"Ya" (Contén)

GALICIA

Escritor. En 1970 estableceuse en Vigo, onde traballou no eido editorial da man de Xosé María Álvarez Blázquez en Edicións Castrelos de Vigo. Cinco anos máis tarde volveu a Lugo onde se dedicou a vender libros. Despois de ser liberado pola Central sindical nacionalista e traballar nela ata 1982, exerceu como garda municipal en Corcubión e como funcionario do concello de Lugo. Colaborador en diversas publicacións e xornais (A Nosa Terra, Teima, A Trabe de Ouro, Faro de Vigo, La Voz de Galicia, etc), deuse a coñecer no eido literario co libro de poemas Verbas a un irmao (1970). Posteriormente, publicou os poemarios Home e terra (1970), Romanceiro da Terra Cha (1973), Mortos porque Galicia viva (1974), co pseudónimo de Daniel Méndez, Elexía nunha escuridade mortal (1974), Ábrelle a porta ao día (1981), A fraga amurallada (Premio Cidade de Ourense, 1983), Cantigas de amor vilao (1987),...

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico grego. Trátase dun dos directores máis recoñecidos no ámbito internacional. É autor de obras de temática nacional e de tipo popular, nas que soubo empregar as ensinanzas da traxedia grega. Dirixiu, entre outros filmes, Kiriakatikó Xýpnima (A caída en Atenas, 1953), Elektra (1962), Zorba, the Greek (Zorba o grego, 1964), Iphigenia (Ifixenia, 1976) e Sweet Country (Doce país, 1986).

GALICIA

Actor, director e autor teatral. Coñecido artisticamente como Quico Cadaval, foi o impulsor do movemento de contacontos xurdido en Galicia a mediados da década dos noventa. Comezou a súa andaina no teatro da man do Pequeno Obradoiro, para participar posteriormente en montaxes de O Moucho Clerc (Da Vinci levaba razón, de Roland Topor no ano 1987) e do Centro Dramático Galego (Agasallo de sombras, de R. Vidal Bolaño en 1984). Como director puxo en escena: Días sen gloria, de Vidal Bolaño para Teatro do Aquí (1993), Squash, de Ernesto Caballero (1995) ou A voda dos moinantes, de Synge (1996) para a Compañía de María, Como en Irlanda, espectáculo baseado en dous textos de Synge e Antón Villar Ponte para o Centro Dramático Galego (1996) ou Un lunar vermello (con pintiñas azuis), de Pilar Pereira para a Compañía de Pilar Pereira. Tamén é importante o seu papel de adaptador teatral, destacando a versión Memoria...

CIDADES

Cidade da illa de Mindanao, Filipinas (428.314 h [1995]). É un importante centro de explotacións auríferas.

MUNICIPIOS

Municipio da comarca do Bierzo, adscrito á provincia de León, e polo tanto á Comunidade Autónoma de Castela e León (3.226 h [1996]). Está situado na marxe dereita do río Sil. Dista só 6 km de Ponferrada, polo que se atopa inmerso na súa área urbana. A base da súa economía é, dunha banda, o sector agropecuario, especialmente os cultivos hortícolas, os cereais, a viña e a gandería, e doutra, a industria do vidro.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Almería, Andalucía, situado ao pé de Sierra Morena, no val de Andarax (1.783 h [1996]). A economía é principalmente agrícola e destaca a produción de uva. Tamén se produce aceite, cereais e esparto. A gandería redúcese a unhas poucas cabezas de vacún e porcino. As fábricas de xabón e augardante constitúen os principais sectores industriais. Existen pequenos xacementos de chumbo e calamina. Na cova de Nieles atópanse inscricións e restos de obxectos antigos.

PERSOEIRO

Política estadounidense. Casou en 1902 con Taddeus H. Caraway, congresista e senador por Arkansas. Cando este morreu, en novembro de 1931, foi designada para substituílo no Senado e converteuse na segunda muller senadora dos EE UU. En xaneiro de 1932 gañou a votación convocada ao efecto e, posteriormente, foi reelixida nas eleccións dese ano e nas de 1934. Abandonou o cargo en 1945. Foi a primeira muller en presidir unha sesión e en dirixir un comité do Senado.

GALICIA

Profesor, político e sindicalista. Participou na vida política da cidade da Coruña dende os dezaoito anos, ao tempo que remataba os seus estudios de mestre. Exerceu como profesor de dereito mercantil. En 1935 creou a Unión de Estudiantes Antifascistas para facer fronte ás actividades falanxistas na Escola de Comercio. Máis tarde, asesorou á UGT local en diversos conflitos e mesmo chegou a asumir a secretaría da FETE-UGT da Coruña. En 1935 ingresou no Partido de Unificación Marxista (POUM) e nos últimos días da República acompañou a Joaquín Maurín na súa xira por Galicia, interrompida polo levantamento militar de 1936.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Huelva, Andalucía, drenado polo río Piedras (11.435 h [1996]). A súa economía baséase principalmente na produción agrícola e pesqueira. Existen pequenas plantacións de cereais, viña, oliveiras e árbores froiteiras. A industria está relacionada coa conserva do peixe e con pequenas canteiras.

