"ROM" (Contén)

1. Relativo ou pertencente á Suíza occidental, aos seus habitantes e aos seus dialectos.

2. Natural ou habitante da Suíza occidental.

3. Conxunto de variedades lingüísticas francoprovenzais que se fala na Suíza occidental.

PERSOEIRO

Pintor italiano. Axudante e discípulo de Pietro da Cortona, traballou na catedral de Viterbo e en París, onde, a petición da corte, decorou o palacio de Mazzarino e a Salle des Saisons do Musée du Louvre (1648-1659).

1. Relativo ou pertencente a Romanía, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Romanía.

3. Lingua románica do grupo balcanorrománico do phylum indoeuropeo, falada en Romanía, Moldavia e, en diferentes graos, en todos os países da Península Balcánica. Distínguense catro variedades dialectais: o dacorromanés, que se fala en Romanía e nalgunhas zonas fronteirizas dos países veciños; o macedorromanés ou arromanés, que se fala en Grecia, Albania e Bulgaria; o meglenorromanés ou meglenítico, ao N do golfo de Salónica; e o istrorromanés, en Istria; tamén se engade o dálmata, xa extinguido (s XIX). O dacorromanés divídese en dous subdialectos: o moldavo e o valaco. A lingua literaria romanesa fundaméntase en ambos os dous, pero especialmente no segundo. As diferenzas que existen entre estas catro variedades dialectais son tan grandes que a comprensión entre os seus falantes é difícil: o grego influíu profundamente no macedorromanés, o búlgaro no meglenorromanés, o croata no istrorromanés e o eslavo no dacorromanés...

4. Arte desenvolvida nos territorios da actual Romanía. Recolle a arte dos antigos principados de Valaquia, de Moldavia e de Transilvania. Á parte dos vestixios prehistóricos e os de tradición grecorromana, destaca como característica da arte popular o traballo sobre madeira. As creacións artísticas presentan diferenzas entre Transilvania, máis influída por Occidente, e Valaquia e Moldavia, dentro da órbita da Igrexa Ortodoxa de Constantinopla. En Transilvania, ao lado de igrexas onde se mesturan elementos bizantinos e occidentais (Denşus, Strei-Sîngeorgiu, do s XIII), construíuse en estilo románico tardío (Alba Iulia), gótico (igrexa negra de Braşov) e renacentista (Bistriţa). O Renacemento empregouse en obras civís (Gherla, Criş), mentres que o barroco austríaco empregouse en obras civís e militares (Timişoara, Oradea, Cluj, Silbiu). En Valaquia adoptouse o estilo bizantino (igrexa de Curtea de Argeş, mosteiro de Cozia, s XIV), pero despois formouse un estilo...

5. Cine desenvolvido en Romanía. A primeira representación cinematográfica tivo lugar o 27 de maio de 1896, aínda que o cine deste país tivo nos seus inicios moi pouco apoio por parte do estado. En 1912 realizouse a primeira longametraxe: Rǎzboiul Independentei (A guerra da independencia, 1877-1878), dos irmáns Brezeanu. Destaca, tamén, o filme Manasse (1925) de J. Mihail. En 1948 iniciouse unha nova etapa a raíz da nacionalización da industria cinematográfica. Creáronse uns estudios que ofreceron, ademais da realización, a produción de filmes dunha ampla temática que vai desde a folclórica-popular ata a de temática científica. Utilizando como fonte de inspiración o pasado histórico, a loita do pobo romanés pola súa independencia e a adaptación de obras literarias, xurdiu unha nova etapa en que destacan os filmes În sat la noi (O pobo, a nosa casa, 1951) de J. Georgescu e V. Iliu; Eruptie (Erupción, 1958) de L. Ciulei; Lupeni 29 (1962)...

