"To" (Contén)

1. Abertura circular realizada nas paredes das igrexas, especialmente nas fachadas de estilo románico e gótico. Semella que a súa orixe vén do óculo das primitivas igrexas cristiás. Na segunda metade do s XII aumentaron considerablemente de diámetro e durante o s XIII engadíronselle vidreiras.

2. Motivo de ornamentación circular debuxado nun piso ou nun teito.

3. Flor decorativa que se emprega fundamentalmente en capiteis corintios e compostos.

PERSOEIRO

Relixioso e filósofo italiano. Coñecido como Rosmini, foi duramente criticado nos círculos católicos polo carácter filosoficamente innovador das súas doutrinas e pola súa posición política. Afirmou que a idea do ser se atopa en todo home dunha maneira inmediata, e que nela se fundamentan tanto o coñecemento científico coma a vida moral. Escribiu Nuovo saggio sull’origine delle idee (1830).

PERSOEIRO

Xurista e político, irmán de Xoán X. e Luís Rosón Pérez. Presidiu a Deputación Provincial de Lugo (1949-1951) e a Cámara Oficial Sindical Agraria de Lugo. Como procurador en Cortes en representación familiar pola provincia de Lugo durante a IX e a X Legislatura (1967-1977) defendeu o uso da lingua galega. Tivo unha grande actividade pública como incentivador e presidente de diversos movementos agrarios e cooperativistas en Galicia. Fundou a Agrupación Electoral Lucense, que se integrou en UCD (1977) pola que foi deputado por Lugo no Congreso de los Diputados na lexislatura constituínte (1977-1979) e senador electo pola mesma provincia na I lexislatura (1979-1982). No Parlamento de Galicia foi deputado por UCD (1979-1982) e por Coalición Popular (1982-1986). Presidiu a primeira Xunta preautonómica (1978), desde onde impulsou o Estatuto de Galicia, e o Parlamento de Galicia (1981-1986). Impulsor da tradución ao galego da Constitución de 1978, participou no consello de redación da Revista...

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico, pai de Isabella e Raffaella Rossellini e irmán de Renzo Rossellini. Principal inspirador do movemento neorrealista, dirixiu Roma, città aperta (1945), Paisà (1947) e Germania anno zero (1948). Posteriormente, realizou un tipo de filmes máis idealistas, en que analizaba os conceptos de soidade e incomunicación. Separado da súa dona, Ingrid Bergman, quen protagonizou moitos dos seus filmes, volveu novamente ao neorrealismo con Il generale della Rovere (1959), Era notte a Roma (1960) e Vanina Vanini (1961).

PERSOEIRO

Compositor italiano. Dedicado ao teatro, debutou coa farsa La cambiale di matrimonio (1810). En 1813 consolidou a súa fama con Tancredi, unha ópera seria, e as bufas Il signor Bruschino e L’italiana in Algeri. Posteriormente, compuxo Il barbiere di Siviglia (1816) e La Cenerentola (1817). En Viena (1823) coñeceu a Beethoven, e en París e Londres, reuniu unha fortuna. Asimilou o mundo romántico en Guillaume Tell (1829), pero a falta de saúde afastouno da composición. Posteriormente compuxo un Stabat Mater (1832) e a Petite messe solennelle (1864).

CIDADES

Cidade do land de Mecklenburg-Pomerania Occidental, Alemaña (203.279 h [2000]). Está situada á esquerda do río Warnow e é unha cidade eminentemente comercial e unha das principais da Liga Hanseática. A súa importancia declinou ao comezar a decadencia da Hansa. Importante porto pesqueiro, é un dos principais centros de construción naval de Alemaña. Despois da Segunda Guerra Mundial converteuse en capital do bezirk homónimo, status que perdeu en 1990 ao producirse a reunificación alemá.

PERSOEIRO

Militar e político ruso, conde de Rostopčin. Axudante de campo do Tsar Paulo I de Rusia, foi mariscal e ministro de Asuntos Exteriores (1798). Contrario á alianza con Francia, foi destituído (1801). Foi gobernador de Moscova (1812).

CIDADES

Cidade da oblast’ de Jaroslavl’, Rusia, chamada tamén Rostov de Jaroslavl’ ou Rostov a Grande (35.000 h [estim 1990]). Apresada polos mongois (1239-1242), en 1474 someteuse ao dominio de Moscova. Dentro do kremlin (s XVIII) atópasen as igrexas do Tránsito (1214), San Xoán Evanxelista e a catedral da Resurrección, ambas as dúas anteriores ao s XIII.

CAPITAIS

Capital da oblast’ de Rostov, Rusia (1.023.000 h [estim 1997]). É un porto fluvial na ribeira dereita do Don, a uns 40 km da desembocadura. É o principal centro do Caúcaso Setentrional de construcións mecánicas, sobre todo de maquinaria agrícola. Fundada en 1761, a raíz da presa de Asov, foi constituída como cidade en 1796.

PERSOEIRO

Historiador e arqueólogo ucraíno. Realizou diversas viaxes de estudo á Rusia meridional, pero coa Revolución Rusa marchou a EE UU (1918) e naturalizouse estadounidense. Foi profesor nas universidades de Wisconsin (1920-1925) e Yale (1925-1944). Das súas obras destacan Iranians and Greeks in South Russia (1922), The Social and Economic History of the Roman Empire (1926), A History of the Ancient World (1926-1928) e The Social and Economic History of the Hellenistic World (1941).

PERSOEIRO

Economista. Formulou un modelo de desenvolvemento económico de pretensións universais, onde estableceu cinco etapas: a tradicional; a previa á subida (precondicións); a subida (take off); a economía madura ou etapa en que un país utiliza plenamente a tecnoloxía existente; e a era de consumo en masa. Publicou Essays of the British Economy of Nineteenth Century (1948), The Process of Economic Growth (1952), The Stages of Economic Growth. A Non Comunist Manifest (1960), The Diffusion of Power (1972), How It All Began (1975), British Trade Flutuations 1868-1896 (1981) e The United States and the Regional Organization of Asia and the Pacific (1986).

1. rotativo.

2. Aplícase ao poder que presentan algunhas substancias de modificar o plano de polarización dos raios luminosos que os atravesan.

PERSOEIRO

Novelista estadounidense. A súa obra é unha sátira mordaz de diversos aspectos do “american way of life”. Destacan Portnoy’s Complaint (1969), onde satiriza os costumes dos xudeus estadounidenses; The Professor of Desire (1976), The Ghost Writer (1979), The Anatomy Lesson (1983), The Prague Orgy (1985), Operation Skylock (1993) e American Pastoral (1997, Premio Pulitzer).

1. de romper.

2. Que rompeu.

3. Furado ou esgazadura dunha tea, papel ou material semellante.

1. Procedemento para obter gravados en profundidade que constitúe unha variante fotomecánina da augaforte, en que unha prancha de cobre é gravada quimicamente a través dunha capa de xelatina fotosensible, con dicromato potásico, que leva impresionada a imaxe.

2. Impresión obtida polo procedemento do rotogravado.

1. 1. Construción, probablemente derivada de modelos da época clásica como o heroon, illada e con sistema central, que a miúdo está circundada por unha columnata.

   2. Cuarto de planta circular e usualmente cupulado.

   3. Escala central e circular típica da arquitectura civil do Renacemento veneciano.

2. 1. Praza, terraza ou construción similar con forma máis ou menos circular.

   2. Intersección de vías que presenta un illote circular central, arredor do que hai unha calzada na que conflúen as das vías afluentes.