GALICIA

Impresor. Foi o encargado da Imprenta Católica ata o ano 1888, data na que se estableceu pola súa conta. En 1894 comprou a imprenta que fora propiedade de Soto Freire. Ocupouse da edición dos xornais A Monteira, La Idea Moderna, El Sui Generis, O Labrego e El Heraldo de Lugo. Editou libros relixiosos como Synodus Diocesana Lucensis (1891), Breve y compendiosa reseña del Santuario de Las Ermitas (1893), La Historia del Seminario de Lugo (1894), La crónica del II Congreso eucarístico español celebrado en Lugo (1896); obras literarias como No fiandón (1889), Brisas Gallegas (1890), Fugitivas (1891), Átomos (1892), Balsamiñas con unhas palabriñas del laureado poeta mindoniense A. Noriega Varela (1899); e obras de carácter político, como o Discurso pronunciado por Alfredo Brañas en Marzo de 1890 nun banquete rexionalista, traducido ao galego, e El regionalismo y la unidad nacional (1895), de Gayoso Arias. En 1891 reeditou El Quijote e en 1897 e 1899 varios textos do Padre Feijoo.

REXIÓNS

Rexión da Europa Mediterránea que constitúe o máis setentrional dos denominados Països Catalans (territorios de cultura e fala catalana), dos que é o núcleo orixinario e a parte máis extensa. Administrativamente, divídese entre a República Francesa e o Reino de España, de acordo co Tratado dos Pireneos (1659) que estableceu no eixe axial desta cordilleira de pregamento alpino o límite entre ambas as dúas coroas. Dese xeito, as comarcas setentrionais, o Roselló, o Conflent e a Alta Cerdanya, quedaron baixo soberanía francesa e o proceso de afrancesamento iniciouse inmediatamente baixo o reinado de Luís XIV. Despois da Revolución Francesa, o goberno da Primeira República (1792-1804) incluíu o territorio no departamento dos Pyrénées-Orientales. Trala reestruturación levada a cabo en 1982 (na Quinta República), o departamento incluíuse na rexión de Planificación do Languedoc-Roselló. Pola súa parte, o territorio que quedou baixo soberanía española perdeu os seus dereitos forais trala...

ENTRADA LARGA

Comunidade autónoma de España, no extremo NL da Península Ibérica (32.113 km2; 6.090.040 h [1996]). Situada á beira do Mar Mediterráneo, que a baña polo L, esténdese entre a cordilleira dos Pireneos, ao N, e o Sistema Ibérico, ao S. Limita ao O con Aragón, ao S coa Comunitat Valenciana e ao N con Andorra e Francia. Integrada polas provincias de Barcelona, Girona, Lleida e Tarragona, a súa capital é Barcelona.
Xeografía física

Relevo e xeoloxía
Distínguense tres grandes unidades morfoestruturais: dúas montañosas, os Pireneos e as Cadeas Costeiras Catalanas, que enmarcan unha chaira interior, a Depresión Central Catalana. Os Pireneos, ao N, son unha cordilleira alpina orientada de O a L, moi afectada pola erosión glacial. Acada a súa máxima altitude e largura, e cara ao L descende e se estreita ata chegar ao mar. Un conxunto de serras subsidiarias, o Prepireneo, érguense paralelas ao eixo da cordilleira descendendo cara ao S. As...

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico francés. Exerceu como avogado e xornalista antes de se introducir no mundo do cine, no que comezou como guionista. Destacou polas súas películas xudiciais, entre outras: Justice est faite (A xustiza está feita, 1950), Nous sommes tous des assassins (Nós somos todos uns asasinos, 1951), Oeil pour oeil (Ollo por ollo, 1956) e La raison d’ État (A razón do Estado, 1978). Dirixiu tamén: Les amants de Verone (Os amantes de Verona, 1948), Avant le Déluge (Antes do Diluvio, 1953) e L’amour en question (O amor en cuestión, 1978).

CIDADES

Cidade do estado de Guanajuato, México, drenada polo río Laja (214.856 h [1990]). Situada nunha gran chaira, o seu clima é temperado. A base da súa economía é a agricultura, onde a viña é o principal cultivo. Foi fundada en 1570 por familias biscaíñas. Entre os seus monumentos destaca a igrexa de Nuestra Señora del Carmen.