"xia" (Contén)

1. Relativo ou pertencente a Georgia ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Georgia.

1. 1. Relativo ou pertencente a Xeorxia, aos seus habitantes ou á súa lingua.

   2. Natural ou habitante de Xeorxia.

2. 1. Relativo ou pertencente ao pobo xeorxiano.

   2. Individuo do pobo xeorxiano.

   3. Pobo caucásico que se estableceu na vertente meridional da serra do Cáucaso. Cunha lingua e tradición cultural propias, os xeorxianos constitúen, despois dos armenios, o pobo máis importante de Caucasia.

3. Lingua kartveliana do phylum caucásico que se fala en Xeorxia. Presenta dúas etapas: o xeorxiano antigo ou clásico, e o xeorxiano moderno. Das súas características lingüísticas destacan: a declinación con oito casos (nominativo en dúas formas, predicativo, vocativo, xenitivo, instrumental, locativo-dativo e terminal), sitúa o núcleo despois dos elementos que dependen del, os morfemas verbais poden sinalar ata tres participantes (suxeito, complemento directo e complemento indirecto) e o acento recae na primeira sílaba.

4. Alfabeto propio da lingua xeorxiana. Atribuíuselle a invención ao armenio Mesrob, creador tamén do alfabeto armenio (s V). A inscrición máis antiga data aproximadamente do ano 430. O alfabeto xeorxiano inspírase nunha antiga escritura iránica, a pahlavi arsácida, e consta de trinta e oito signos. Posúe dúas formas de escritura: a sacerdotal ()uc’uri) e a guerreira (m)edruli), que aparece entre os ss XII-XIV e que sobreviviu no uso normal da lingua.

5. Arte desenvolvida en Xeorxia. Dos primeiros anos da era cristiá salientan os darbazi (casas cunha cúpula central, aberta ao centro) e a arquitectura relixiosa (basílica de Sión, en Bolnisi e as basílicas de Bolnisi, Kazret’i e Nekresi), que coa dominación árabe acadou un período de esplendor (s X). Predominou a construción rectangular con cúpula elevada, de cobertura cónica enriba dunha lanterna, que descansa sobre pilastras e forma unha cruz, co exterior moi esculpido. Das igrexas posteriores ao s X destacan a catedral de Oški (s X), a de Alaverdi (s XI), a de Sveti-c’)oveli en Mc’)et’a (s XII) ou a do mosteiro de Gelat’i (s XII). En escultura son salientables os baixorrelevos da cancela de Šiomgvime (s XI) e en toréutica, o tríptico de ḫa)uli (s XII). Os frescos revelan un estilo bizantino, pero menos estilizado. Da pintura moderna destaca Niko Pirosmanišvili (1862-1918).

6. ...

1. Relativo ou pertencente aos estilos arquitectónico e literario xeorxianos.

2. Estilo propio da arquitectura e das artes decorativas de Inglaterra e das súas colonias durante os reinados dos monarcas británicos de nome Xurxo (1740-1820). Caracterizouse polos interiores simétricos, de cores claras e con ornamentación clásica, como consecuencia do palladianismo de I. Jones e C. Wren, polos edificios de azulexo vermello con decoración de madeira (casas residenciais de Williamsburg, Virginia, 1699-1780) e polo seu mobiliario, especialmente na obra de T. Chippendale.

3. Tipo de poesía que se difundiu en Inglaterra na época de Xurxo V. En 1912 H. Monro abriu unha libraría especializada en poesía (Poetry Bookshop) e redactou a revista Poetry and Drama. Georgian Poetry (1911), a primeira dunha serie de cinco antoloxías. Caracterizábase por eliminar os convencionalismos e a limitación do argumento, expresar libremente os sentimentos, aceptar os impulsos da propia natureza e dar un sentido persoal ás cousas en todos os niveis intelectuais.

1. Termo da xerga dos telleiros que corresponde á voz ‘lixo’.

2. Termo do verbo dos daordes que corresponde á voz ‘merda’.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Friol baixo a advocación de santa María.

MONTES

Monte situado no límite entre os concellos de Caldas de Reis, Catoira e Vilagarcía de Arousa. O seu cumio acada os 646 m de altitude.

CIDADES

Cidade do sheng de Fujian, China, na rexión do Leste (368.786 h [1990]). Situada na costa do estreito de Taiwán, na desembocadura do Jiulong Jiang, é porto comercial e de pesca e un centro industrial.

PARROQUIA

Parroquia do concello de Taboada baixo a advocación de santa María.

PERSOEIRO

Mártir. Casou con santa Basilisa, pero ambos os dous decidiron vivir en castidade e foron abade e abadesa dos seus respectivos conventos. Morreron martirizados na época de Diocleciano. Iconograficamente representouse cunha palma na man, pola súa condición de mártir. A súa festividade celébrase o 9 de xaneiro.

PERSOEIRO

Mártir. Mamerto, bispo de Vienne, enterrou a súa cabeza xunto aos restos de san Ferreol. Iconograficamente representouse vestido como un militar romano. A súa festividade celébrase o 28 de agosto.

PERSOEIRO

Mártir. Era secretamente cristiá, polo que se negou a casar cun prefecto romano, Eleusius. Encarcerada e torturada, o demo tentouna na prisión pero ela atouno coas súas propias cadeas e botouno ás latrinas. Metida nunha caldeira de aceite fervendo fixo que o aceite se volvese auga morna. Finalmente foi decapitada. Iconograficamente representouse vestida cunha túnica, sostendo un flaxelo nunha man e co demo encadeado aos seus pés. A súa festividade celébrase o 19 de outubro.

PERSOEIRO

Raíña dos Países Baixos (1948-1980), filla da Raíña Guillermina dos Países Baixos e do duque Enrique de Mecklenburg-Schwerin. Casou co príncipe Bernardo de Lippe--Biesterfeld e en 1980 abdicou na súa filla (Beatriz I dos Países Baixos).

PERSOEIRO

Emperador chinés (1851-1861). Durante o seu mandato tivo lugar a Rebelión dos Taiping e a Guerra Anglo--franco-chinesa, que rematou en 1861. Sucedeuno Tongzhi, fillo da concubina e Emperatriz Tz’u-hsi.