"Loxia" (Contén)

Ciencia que estudia as flutuacións climáticas do pasado con relación ao desenvolvemento dos vexetais a través dos aneis de crecemento dos troncos, especialmente dos das coníferas.

Ciencia que, baseándose no estudo dos aneis de crecemento das árbores, establece unha cronoloxía e obtén datos climáticos e ecolóxicos de tempos pasados.

Ciencia que estudia as árbores e, especialmente, o seu cultivo.

Parte da medicina que ten por obxecto o estudo e o tratamento das doenzas da pel e dos seus anexos como o pelo, as unllas e as glándulas sebáceas. O primeiro texto dedicado ao estudo das doenzas cutáneas foi De morbis cutaneis (1572), de Girolamo Mercuriali, aínda que a constitución dos estudios dermatolóxicos como especialidade non tivo lugar ata o s XVIII. François Rayer, no Traité théorique et pratique des maladies de la peau (Tratado teórico e práctico das enfermidades da pel, 1826), introduciu o criterio anatomopatolóxico para enfocar a clasificación das afeccións cutáneas. A interpretación fisiopatolóxica e constitucional da dermatoloxía iniciouse a comezos do s XX coa obra de Josef Jadassohn e Bruno Bloch.

Rama da anatomía que trata sobre os ligamentos.

Tratado sobre a placenta e as secundinas.

Disciplina lingüística, tamén denominada xeografía lingüística ou xeografía dialectal, que trata o estudo sistemático de todas as formas de dialectos, especialmente os xeográficos ou rexionais. Tamén se entende por dialectoloxía a descrición de falas illadas, sen referencia a outras veciñas ou da mesma familia. Os estudios dialectolóxicos teñen como antecedente a contestación que no s XVIII se produce á visión da lingua como unha entidade inmutable e de carácter basicamente escrito, aínda que non comezarían propiamente a súa andaina ata finais do s XIX. A dialectoloxía tradicional tivo a súa orixe nas investigacións dos neogramáticos para establecer as leis fonéticas, adquiriu unha certa sistematicidade en Alemaña con George Wenker e estableceuse definitivamente cos traballos de J. Gilliéron e a aparición dos atlas lingüísticos. Tomando como base cuestionarios escritos e posteriormente gravacións magnetofónicas, as investigacións dialectolóxicas tentaron ver as...

Figura retórica de dicción de carácter semántico que consiste en repetir unha palabra ou construción gramatical con diferente significado segundo o enunciado. Desta forma, xógase coa ambigüidade e co dobre sentido das voces para obter unha maior eficacia expresiva. Xunto co calembur ou xogo de palabras (procedementos da aequivocatio), foi moi empregada polos trobadores galego-portugueses medievais nas cantigas de escarnio e maldicir, nas que a sátira aguda ou as referencias de tipo erótico-sexual aparecen ocultas ao empregar palabras con dobre sentido (segundo a Arte de trobar “palavras cubertas que ajã dous entendymentos”).

Ciencia que estudia os dípteros.

Trastorno da linguaxe e do pensamento debido a unha alteración mental.

Fórmula litúrxica primitiva de uso xudeu e cristián que expresa unha loanza e glorificación de Deus (ou da Santísima Trindade). No s IV a fórmula de Gloria Patri converteuse no versículo final de toda a salmodia. Himnos como Gloria in excelsis e o Te Deum tamén foron considerados doxolóxicos. OBS: A primeira grafia <x> representa o son [ks].

Doutrina teolóxica sobre a orixe e a finalidade da Igrexa. Como disciplina específica non apareceu ata a Baixa Idade Media. Anteriormente, os pais da Igrexa concibírana a partir das imaxes bíblicas, distinguíndoa como elemento do proxecto trinitario de salvación da humanidade e establecendo os aspectos básicos da súa organización e estrutura, aínda que de forma ambigua e dispar. No II Concilio de Nicea (687) xa se concibía a Igrexa como corpo universal. O cisma coa Igrexa oriental e a reforma gregoriana potenciou a potestade e a infabilidade do papa, aspectos sobre os que versaron os primeiros tratados da doutrina eclesiolóxica (s XIV). No s XVI a Reforma cuestionou a organización e estrutura xérarquica da Igrexa, e puxo en dúbida o papel intermediario do papa. Preguntáronse se o verdadeiro proxecto de Xesús, cando fundou a Igrexa, predeterminaba unha estrutura xerarquizada e dependente. A Contrarreforma e posteriormente os postulados do concilio Vaticano I (1870) insistiron na concepción...

Rama da bioloxía que se encarga do estudo da fisioloxía dos organismos no seu ambiente natural.

Disciplina científica que trata das relacións entre os organismos e o seu ambiente pasado, presente e futuro. Esas relacións inclúen as respostas ecofisiolóxicas dos individuos, a estrutura e dinámica das poboacións, a organización biolóxica das comunidades, e o fluxo de enerxía e materiais nos ecosistemas a diferentes escalas dende a local á global. Aínda que as relacións entre os seres vivos e o medio xa foran tratadas por autores clásicos como Teofrasto, Aristóteles e Plinio, e tamén polos grandes naturalistas dos ss XIX e XX como o conde de Buffon, Carl von Linneo, Charles Darwin e Alfred R. Wallace, non foi ata 1869 que Ernst Haeckel creou o termo ecoloxía que definiu como “o conxunto de coñecementos referentes á economía da natureza, a investigación de todas as relacións do animal tanto no seu medio inorgánico como orgánico, incluíndo sobre todo a súa relación amigable ou hostil con aqueles animais e plantas cos que se relaciona directa ou indirectamente. A ecoloxía pode...

Rama da ecoloxía que estudia as consecuencias ecolóxicas da polución dos medios naturais por substancias tóxicas.

Ciencia que estudia o solo. Emprega rudimentos da xeomorfoloxía, da física, da química, da mineraloxía, da bioloxía e da climatoloxía e, á súa vez, é unha disciplina auxiliar destas e da agronomía. Foi precisamente o interese agronómico o que favoreceu o desenvolvemento da edafoloxía, imprescindible para optimizar os rendementos das actividades agropecuarias. O nacemento da edafoloxía como ciencia autónoma adoita situarse en 1883, cando Vasilij Vasil’evič Dokuchaev defendeu a súa tese de doutoramento, O chernozem ruso, na Universidade de San Petersburgo. Dokuchaev e os seus discípulos desenvolveron os conceptos fundamentais da edafoloxía que levaron á primeira clasificación sistemática dos solos, publicada en 1938 por Baldwin, Kellog e Thorp. Entre 1970 e 1981 as Nacións Unidas, a través da FAO e da UNESCO, elaboraron o Mapa dos Solos do Mundo, no que se recoñecían 28 grupos de solos, divididos en subgrupos. Paralelamente, en 1975 o Natural Resources Conservation Service (servicio...

Estudio dos fenómenos eléctricos nos seres vivos.