"Arbo" (Contén)

1. ariante de Valbón e este, á súa vez, do apelido de orixe toponímica Valboa. Este apelido, que xa se documenta dende o s XV, está composto por val (< lat valle) máis o adxectivo boa (< lat bona), que presenta xénero feminino concordando co xénero que val tiña en latín. Non obstante , tanto nesta variante Barbón coma en Valbón, o adxectivo concorda co xénero masculino romance do substantivo. Como adoita acontecer, estes apelidos aparecen grafados con b-, aínda que a súa forma etimolóxica sexa con v.

2. Liñaxe asturiana natural de Vila Alegre e Molleda (Avilés). Pasou, posteriormente, a Galicia, La Rioja e Cuba. Segundo algúns tratadistas, esta caste procede da familia romana dos Enobardos. As súas armas levan, escudo acuartelado: primeiro e cuarto cuartel, de ouro, cunha panela de sinople; e segundo e terceiro cuartel, de azul, con outra panela de ouro; e bordo de goles con cinco aspas de ouro, dúas nos cantóns do xefe e tres en punta, alternando con tres flores de lis do mesmo metal, postas unha no centro do xefe e outra en cada flanco.

PERSOEIRO

Economista e mestre. A súa obra principal é A discourse of Trade (Discurso sobre o comercio, 1690), na que defendía a teoría legal da moeda e a especialización do traballo e atacaba a teoría mercantilista da balanza comercial.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Ortigueira baixo a advocación de san Xulián.

1. Apelido de orixe toponímica. Non está clara a etimoloxía deste topónimo, pois pode tratarse dun derivado a partir da base precéltica *bar ‘depresión, costa, desnivel’ (como en Barbaña, Barbantiño, Barbanza, Barbesa, Barbudo...) ou ser un fitotopónimo que faría referencia á abundancia -actual ou no pasado- de plantas chamadas barba nese mesmo lugar (barbas do raposo, barbas de cuco...); neste caso, o étimo é o latín barba ‘barba’. Como topónimo é moito máis frecuente en Portugal ca no noso territorio, polo que se pensa que procede de terras lusitanas.

2. Liñaxe natural de Portugal á que pertenceu o conde Nuno de Celanova, sobriño de san Rosendo. Os Barbosa asentáronse en Pontevedra, dende onde se estenderon a toda España. Unha rama pasou mesmo a Italia e outra estableceuse en Colombia. As súas armas levan, en campo de prata, unha banda de azul, cargada de tres crecentes de prata e acompañada de dous leóns rampantes da súa cor natural, unha arriba e outro abaixo.

GALICIA

Empresario hostaleiro. É técnico superior en Relacións Públicas. Foi vicepresidente da Confederación de Empresarios de Hostelería de Galicia (CEHOSGA), fundador e presidente da Asociación de Empresarios de Hospedaje de la Provincia de Pontevedra (ASEHOSPO) e membro da xunta directiva da Federación Española de Hoteles (HAI). Escribiu diversos artigos vinculados ao mundo do turismo nas revistas Informe Gallego e El Pueblo Gallego.

PERSOEIRO

Político liberal e escritor brasileiro. Foi un dos principais promotores do abolicionismo, da loita contra a ditadura e da defensa do principio de igualdade das nacións nas instancias internacionais. Foi ministro de Finanzas (1889-1890) e no goberno de Floriano Peixoto (1891-1894) exiliouse a Inglaterra. Autor de Cartas da Inglaterra (1896), recompilación de artigos publicados no exilio, e de diversas obras relacionadas coa súa actividade política (Queda do Imperio e Réplica). Foi membro e presidente da Academia Brasileira.

PERSOEIRO

Político húngaro. Xefe de goberno ao inicio da Segunda Guerra Mundial, declarou a guerra á URSS (1941), forzado por Alemaña. Foi executado no 1946.

PERSOEIRO

Cronista, poeta e eclesiástico escocés. Foi profesor en Oxford e París. É autor dun longo poema épico, The Bruce (1375?), no que canta os feitos dos heroes escoceses Robert Bruce e James Douglas.

PERSOEIRO

Trobador occitano. É autor de cancións, serventesios e tenzóns, e de setenta e dúas coplas morais e satíricas.

1. Designación non sistemática do ión hidroxenocarbonato ou carbonato ácido HCO- 3.

2. Nome habitual que se lle dá ao hidroxenocarbonato de sodio.

3. Substancia que se utiliza para calmar a dor de estómago cando hai exceso de ácido nel e que facilita a dixestión.

4. Amortecedor fisiolóxico sanguíneo. A maior parte atópase en forma salina HCO-3:
   
   
   FORMULA
   
   
   
   
   pero a concentración de ácido pode aumentar facilmente ao diminuír a eliminación pulmonar de CO2, xa que o ácido carbónico está en equilibrio co seu anhídrido, volátil, nunha reacción catalizada pola anhidrasa carbónica:
   
   
   FORMULA2
   
   

PERSOEIRO

Zoólogo. Estudiou Medicina na Universidade de Coimbra. En 1849 entrou na Escola Politécnica de Lisboa como profesor de Zooloxía e reorganizou e desenvolveu o Museo Nacional de Lisboa (Museo Bocage), onde estableceu importantes coleccións científicas e dende onde organizou o ensino e a investigación no eido da Zooloxía en Portugal. En 1863 foi nomeado membro estranxeiro da Zoological Society de Londres. En 1865 describiu a esponxa Hyalonema lusitanica, recollida fronte ás costas portuguesas, que constituíu a primeira proba aceptada pola comunidade científica da existencia de vida abisal. Describiu máis de 200 especies animais novas, entre as que se atopa a salamántiga endémica galega Chioglosa lusitanica (1864), aínda que a maioría pertencían ás colonias portuguesas, particularmente ás africanas. Entre as súas numerosas publicacións, cómpre destacar Memoria sobre a cabra montez da Serra do Gerez (1857), Liste des mammifères et Reptiles observés en Portugal...

PERSOEIRO

Poeta. Aos 14 anos enrolouse no rexemento de Infantería en Setúbal e logo entrou na Académia Real da Marinha. Posteriormente embarcou con rumbo á India (1786) e, despois dunha estadía no Brasil, retornou a Lisboa en 1789. Irreverente coa monarquía e a relixión, foi perseguido pola Inquisición debido á vida bohemia que levaba e ás sátiras que escribía e recitaba, o que provocou o seu encarceramento no Limoeiro en 1797 e o posterior enclaustramento no mosteiro de São Bento e no Oratorio, para logo ser posto en liberdade en 1798. Grande ilustrado e poeta prerromántico, a obsesión pola morte e os clamores retóricos de celos e blasfemia, de actitude claramente prerromántica, engadiron un lánguido erotismo e un concepto da divindade que pertencen de cheo á tradición do s XVIII. Escribiu odas, cantatas, epigramas e sobre todo sonetos, reunidos en tres volumes de Rimas (1791, 1799 e 1804).