"AND" (Contén)

PERSOEIRO

Trobador da escola galego-portuguesa que desenvolveu a súa actividade poética na segunda metade do século XIII. Xa ninguén acepta a súa identificación co tamén trobador Afonso Fernandez Cubel, pois investigacións máis recentes ven nel a un nobre sevillano pertencente á familia dos Cebollilla; máis concretamente sería fillo de Hernán Cebollilla. Acompañou a Afonso Perez de Guzmán no último cuarto do s XIII no seu exilio africano. Frecuentou as Cortes de Afonso X e a do seu fillo Sancho IV, onde contactou con trobadores como Gonçal’ Eanes do Vinhal, Airas Nunez, Pai Gomez Charinho, entre outros. O da Biblioteca Nacional e o Cancioneiro da Biblioteca Vaticana transmitiron baixo o seu nome dúas cantigas de amor, “Senhor fremosa, des quando vus vy” (na que se emprega o esquema métrico-rimático abbaacca, un dos máis practicados polos trobadores galego-portugueses) e “Muy gram sabor avedes, mha senhor”. Ademais, o Cancioneiro da Biblioteca Nacional atribúelle...

PERSOEIRO

Trobador, talvez de orixe portuguesa. Desenvolveu a súa actividade poético-musical a finais do século XIII ou nos primeiros anos da seguinte centuria, posiblemente nos círculos da Corte de Don Dinís. Aínda que unha parte da crítica especializada defendeu a súa identificación co nobre sevillano Afonso Fernandez Cebolhilha, a investigación actual considera, sen embargo, que se trata de dous autores diferentes. De condición cabaleiro, segundo indica a rúbrica atributiva “Afonso Fernandez Cubel caualeyro” que acompaña a súa cantiga nos manuscritos, o trobador posiblemente pertenceu a unha liñaxe de cabaleiros que, con este apelido, se asentaba no val do río Lima, no Alto Minho portugués. Os apógrafos italianos, o Cancioneiro da Biblioteca Nacional, e o Cancioneiro da Biblioteca Vaticana, só nos enviaron unha composición de Afonso Fernandez Cubel: unha cantiga de escarnio e maldicir, “De como mi ora con el-Rei aveo”. O texto, que tamén foi recollido na copia tardía do códice...

PERSOEIRO

Rei de Galicia Asturias e León (866-910). Fillo de Ordoño I, que o elixiu para sucedelo nomeándoo Rei de Galicia. Este feito ocasiona a sublevación dos condes galegos Hermenexildo, que trataba de usurparlle a coroa, e o lucense Froila Vermúdez, que o acada, facéndoo fuxir a Castela; os propios homes do usurpador asasínano e proclaman Rei a Afonso. Ao longo do seu Reinado sucedéronse en Galicia as revoltas na súa contra: no 866 será novamente Hermenexildo quen se rebele; derrotado, perde os seus bens, doados polo Rei en agradecemento á basílica compostelá. Consonte o pulo que a Córdoba musulmá acadara, que obrigaba ao pago de diversas imposicións aos reinos cristiáns e á intervención na súa política interna, Afonso decidiu axudar no 873 aos Banū Qasī fronte ao Emir de Córdoba, Mu ḥ ammad I. No 876 aliouse co muladita de Mérida, ibn Marwān, vencendo entrambos o exército cordobés. No 877, ibn Marwān abandonou Badajoz poñéndose baixo a protección do rei cristián. O...

1. Nivelar coa garanda a pedra fixa do muíño.

2. Sinalar coa garanda o labor a facer nalgunha peza de carpintería.

PERSOEIRO

Xogador de tenis norteamericano de orixe grega. Debutou no circuíto profesional en 1987 e axiña acadou sona pola súa forma de vestir nas pistas. En 1988 participou por primeira vez en Wimbledon. Malia a súa irregularidade, ao gañar o torneo de Roland Garros en 1999 converteuse no primeiro xogador da era open, e o quinto na historia, en acadar o Grand Slam, é dicir, en vencer nos catro torneos máis importantes do circuíto (obtivo cadanseu triunfo en Wimbledon, no Aberto de Australia, no Aberto de EE UU, e en Roland Garros). Foi o mellor tenista mundial (primeiro na clasificación da ATP) en 1995, durante 30 semanas consecutivas.

