"ISM" (Contén)

Corolario ou conxunto de corolarios dunha proposición.

Movemento artístico e cultural que seguiu o romanticismo e que conservou algúns dos seus caracteres.

Conxunto de tendencias e estilos individuais xurdidos a partir do impresionismo, ou en reacción contra el, que constituíron a consolidación de novos conceptos de modernidade pictórica na arte francesa do derradeiro cuarto do s XIX. Caracterizouse por un maior protagonismo da cor e por unha tendencia cara á reconstrución da liña e da forma. Tivo unha ampla transcendencia internacional. Destacaron V. van Gogh, Gauguin, Cézanne, Toulouse-Lautrec, Monticelli, o sintetismo e os nabís.

Movemento vangardista de carácter marxinal que deriva do surrealismo e que apareceu por vez primeira no Segundo manifiesto, asinado por Eduardo Chicharro, Carlos Edmundo de Ory e Silvano Sernesi, e editado en 1946 en La Estafeta Literaria. Tentaba superar os límites aos que chegaron o dadaísmo, o surrealismo e o cubismo literario, e prestaban unha especial atención á poesía social. Caracterizouse polo seu interese polo ritmo, a musicalidade e a experimentación coa linguaxe. Destacaron Fernando Arrabal, J. E. Cirlot, Ángel Crespo e Francisco Nieva.

Movemento político francés creado por P. M. Poujade. Enraizado na pequena burguesía, xurdiu como resposta ao malestar económico dos últimos anos da IV República.

Doutrina de orixe calvinista segundo a cal o home existía antes de Adán, polo que non o considera o primeiro home.

Conxunto dos modos de produción anteriores ao capitalismo.

Exceso de refinamento, especialmente na linguaxe e no estilo. Tivo moito auxe na sociedade e na literatura francesa de mediados do s XVII, e foi satirizado por Molière e Boileau.

Movemento pictórico orixinado en EE UU cara a 1915, e desenvolvido ao longo das décadas de 1920 e 1930. Abordou temas urbanos e industriais, representados de xeito preciso con formas claras e definidas. Interesado polas formas xeométricas, non hai presenza de personaxes humanas nin observación social. Destacaron C. Demuth e G. O’Keeffe.

Doutrina que establece a predeterminación.

Teoría embriolóxica proposta por G. di Aromatari e defendida por M. Malpighi, J. Swammerdam, A. van Leeuwenhoek e outros (s XVII), que afirma que os organismos están preformados nas células xerminais.

Movemento pictórico formado en Reino Unido en 1848 coa Pre-Raphaelite Brotherhood (Irmandade Prerrafaelista), integrada por W. Holman Hunt, J. E. Millais, D. Gabriele Rossetti, J. Collison, Th. Woolner, F. G. Stephens e W. M. Rossetti. Compartían o desalento ante o que consideraban situación moribunda da pintura italiana e, como os nazarenos alemáns, revalorizaron a pintura italiana anterior a Rafael, a quen consideraban fonte do academicismo. Caracterizáronse por un forte medievalismo literario e cristián e puxeron a súa arte, dun detallismo minucioso, ao servizo dun alto grao de idealismo tanto formal como conceptual. Disolveuse en 1853.

Corrente ideolóxica, artística e literaria que apareceu en Europa durante a segunda metade do s XVIII e na que agromaron as ideas que levaron ao romanticismo. Caracterizouse pola volta ás orixes, sexa aos clásicos, aos nórdicos ou á natureza, e ao sentimento, fronte ás academias e aos racionalismos. Das orixes clásicas grecorromanas partiron os principios da burguesía ascendente; as orixes nórdicas expresáronse na plástica pola volta á arte gótica; e a natureza expresouse plasticamente coa pintura de paisaxes e a moda dos xardíns de estilo inglés. No ámbito literario déronse ademais as características de revolta, desesperación e melancolía, dentro dunhas tendencias formais que se aproximaban a posturas clásicas. Estas actitudes manifestáronse, en Inglaterra e Escocia, na obra de J. Thomson, Young, Richardson, nos pretendidos poemas de Ossián, publicados por Mcpherson, e nos poemas de Th. Gray, W. Collibs, W. Blake e R. Burns. Nos países xermánicos, baixo o influxo dos ingleses, de Diderot...

Movemento xurdido dentro do protestantismo que acentuou a forma de organización eclesiástica desenvolvida por Xoán Calvino e outros reformadores do s XVI, distinta da corrente episcopaliana e do congregacionalismo. De acordo coa doutrina calvinista, a organización eclesiástica ten tres niveis: comunitario ou parroquial, no que a administración está a cargo da xunta de goberno ou consello, encabezada por un pastor e algúns laicos elixidos; sinodal, formado polos pastores dunha mesma rexión e un ancián por cada parroquia; e a asemblea xeral, constituída por igual número de pastores e anciáns que gobernan todas as comunidades presbiterianas. Os actos litúrxicos que se desenvolven son o canto, a lectura e comentario das Sagradas Escrituras, e a pregaria. En 1877 constituíuse a Alianza Presbiteriana Universal que agrupa todas as igrexas presbiterianas.

Réxime político fundamental na separación entre o poder executivo e o poder lexislativo en que o presidente da república, elixido directamente polos cidadáns e responsable ante eles da súa xestión, é ao mesmo tempo xefe do estado e xefe do goberno. O exemplo máis claro dun réxime presidencialista é EE UU, e posteriormente estendeuse á maioría dos estados americanos: o presidente, máximo responsable do poder executivo, non é membro de cargo das dúas cámaras lexislativas; o seu mandato, de catro anos, non depende da aprobación do seu programa de goberno nin da forza do seu partido no Congress; os membros do gabinete, escollidos por el, tampouco son membros de cargo das dúas cámaras nin son responsables da súa xestión diante do Congress.