"Apo" (Contén)

PERSOEIRO

Príncipe imperial, fillo de Napoleón III e Uxía de Montijo. Ao morrer o seu pai os bonapartistas proclamárono emperador, Napoleón IV, e converteuse no pretendente oficial ao trono imperial. Alistado como voluntario nunha expedición británica a Zululandia, foi asasinado polos nativos.

1. 1. Estado gasoso dunha substancia que en condicións habituais de presión e temperatura se atopa en estado sólido ou líquido.

   2. vapor saturado

      apor dunha substancia que, nun recinto pechado, se atopa en equilibrio coa fase líquida desta.

2. Auga en estado gasoso.

3. 1. apor de auga que se emprega como forza motriz

   2. barco de vapor

      Barco que se move pola acción dunhas hélices impulsadas por máquinas de vapor. Os primeiros intentos de aplicar a enerxía do vapor de auga á propulsión de buques documéntase en 1690, cando o físico e inventor francés Denis Papin (1647-1714) propuxo empregar máquinas de vapor para mover unha embarcación mediante rodas de paletas. En 1736 o reloxeiro inglés Jonathan Hulls (1699-1758) obtivo a patente do que se considera o proxecto máis antigo dun vapor verdadeiro, aínda que o primeiro en ter éxito definitivo débeselle ao inventor James Rumsey (1743-1792).

4. Gas dos erutos.

5. Vertixe ou desmaio.

1. Que vaporiza.

2. Aparato que serve para vaporizar un líquido.

1. Converter un líquido en vapor.

2. Esparexer un líquido en pingas moi pequenas, xeralmente mediante un vaporizador.

3. Converterse un líquido en vapor.

1. Que emite ou produce vapor.

2. Que é moi lixeiro, tenue ou delicado.

3. Aplícase á pintura, debuxo ou imaxe cos contornos moi difusos ou as cores esvaídas.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Antas de Ulla baixo a advocación de san Martiño.

PERSOEIRO

Escultor. Instalado en Bretoña (A Pastoriza), creou o Museo Pedagóxico-Etnográfico Villapol. Das súas obras destacan a Homenaxe a un bretón desaparecido (Bretoña) e Contemplade (A Fonsagrada).

ENTRADA LARGA

Estado insular de Asia Oriental, situado ao N do Océano Pacífico, que se estende en dirección NL-SO e comprende 3.400 illas, as máis importantes (Hokkaidō, Honshū, Shikoku e Kyūshū) ocupan o 97% do territorio (377.824 km2; 127.435.000 (estim 2002). A capital é Toquio.

Xeografía física

A morfoloxía das illas é complexa a causa dos sucesivos dobramentos e dislocacións e da intensa actividade volcánica. Están flanqueadas por profundas fosas mariñas (Tuscarora, 10.374 m). As montañas ocupan 3/4 partes do territorio. Unha serra atravesa as illas en sentido lonxitudinal e outra esténdese en dirección NL-SO por Honshū central, ambas as dúas están afectadas perpendicularmente pola Gran Fosa. Os movementos sísmicos e as erupcións son intensas. As chairas, pouco extensas, son litorais e están formadas pola regresión do mar e a sedimentación aluvial. Os factores que inflúen sobre o clima son os monzóns e as correntes...

1. Relativo ou pertencente a Xapón, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Xapón.

3. Lingua aglutinante illada de orixe descoñecida que algúns autores inclúen dentro das linguas altaicas e outros supoñen que provén dun antepasado común das linguas altaicas e das austronesias. Fálase en Xapón e en sectores das illas Hawaii, de California e de Brasil. Ten unha gran variedade dialectal e o dialecto de Toquio é o que se considera idioma oficial. O xaponés moderno é o resultado dun compromiso entre a lingua escrita antiga e a lingua falada moderna. Escríbese en columnas verticais de dereita a esquerda e é o tránsito dunha mestura de caracteres chinos e kana (signo silábico da escritura xaponesa). É unha lingua rica en vogais onde as palabras indíxenas rematan sempre en sílaba aberta e incluso os préstamos estranxeiros se presentan baixo esta forma, a non ser que teñan un n final, que é posible conservar en xaponés. Morfoloxicamente pódense distinguir dúas grandes categorías de palabras, variables e invariables, entre as que figuran os nomes. A sintaxe ofrece...

4. Arte desenvolvida en Xapón. Ten carácter relixioso e civil e concede moita importancia ao baleiro. A arquitectura, arquitrabada, empregou a madeira, ao igual que a escultura, de ornamentación contida, que tamén usou metais, marfil e laca. Foi común o emprego da acuarela e a augada sobre papel ou seda en forma de rolos despregables. Un primeiro período, o Iomon (s VI a C-600 d C), caracterizouse por pequenas figuras esquemáticas de terracota e o metal introduciuse no momento da cerámica Yayoi (s III? a C). O período Nara (600-794) tivo influencias da arte chinesa da dinastía T’ang (pagode de Yakushiji e mosteiro de Hōryūji) e o Heian (794-1184) representou a asimilación das influencias budistas chinesas (mosteiro de Kasuga, en Nara). En pintura apareceu a escola yamato-e e na escultura o yosegui, ou técnica do encadeado de diversas pezas de madeira. Do período Kamakura (1184-1392) son o mosteiro de Shariden, en Kamakura, as pinturas de Enichi-bo e a escultura...

