital do judeţ de Neamţ, en Moldavia, Romanía, situada aos pés dos Cárpatos orientais e na beira do Bistriţa (124.859 h [estim 1999]). Posúe industrias de materiais de construción, téxtiles e alimentarias. Destaca a igrexa de Santo Estevo o Grande (s XV).

PERSOEIRO

Astrónomo francés. Sacerdote e prior da abadía de Rille, en Anjou, foi un dos primeiros en ocuparse da astronomía de posición moderna e, con Adrien Auzout, ideou (1667) o micrómetro de fíos móbiles para dar máis precisión ás observacións astronómicas. Entre 1669 e 1670 mediu a lonxitude do grao de meridiano entre Sourdon (preto de Amiens) e Malvoisin (preto de París). En 1677 investigou sobre a velocidade do son.