"CIO" (Contén)

Conxunto de disposicións lexislativas da Asemblea constituínte de Francia (1790), sancionadas por Luís XVI, que regulaban a distribución dos oficios eclesiásticos e os nomeamentos, e adecuaban as circunscricións eclesiásticas ás administrativas (departamentos). Sometía o estamento e as institucións relixiosas ao poder do Estado. Os únicos cargos admitidos eran o de bispo e rector, e todos os pastores debían ser designados mediante elección popular directa. Pío VI publicou un breve (1791) condenando esta Constitución. A ruptura con Roma e a negativa da maioría do clero a xurar a Constitución, significou a división do clero en dous grupos: os xuramentados ou constitucionais, e os non xuramentados ou refractarios, e provocou unha forte oposición dos fieis aos principios revolucionarios.

Estatuto Real de Baiona.

Constitución de Cádiz.

Constitución española asinada pola raíña rexente María Cristina, no nome de Isabel II, o 17 de xuño de 1837 e promulgada ao día seguinte. Estivo en vigor ata o 23 de maio de 1845, cando se estableceu unha nova, malia que se decretaron algunhas leis orgánicas (1839-1840) que a desvirtuaron. Consolidou o réxime constitucional en España. Promulgouse tralo Motín de La Granja do 12 de agosto de 1836, que buscaba a restauración da Constitución de Cádiz (1812). As Cortes constituíntes de 1836 pretendían reformar a norma de 1812 pero fixeron unha Constitución diferente que naceu do acordo entre os liberais moderados e os progresistas. A comisión encargada da súa redacción presidiuna Agustín Argüelles e Salustiano Olózaga foi o seu principal promotor. Inspirouse nas normas constitucionais de Bélxica e Francia, e consta de 77 artigos. Mantivo a proclamación da soberanía nacional, aínda que foron as Cortes, no uso da súa soberanía nacional, quen aprobou o texto. No título primeiro recoñecéronse os...

Constitución española asinada pola Raíña Isabel II o 23 de maio de 1845. Naceu como unha reforma da Constitución de 1837 e redactouna unha comisión na que prevaleceu a opinión de Donoso Cortés. Malia que mantivo os mesmos títulos que en 1837, o seu sentido político foi moi diferente, xa que recollía as ideas básicas do moderantismo. A base do liberalismo doutrinario manifestouse na declaración de soberanía compartida entre o rei e as Cortes. A declaración de dereitos reduciuse en relación co texto de 1837 e remitiu a súa regulamentación en leis posteriores; ademais, algúns dereitos restrinxíronse, como o de liberdade relixiosa, pois se proclamou a confesionalidade católica do Estado. O sufraxio continuou sendo censatario, aínda que diminuíu o número de electores. As prerrogativas do rei aumentaron: tiña a iniciativa lexislativa; sancionaba as leis; convocaba e disolvía as Cortes; nomeaba e destituía os ministros; nomeaba o xefe do goberno; e designaba os senadores. A supremacía do Congreso...

Constitución española redactada e aprobada polas Cortes en 1856, pero que non se promulgou porque O’Donnell, por mor dos feitos do 14 e do 15 de xullo, disolveu a cámara o 2 de setembro e restableceu a Constitución de 1845. O seu carácter foi semellante á de 1837: promulgaba a soberanía nacional; contiña unha declaración de dereitos moi extensa e incluía o recoñecemento de dereitos políticos como a liberdade de imprenta; garantía a práctica das diferentes crenzas relixiosas, aínda que o Estado tiña que contribuír ao mantemento do culto católico; os senadores e os deputados elixíanse por sufraxio directo e censatario; a iniciativa lexislativa correspondía ás Cortes e ao rei, e ambos os dous tiñan o dereito de veto; creaba o Consello de Estado como órgano consultivo do rei; recollía a independencia de xuíces e tribunais; restituía a Milicia Nacional; e establecía a elección dos concellos e deputacións.

