"An" (Contén)

1. Relativo ou pertencente a Afganistán, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Afganistán.

3. Pobo que habita principalmente no centro, sur e leste de Afganistán (constituíndo o grupo étnico máis numeroso dese país), aínda que tamén viven en áreas veciñas do Paquistán, onde se chaman pathanos, e de Irán. Pertencen ao grupo indoafgán (indoeuropeo). Polos seus trazos físicos pódese dicir que son dolicocéfalos, altos e de pel clara. Malia a súa islamización, do mesmo xeito que outros pobos islámicos, non se arabizaron. Así mesmo, as poboacións, que aínda conservan modos de vida tradicionais, dedícanse, principalmente á gandería e son nómadas ou seminómadas.

4. Lingua oficial, xunto co persa, de Afganistán dende 1936. O paxto (paštō), nome máis axeitado lingüisticamente, pertence ao grupo indoiranio, da familia indoeuropea, e está emparentado co persa antigo, co avéstico, co sogdián, co curdo e co baluchi.

ENTRADA LARGA

Estado de Asia central, limita ao O con Irán, ao S e ao L con Paquistán, ao NL coa China e ao N co Turkmenistán, Uzbekistán e Tadzhikistán (652.225 km2; 21.138.000 h [estim 1997]). A capital é Kābul.
Xeografía física
Afganistán é un país montañoso (menos do 10% da súa superficie está por baixo dos 600 m). Preséntase accidentado ao NL por Hindukush, que se xunta ao altiplano de Pamir cara a Badakhxan e chega ata Irán. Ao N, o Amudarja rega (500 km) a depresión de Turquestán. Ao L de Fīroz Kūh, cara a Paquistán, as montañas Sulaiman Ke Pahad cortan de N a S o paso ás influencias da Asia monzónica. Ao S e ao O do val de Helmand está Dasht-e Mārgow, Sīstān e, no L, Rīgestān, desertos de area tórridos. As depresións rodeadas de montañas condicionan o clima continental do país, en tanto que os ventos dominantes acentúan a secura. No O a media anual de precipitacións é de 508 mm, en Kābul de 310 mm, en Qandahār...

1. Termo da xerga dos canteiros que corresponde ás voces ‘tecer, vestir’.

2. Termo do barallete, xerga dos afiadores, que corresponde á voz ‘vestir’.

1. Dar alguén o seu aval ou garantía de cumprir as responsabilidades doutro no caso de que este non as asuma.

2. Dar moita máis firmeza e convicción a algo.

3. Acadar maior certeza ou firmeza algo inmaterial.

4. Manterse nunha situación moito máis firme e segura.

1. Que está adornado con filigranas.

2. Que é pequeno, fino e delicado.

PERSOEIRO

Dramaturgo ruso. Director do primeiro teatro de obreiros de Moscova do Proletkult. Nas súas obras tratou os problemas políticos e sociais durante a consolidación do novo réxime revolucionario soviético así como as súas relacións cos países estranxeiros.

1. Arrincar pequenos anacos de alimentos cos dentes.

2. Derramar un animal algunha cousa, co fociño ou coa boca.

3. Realizar un traballo sen habilidade nin maña.

GALICIA

Entallador, escultor e imaxineiro. Non se coñece a súa procedencia pero hai documentación dos seus contratos en Compostela. Colaborou con escultores e retablistas do s XVIII, como Miguel de Romai, con quen executou para a Catedral de Santiago a caixa dun dos órganos (1705) e o Altar da Soidade (1708). No ano 1709 fai, xunto con Cipriano Domínguez Bugarín, o retablo maior da igrexa de Santa Susana e o retablo colateral de San Marcos para a igrexa de Santiago de Betanzos. Con Manuel de Leis parece que colaborou no altar dunha capela da Confraría da Concepción da Catedral de Santiago. A derradeira obra de Afonsín foi un retablo en San Cosme de Oís.

PERSOEIRO

Cantautor. Fillo dun procurador da República, José Nepomuceno Afonso e de María das Dores. Durante a súa infancia percorreu diversos países, entre outros Angola, Mozambique e Belmonte, que suporían continuas referencias no seu desenvolvemento artístico. Dende a década dos 40 ata 1953, Coimbra foi a súa residencia. Moi ligado á Facultade de Letras e ao Liceo, foi durante esta etapa integrante do Orfeão Académico e da Tuna Académica da Universidade. A partir de 1955, comezou a súa etapa dentro do ensino percorrendo varias vilas portuguesas. Zeca Afonso gravou o seu primeiro disco no 1953, Fados de Coimbra. Entre 1964 e 1967, volveu a Mozambique onde foi mestre. Esta etapa foi fundamental para cimentar a súa conciencia anticolonial. Por razóns políticas foi expulsado do ensino oficial e a música pasou a converterse no seu medio de expresión e de vida. Contrario ao réxime ditatorial portugués, entrou a formar parte do grupo de artistas prohibidos polo que as súas cancións foron censuradas,...