PERSOEIRO

Biólogo mariño. Fillo de Jean Louis Rodolphe Agassiz. Fundou a estación zoolóxica de Newport (Rhode-Island, EE UU).

PERSOEIRO

Compositor flamenco. En Francia e Italia estivo ao servizo de varios personaxes, entre eles, o arquiduque Filipe de Austria, con que se trasladou a Castela. É autor de misas e de cancións profanas.

GALICIA

Licenciouse en Filosofía pola Universidade de Santiago e en Teoloxía pola de Ávila. Foi reitor do Colexio de San Clemente en Santiago (1755). Un ano máis tarde gañou a maxistratura da Colexiata da Coruña e logo a mestrescolía. Tamén foi maxistral de Lugo e chantre, cabaleiro da Real Orde Española de Carlos III e no 1794 foi nomeado deán da Catedral de Santiago. O 15 de outubro de 1796 foi designado Bispo de Lugo. Publicou dúas cartas pastorais (1802 e 1807).

PERSOEIRO

Político vasco. En 1929 ingresou no PNV-EAJ (Partido Nacionalista Vasco) e foi membro do Euskadi Buru Batzar, órgano superior do partido. Defensor da legalidade republicana, viuse na obriga de asinar o pacto de Santoña (1937), polo que Bilbao se rendía e entregaba as milicias vascas ao corpo expedicionario italiano. Prisioneiro durante seis anos, en canto o ceibaron incorporouse á resistencia, destacando como un dos líderes das folgas de 1947 e 1951. Coa restauración das liberdades democráticas, foi un dos máximos impulsores da Fronte Autonómica, (formada polos partidos nacionalistas e o PSOE) nas eleccións de 1977, sendo elixido deputado por Bizkaia.

PERSOEIRO

Neuropsiquiatra vasco. Foi catedrático de Psiquiatría da Universidade de Xenebra e director do hospital psiquiátrico de Bel Air na mesma cidade, que baixo o seu maxisterio se converteu nun centro de formación de sona internacional. Entre as súas obras destacan Le cortex cérébral (O córtex cerebral, 1960) e Manuel de Psychiatrie de l’enfant (Manual de psiquiatría do neno, 1970).

ARQUIPELAGOS

Arquipélago e lääni de Finlandia, na entrada do golfo de Botnia (1.552 km2; 25.300 h [estim 1996]). Comprende máis de 6.000 illas e illotes, das que só unhas 60 están habitadas, constituída por unha variante local de granito e porfirio (Åland-Rapakin). O clima é máis moderado que no continente (máis de 100 días con temperatura superior aos 10°C). A illa principal é a de Åland, e segue en importancia Lemland, Eckerö, Lumparland e Vårdö, cunha poboación de fala maioritaria sueca (20.000 h) e con tendencia á concentración. A capital e principal porto, é Mariehamn (10.039 h [estim 1996]). A actividade máis importante é a pesca, seguida pola industria turística. Estivo baixo soberanía sueca ata o ano 1809, no que, xunto con Finlandia, foron cedidas a Rusia (Paz de Fredriksham). Durante a Guerra da Independencia Finlandesa (1917-1918), as illas foron ocupadas polos suecos, pero a Sociedade das Nacións outorgoullas posteriormente ao estado finés. O arquipélago goza de autonomía...

PERSOEIRO

Navegante e cartógrafo estremeño. Foi o primeiro que explorou as costas da California e o val do Colorado, onde recolleu materiais para a confección dun mapa, así como da costa occidental de México (1541).

PERSOEIRO

Príncipe elector e Arcebispo de Maguncia (Alberte IV, 1514-1545) e Cardeal (dende 1518). Fillo do elector Xoán I Cicerón de Brandenburgo. Interveu directamente na cuestión suscitada polas indulxencias, un dos motivos máis inmediatos do principio da Reforma protestante, na que se mostrou moderado.

PERSOEIRO

Príncipe Elector de Brandenburgo (1470-1476), fillo do Elector Federico I, á morte do cal herdou o margraviado de Ansbach (1440). Loitou contra Baviera, Bohemia e o Palatinado. No 1464 herdou o margraviado de Bayreuth-Kulmbach e no 1470 obtivo a marca e o título de Elector de Brandenburgo.