6. Literatura cultivada en romanés. As primeiras obras, dos ss XV e XVI, foron relixiosas. No s XVII e comezos do XVIII apareceron obras profanas, en que destacaron unha serie de brillantes cronistas, como o humanista D. Cantemir. Progresivamente, a influencia eslava foi substituída pola influencia grega, a través da que chegou a Romanía o humanismo occidental. O desvelo nacionalista do s XIX produciu a afirmación intelectual da conciencia romanesa, que buscaba a súa fonte literaria nos contos e nos poemas populares. Conseguiron liberarse da submisión ás correntes literarias occidentais os poetas V. Alecsandri e M. Eminescu, o narrador I. Creangǎ e o dramaturgo I. L. Caragiale. A comezos do s XX a literatura romanesa orientouse, dunha banda, cara á exaltación dos valores populares do movemento sǎmǎnǎtorista, onde destacaron os poetas G. Cosbuc, S. Iosif e O. Goga, e narradores como M. Sadoveanu; e, doutra, cara á adhesión ás correntes...

7. Arte musical cultivada en Romanía. A música popular romanesa é dunha gran riqueza e está constituída por modos, elementos pentatónicos e extensos melismas. Destacan as kolinde ou panxoliñas e as dóinǎ ou cancións pastorais. A música culta comezou a cultivarse no s XVIII. O máis grande representante da música romanesa foi Georges Enescu, formado en París; destacaron tamén Michal Andrico e o pianista Dinu Lipatti (1917-1950). Bucarest, centro operístico desde finais do s XVIII, ten unha vida musical moi activa.

PERSOEIRO

Xeógrafo. Escribiu Galicia y sus puertos, pesca y trafico marítimo (1983), La industria de la madera en Galicia (1980) e Atlas de Galicia (1994). Foi autor dos tomos de clima e vexetación da Geografía de Galicia.

GALICIA

Locutora de radio e poetisa. Licenciouse en Filoloxía Románica pola Universidade de Santiago de Compostela e participou na creación da Asociación Cultural Catavento (1983), da revista Festa da Palabra Silenciada e da asociación Mulleres Galegas na Comunicación, ademais de en diversos proxectos, como o Laboratorio de Indagacións Poéticas, xunto a Antón Lopo. Foi actriz de dobraxe (1985-1989) e realizou A viborona (1989) en RNE en Galicia e ao ano seguinte comezou a dirixir o Diario Cultural na Radio Galega. Colaborou en diversos proxectos artísticos, como O son da pedra (1994), co grupo Milladoiro; os discos Rosalía na voz dos poetas (1983) e Daquelas que cantan (1997), e o espectáculo Son Delas (2000). Publicou poemas en A Nosa Terra, Dorna, A Saia ou Carel e, en 1987, editou o seu primeiro poemario Palabra de Mar, de carácter intimista, ao que lle seguiron Das últimas mareas...

GALICIA

Músico, compositor e produtor musical. Director do Conservatorio de Música Tradicional da Universidade Popular de Vigo e profesor de Arpa e Historia da Música Galega no mesmo centro. Desde 2003 coordina o Arquivo Sonoro de Galicia, pertencente ao Consello da Cultura Galega. Comezou a súa carreira vinculado ao movemento musical Voces Ceibes durante a década de 1970, xunto a Antón Seoane, co que formou un dúo. Participou na creación, entre 1976 e 1977, do colectivo Roi Xordo, co que actuou en distintos festivais da época. En 1978 gravou, con Antón Seoane, o disco Milladoiro, que obtivo o Premio da Crítica ese mesmo ano. En 1979 foi un dos impulsores da creación do grupo Milladoiro, no que permaneceu ata o ano 2000. Con este grupo gravou diversos discos, dos que destacan A Galicia de Maeloc (1979), Milladoiro 3 (1982), Castellum Honesti (1989) ou As fadas de estraño nome (1995). Tamén participou na creación da banda sonora de diversos filmes, como...

GALICIA

Escritor. Especialista en economía pesqueira galega, colaborou en diversas publicacións periódicas, como Chan, El Ideal Gallego, La Noche e La Voz de Galicia. É autor de Pseudopoesía a la Costa de la Muerte (1978), Xogos infantiles de Galicia (1979), a traxedia teatral O patriarca (1980), La pesca de bajura en Galicia (1981), a novela Barlovento (1992), dotada de trazos realistas e costumistas, A revolución tecnolóxica na industria salgadeira de Galicia (1991) e Una industria salazonera catalá en Galicia, origen, apogeo y ocaso: la familia Romaní (1998).