5. Produción cinematográfica realizada en Xapón. O éxito máis destacado do cine mudo xaponés foi Nani ga kanojo o so Saseta (1930), de Shigeyoshi. A época florecente iniciouse co éxito, en Venecia, de Rasho-mon (1950), de Akira Kurosawa, que continuou en 1951 con Saikaku ichidai Onna, de Kenji Mizoguchi, e en 1953 con Ugetsu Monogatari, do propio Mizoguchi. Tamén destacaron K. Ichikawa, M. Kobayashi, T. Imai, Y. Ozu, S. Hisamatsu e S. Yamamoto. A crise industrial orixinada pola televisión provocou que os grandes produtores abrisen os seus mercados aos temas da xuventude, dirixidos por novos cineastas. Nese momento naceu o novo cine xaponés, controlado política e economicamente, que chegou ao seu punto álxido coas creacións dalgúns dos seus mellores realizadores, como S. Imamura, Y. Masumura, N. Oshima, H. Teshigahara e Y. Yoshida. No terreo creativo, o gran cineasta de todos os tempos foi Kurosawa, quen dirixiu Ran (1986) e foi premiado cun Oscar honorífico en 1990. Outros que consolidaron...

6. Literatura desenvolvida en Xapón. Despois das cancións e dos poemas da primeira época arcaica de Yamoto (400-710), comezou un período de crecemento da literatura en Xapón, moi influenciada pola chinesa (período Nara, 710-794). As dúas primeiras obras escritas foron as crónicas históricas Kojiki (Memorias dos acontementos da humanidade, 712) e Nigonhi (Anais do Xapón, 720), ademais de poesías dunha gran perfección, das que 4.500 están recollidas na Manyōshū (Colección das mil follas, 760), a maior antoloxía xaponesa. O período de Heian (794-1185) é a época clásica xaponesa, e a antoloxía máis coñecida é Kokinshū (Colección de poesías antigas e modernas, 905). Nesta época escribíronse por vez primeira textos en prosa en lingua xaponesa (ata ese momento facíase en chinés), como Taketori Monogatari (Historia dun leñador), e cara ao ano 1000 a prosa xaponesa xa conseguira unha calidade apreciable, como Ise Monogatari, Tosa...

7. Arte musical cultivada en Xapón. A teoría musical xaponesa e moitos dos seus instrumentos proceden da música chinesa. Os instrumentos principais son o biwa, de catro cordas, o shamisen, semellante á guitarra, o koto, cítara de trece cordas, e o shakuhachi, frauta do s XIV. A maioría dos xéneros antigos aínda sobreviven: as danzas bugaku, o drama musical No (s XIV), os kouta, poemas cantados do s XVI, e os naga-uta (s XVII). Da escola moderna xaponesa destacan Yoritsune Matsudaira (1907), Toshiro Mayuzumi (1929), Kazuo Fukushima (1930) e Toru Takemitsu (1930).

PERSOEIRO

Raíña de Nápoles e condesa de Provenza (1343-1381), filla de Carlos de Nápoles, duque de Calabria, e María Valois. Sucedeu o seu avó Roberto I. Co seu segundo home, Luís de Anjou, tratou de conquistar Sicilia pero renunciou á illa en 1372. Casou con Xaime de Mallorca e implicado este na guerra de Castela e preso por Enrique de Trastámara rescatouno (1370). Ocupado o reino por Carlos de Durazzo, conde de Gravina, este prendeuna e fixo asasinala.

PERSOEIRO

Raíña de Nápoles (1414-1435), filla de Carlos III e Margarida de Durazzo. Sucedeu o seu irmán Ladislau I. Casou con Xaime II de Borbón, conde da Marca, que eliminou os seus adversarios, outorgou cargos a franceses e tivo a raíña case prisioneira. Liberada polos patricios napolitanos, o Papa Martiño V declarou en 1420 como o seu herdeiro a Luís de Anjou. Apoiou sucesivamente como o seu herdeiro a Luís de Anjou e a Afonso V de Aragón, e ao morrer o primeiro en 1434 nomeou como sucesor ao seu irmán Renato, duque de Lorena.

PERSOEIRO

Emperador romano (361-363). Educado xunto co seu irmán Galo por Eusebio, bispo de Nicomedia, completou os seus estudos en Nicomedia, na escola de Libanio, onde se achegou ao neoplatonismo e á filosofía pagá. En 355 seu primo Constancio II elixiuno o seu sucesor e, á fronte do exército, derrotou os francos e os alamáns na Galia. Despois das vitorias, as tropas aclamárono como emperador en Lutecia (360). Aínda que Constancio II non o recoñeceu, á súa morte confirmouno como emperador. O seu goberno caracterizouse polo intento de revitalizar o paganismo, coa creación dun clero pagán, mentres limitaba os privilexios do clero cristián e restituía os bens incautados por motivos relixiosos. Isto provocou tensións e enfrontamentos cos cristiáns. Realizou unha reforma fiscal e reduciu os impostos e os gastos da corte. Continuou a guerra contra os persas, pero foi derrotado na Batalla de Ctesifonte.

1. Pór unha cousa ou varias a continuación doutra ou doutras.

2. Quedar unha cousa ao lado doutra.

1. Acción e efecto de xustapoñer ou xustapoñerse.

2. Procedemento sintáctico que consiste en unir dous elementos lingüísticos, especialmente oracións, sen ningún tipo de nexo gramatical.

PERSOEIRO

Emperador de Xapón (1912-1926), fillo e sucesor de Mutsuhito I. Coñecido tamén como Taishō Tennō, o seu reinado estivo marcado polo desenvolvemento económico, a reforma electoral (1918) e a participación de Xapón na Primeira Guerra Mundial. En 1921 deixou a rexencia ao seu fillo Shōwa Tennō (Hiro Hito I).

1. Abertura na cuberta dunha embarcación que comunica a parte superior coa inferior.

2. Pequena porta de acceso a un vehículo militar, avión ou submarino. SIN: escotilla.

3. álvula onde se encontra o soprete da gaita galega que permite a entrada do aire e impide a súa saída.