PERSOEIRO

Trobador da escola galego-portuguesa que desenvolveu a súa actividade poética na segunda metade do século XIII. Xa ninguén acepta a súa identificación co tamén trobador Afonso Fernandez Cubel, pois investigacións máis recentes ven nel a un nobre sevillano pertencente á familia dos Cebollilla; máis concretamente sería fillo de Hernán Cebollilla. Acompañou a Afonso Perez de Guzmán no último cuarto do s XIII no seu exilio africano. Frecuentou as Cortes de Afonso X e a do seu fillo Sancho IV, onde contactou con trobadores como Gonçal’ Eanes do Vinhal, Airas Nunez, Pai Gomez Charinho, entre outros. O da Biblioteca Nacional e o Cancioneiro da Biblioteca Vaticana transmitiron baixo o seu nome dúas cantigas de amor, “Senhor fremosa, des quando vus vy” (na que se emprega o esquema métrico-rimático abbaacca, un dos máis practicados polos trobadores galego-portugueses) e “Muy gram sabor avedes, mha senhor”. Ademais, o Cancioneiro da Biblioteca Nacional atribúelle...

PERSOEIRO

Trobador, talvez de orixe portuguesa. Desenvolveu a súa actividade poético-musical a finais do século XIII ou nos primeiros anos da seguinte centuria, posiblemente nos círculos da Corte de Don Dinís. Aínda que unha parte da crítica especializada defendeu a súa identificación co nobre sevillano Afonso Fernandez Cebolhilha, a investigación actual considera, sen embargo, que se trata de dous autores diferentes. De condición cabaleiro, segundo indica a rúbrica atributiva “Afonso Fernandez Cubel caualeyro” que acompaña a súa cantiga nos manuscritos, o trobador posiblemente pertenceu a unha liñaxe de cabaleiros que, con este apelido, se asentaba no val do río Lima, no Alto Minho portugués. Os apógrafos italianos, o Cancioneiro da Biblioteca Nacional, e o Cancioneiro da Biblioteca Vaticana, só nos enviaron unha composición de Afonso Fernandez Cubel: unha cantiga de escarnio e maldicir, “De como mi ora con el-Rei aveo”. O texto, que tamén foi recollido na copia tardía do códice...

PERSOEIRO

Rei de Aragón (1285-1291). Primoxénito de Pedro II o Grande e de Constanza. No ano 1282 o seu pai nomeouno lugartenente dos exércitos reais e en 1285 interveu na defensa de Catalunya ao producirse a invasión de Filipe de Francia. Someteu as illas de Mallorca e Eivissa enfrontándose a Xaime II de Mallorca e herdou Sicilia. A súa política exterior estivo marcada pola defensa dos intereses cataláns no Mediterráneo; así mesmo, a Unión aragonesa foille hostil e tivo problemas coas principais potencias económicas e militares de Europa occidental (Castela, Francia, etc).

PERSOEIRO

Rei de Galicia Asturias e León (866-910). Fillo de Ordoño I, que o elixiu para sucedelo nomeándoo Rei de Galicia. Este feito ocasiona a sublevación dos condes galegos Hermenexildo, que trataba de usurparlle a coroa, e o lucense Froila Vermúdez, que o acada, facéndoo fuxir a Castela; os propios homes do usurpador asasínano e proclaman Rei a Afonso. Ao longo do seu Reinado sucedéronse en Galicia as revoltas na súa contra: no 866 será novamente Hermenexildo quen se rebele; derrotado, perde os seus bens, doados polo Rei en agradecemento á basílica compostelá. Consonte o pulo que a Córdoba musulmá acadara, que obrigaba ao pago de diversas imposicións aos reinos cristiáns e á intervención na súa política interna, Afonso decidiu axudar no 873 aos Banū Qasī fronte ao Emir de Córdoba, Mu ḥ ammad I. No 876 aliouse co muladita de Mérida, ibn Marwān, vencendo entrambos o exército cordobés. No 877, ibn Marwān abandonou Badajoz poñéndose baixo a protección do rei cristián. O...