GALICIA

Historiador. Centrou os seus estudos no campo da paleografía e a diplomática. Escribiu El Monasterio cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense): estudo histórico (1137-1310) (1989) e A Colección diplomática do Mosteiro Cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense): (1025-1399) (1993).

PERSOEIRO

Pintor italiano. Coñecido como Il Romanino, realizou a Pala di Santa Justina (1513), onde mostrou a súa formación lombarda e a influencia de Tiziano. Traballou principalmente en Brescia, en Cremona e en Trento, onde pintou frescos cunha pincelada áxil e esbozada, dun progresivo expresionismo.

ENTRADA LARGA

Estado do SL de Europa situado entre Bulgaria ao S, o Mar Negro, Ucraína e Moldavia ao L, Ucraína ao N, e Hungría e Serbia e Montenegro ao O (238.391 km2; 21.680.974h [2000]). A súa capital é Bucarest.
Xeografía física
Romanía é o país dos Cárpatos, que a atravesan formando un gran S que culmina no Negoiu a 2.544 m de altitude. Distínguense tres grandes unidades: a montaña carpática, os altiplanos e as chairas. Os Cárpatos están formados por un gran núcleo central cristalino cuberto por formacións volcánicas e sedimentarias de flysch, que estivo intensamente afectado polos movementos tectónicos, polo que presenta numerosas depresións e concas. A zona de altiplanos atópase a ambas as dúas vertentes da cordilleira. Na vertente interna está o altiplano de Transilvania, que ocupa o centro do país e está formado por unha serie de niveis de aplanamento e por unha cubeta sedimentaria que os afluentes do Tisza...

1. Relativo ou pertencente ao románico.

2. Aplícase á arte desenvolvida no Occidente cristián, que se practicou durante os ss XI e XII e na maioría dos países tamén durante o XIII. Apareceu despois da sedimentación das nacionalidades xurdidas da descomposición do Imperio Carolinxio, durante o longo proceso que conformou as súas características, co revivir das tradicións culturais arraigadas na antiga proxección do Imperio Romano. Estivo precedido por un extenso período de búsqueda de formas e estruturas inspiradas a través dos monumentos que quedaban e da persistencia de manifestacións locais de antes do ano 1000, aparecidas a partir das influencias derivadas do norte de Italia que penetraran nas maneiras construtivas dos períodos carolinxios e odónidas. Esas influencias incorporaran modalidades orientais asimiladas polos mestres lombardos, que as difundiron desde comezos do s XI, con penetracións a través dos Alpes cara ás rexións do Rin e coa extensión aos diversos sectores da cultura mediterránea por Occidente. Considérase o...

3. 1. Que deriva do latín.

   2. linguas románicas

      Linguas que derivan do latín falado, ou vulgar, non do latín clásico ou culto. Mostran esta orixe tanto no léxico coma na estrutura morfosintáctica. Estas linguas, tamén denominadas neolatinas, teñen o latín como base e punto de partida, pero, ao longo dos séculos, recibiron as influencias de diferentes factores: o substrato (ibérico en Hispania, celta na Galia, etrusco na Toscana), o superestrato (arábigo nas linguas iberorrománicas, eslavo no romanés, xermánico no francés), etc. A expresión lingua románica é a tradución literal do termo Romanam linguam, que figura nos textos do concilio de Tours (813) e no de Maguncia (847), en que se recomenda aos presbíteros que prediquen en lingua románica co fin de ser comprendidos polos fieis; a expresión designa pois a lingua falada, en oposición á lingua escrita que seguía a ser o latín. O texto románico máis antigo, documentado na Romania arredor do s IX, é posiblemente a adiviña Indovinello Veronese, que se...

   3. lingüística románica

      romanística.

1. Conxunto das terras e os homes que formaron parte do Imperio Romano.

2. Carácter ou espírito propio dos pobos de lingua e cultura latinas.

3. Espírito propio da Igrexa Católica, das súas normas ou da súa liturxia, fronte aos usos das igrexas particulares.

1. Relativo ou pertencente ao romanismo.

2. Especialista en dereito romano.

3. Especialista nas linguas e nas literaturas románicas.