"ISM" (Contén)

Condición de funcional.

Posición teórica fronte á arquitectura, do moble e do deseño, que fai da estrita adaptación da forma á finalidade da obra o principio de actuación do deseñador. No s XIX, co renacemento do mundo goticista, implantáronse as teorías funcionais, e pódese considerar funcionalista nun primeiro grao a Eugène Viollet-le-Duc, quen, no Ditionnaire raisonné de l’architecture (1854-1868), propugnou o estudo da arquitectura medieval co fin de aplicar os principios que a rexeron ás necesidades modernas. Jean-Nicolas-Louis Durand, en Précis des leçons (1802-1805), xa subliñara que a utilidade é a finalidade da arquitectura e tamén a súa fonte de beleza. Gottfried Semper, en Der stil in dem technischen und tektonischen Küsten (O estilo nas artes técnicas e tectónicas, 1860-1863), estableceu que a estrutura depende do material empregado, do método construtivo e do uso proposto. Quen asentou, sen embargo, con máis claridade as ideas funcionalistas foi Louis Sullivan, en Kindergarten...

Corrente lingüística continuadora do estruturalismo que supón unha alternativa ao enfoque abstracto defendido por L. Hjelmslev e o formalismo. Destaca o carácter instrumental da linguaxe e o papel dos falantes, considerando que a estrutura das linguas vén determinada polas funcións que lle dan os seus usuarios. Distínguese o funcionalismo continental, con autores como A. Martinet (funcionalismo francés), E. Coseriu (escola de Tübingen) ou S. C. Dik (funcionalismo holandés), e por outra o funcionalismo británico de M. A. K. Halliday (lingüística sistémica). No ámbito hispano, sobresae E. Alarcos Llorach (escola de Oviedo). Coseriu, igual que F. Saussure, estudiou o que hai de sistemático e opositivo na linguaxe, pero estableceu tres niveis como obxecto de estudo da lingüística -sistema, norma e fala-, fronte á dicotomía saussuriana entre lingua e fala. Polo tanto, a lingüística debe estudiar tanto o sistema -lingua en Saussure- como a norma, e nesta última entraría xa un primeiro grao de...

Teoría, iniciada por D. Armstrong e H. Putnam, que considera que a condición para estar nun estado mental vén dada, máis que polas características intrínsecas do estado, polas relacións causais deste.

Teoría sociolóxica creada por Talcott Parsons baseada no estruturalismo. Considera a sociedade como un sistema cun equilibrio estable no que as estruturas sociais, como a familia, posúen un carácter funcional. O sistema social mantense en equilibro na medida en que a cada unha das súas necesidades corresponde unha estrutura que lle dá satisfacción, cumprindo unha función determinada útil para esa sociedade. Calquera fenómeno social que rache ese equilibrio sería considerado disfuncional. Foi unha das correntes sociolóxicas máis importantes do s XX e aplicouse a outras áreas do coñecemento como o caso da antropoloxía cultural, coas obras de B. K. Malinowski.

Nome co que se designan todos aqueles movementos relixiosos ou políticos que implican a aceptación dun dogma único e exclusivo que impón a observación dunha moral estrita. Aplícase este nome a actitudes e movementos tamén designados cos termos de integrismo, dogmatismo, esencialismo ou fanatismo, entre outros. No aspecto relixioso, os diversos fundamentalismos caracterízanse pola conciencia de minoría, a negación da racionalidade moderna, a infalibilidade do líder e a creación dun inimigo. Entre os católicos o fundamentalismo máis claro foi o iniciado polo arcebispo Marcel Lefebvre (1905-1991), que se declarou abertamente oposto ao aggiornamento impulsado por Xoán XXIII e ao Concilio Vaticano Segundo. O xudaísmo ten igualmente sectores fundamentalistas, os ortodoxos. Entre os musulmáns, pódense considerar como precursores do fundamentalismo islámico actual o wahhabismo, fundado en Arabia en 1745 polo xeque Muhammad ibn’Abd al-Wahhab, e o salafismo, que tivo entre os seus ideólogos...

Tendencia, especialmente política, que aplica fielmente ás normas e principios dunha doutrina establecida.

Actitude de quen se mostra radical nas súas crenzas ou opinións.

Movemento artístico, literario e musical de vangarda. Foi dado a coñecer mediante o Manifeste du futurisme, publicado en Le Figaro (22.2.1909) e redactado polo poeta Filippo Tommaso Marinetti. Postulaba o rexeitamento da tradición e da conservación do pasado e unha exaltación das innovacións, sobre todo mecánicas, presentes e futuras. O programa degradouse pouco a pouco e en Italia chegou ata a colaboración co fascismo. En 1920 iniciouse un período de loita e publicáronse os seus voceiros. Na arte, significou unha reacción contra o simbolismo e contra o modernismo e unha vontade de violencia, que foron ben acollidas por Umberto Boccioni, Gino Severini, Giacomo Balla, Carlo Carrà e Luigi Russolo, que asinaron o Manifesto della pittura futurista (11.2.1910) e dous meses máis tarde o Manifesto tecnico della pittura futurista. Negaban o academicismo, opoñíanse aos críticos da arte e, sobre todo, exaltaban a orixinalidade e a afirmación do dinamismo universal....

Actitude vital orientada cara ao futuro.

  Movemento social, político e cultural que defende a identidade galega, a potenciación da súa personalidade e a reivindicación política de Galicia como ente nacional diferenciado. Iniciado a mediados do s XIX, no contexto da constitución do estado liberal, presenta características similares, aínda que diferenciadas, cos que se desenvolveron paralelamente noutras zonas da periferia española, particularmente en Catalunya. Inicialmente estivo limitado a círculos intelectuais con escasa conexión popular e, unicamente ben entrado o s XX e fundamentalmente a raíz da elaboración e aprobación do Estatuto de Autonomía, as masas populares participaron de xeito activo na reivindicación dos seus principios. Aínda que algúns historiadores sitúan a orixe da conciencia galeguista na época da Ilustración coas achegas de frei Martín Sarmiento, Bieito Feijoo, Lucas Xosé Labrada Romero e Xosé Cornide Saavedra, entre outros, e destacan como un feito de gran transcendencia política a soberanía exercida pola...

Expresión, construción ou vocábulo propios do galego que se usa noutra lingua.

Electricidade dinámica, en especial a producida por unha acción química.

1. Propiedade de excitar ou de inducir movementos nos nervios e nos músculos de animais vivos ou mortos mediante correntes eléctricas, chamadas galvánicas.

2. Uso terapéutico de correntes eléctricas ou galvánicas.

Conxunto de actividades e de maneiras de actuar dos gángsters.

Uso organizado da violencia, a intimidación ou outros medios ilícitos coercitivos.

Acción de gargarexar.

Líquido medicinal para gargarizar.