Constitución española promulgada despois da Revolución de Setembro do 1868 que derrocaba a Isabel II. Estivo en vigor durante o Sexenio Revolucionario (1868-1874), pois durante a Primeira República (1873-1874) non se procedeu á súa formal derrogación. As Cortes constituíntes, onde progresistas e unionistas se pronunciaron a favor da monarquía, nomearon unha comisión de quince deputados que presentaron un anteproxecto, aprobado o 1 de xuño e promulgado polo goberno provisional o día 6. Inspirouse nas constitucións de EE UU, no eido dos dereitos, e de Francia, no eido da coroa, e contiña 31 artigos. Recollía os principios democráticos do sufraxio universal (masculino) e recoñecía a soberanía nacional, que prevalecía sobre a forma de goberno escollida (a monarquía parlamentaria). A ampla declaración de dereitos abranguía, ademais dos xa consagrados noutros textos, outros descoñecidos polo constitucionalismo español como a inviolabilidade da correspondencia, a liberdade de traballo para os...

Proxecto de constitución federal da Primeira República española presentada nas Cortes o 17 de xullo de 1873. Non se promulgou debido a que o 3 de xaneiro de 1874 o xeneral Pavía disolveu as Cortes e, tralo pronunciamento de Martínez Campos en Sagunto, proclamouse a restauración da monarquía na persoa de Afonso XIII. A redacción realizouna unha comisión nacida das Cortes constituíntes e dirixida por Castelar. Afirmábase a existencia duns dereitos naturais á vida, á liberdade de pensamento e expresión, de ensino, de reunión, de asociación e de propiedade, que eran anteriores e superiores a calquera lexislación positiva. Recoñeceu a separación entre Igrexa e Estado, e suprimiu a obriga deste de manter o culto e o clero católicos; ademais, impuxo só como válido o rexistro civil de nacementos, falecementos e matrimonios. A República federal declarouse constituída pola unión de 17 estados e das colonias de Cuba e Puerto Rico; todos eles posuían autonomía económica e administrativa, e eran compatibles...

Constitución española promulgada polo Rei Afonso XII o 30 de xuño de 1876. Completada mediante leis especiais, foi suspendida, pero non derrogada, a raíz do golpe de estado do 13 de setembro de 1923, aínda que entrou de novo en vigor en xaneiro de 1930, despois da caída de Primo de Rivera, e perdurou ata a proclamación da Segunda República, o 14 de abril de 1931. En maio de 1875, Cánovas del Castillo reuniu no Senado os ex-parlamentarios para establecer as bases do novo réxime político xurdido tralo pronunciamento de Sagunto do 29 de decembro de 1874. Formouse unha comisión que se encargou de elaborar, baixo a directa supervisión de Cánovas, o novo texto constitucional, logo de rexeitar o regreso ás constitucións de 1845 e de 1869. Convocáronse Cortes Constituíntes, e o Congreso de los Diputados e o Senado aprobaron o texto. A soberanía compartíase entre as Cortes e o rei. A declaración de dereitos era semellante á de 1869, pero restrinxía algún deles e remitía o seu regulamento a futuras...

Constitución española promulgada pola Segunda República o 9 de decembro de 1931 e vixente en parte do territorio español ata o 1 de abril de 1939, derradeiro día da Guerra Civil española. O 8 de xuño de 1931 celebráronse eleccións a Cortes constituíntes pero con anterioridade, o 6 de maio, o goberno estableceu unha comisión xurídica asesora encargada da redacción dun anteproxecto de constitución que sería presentado polo goberno ás Cortes. Unha subcomisión, presidida por Ángel Ossorio, redactou o anteproxecto que, entre outros aspectos, non definía o modelo de Estado pero recoñecía a posibilidade de constituír autonomías rexionais, establecía o laicismo do Estado pero concedía privilexios á Igrexa católica e permitía o ensino da relixión nos centros escolares. O anteproxecto foi rexeitado polos ministros da ala esquerda e non se presentou ás Cortes. Encargóuselle a redacción doutro proxecto a unha comisión de 21 parlamentarios presidida por Luis Jiménez de Asúa. Presentouse un texto formado...

Constitución española aprobada por referendo o 6 de decembro de 1978 e sancionada polo Rei Xoán Carlos I o 27 de decembro de 1978. Asinaron tamén o texto os presidentes do goberno, Adolfo Suárez Miranda, o das Cortes, Antonio Hernández Gil, o do Congreso de los Diputados, Fernando Álvarez de Miranda, e o do Senado, Antonio Fontán. Entrou en vigor o mesmo día da súa publicación no Boletín Oficial del Estado, o 29 de decembro de 1978. En 1977, tralas primeiras eleccións xerais despois do franquismo, o Congreso de los Diputados nomeou unha comisión de Asuntos Constitucionales y Libertades Públicas, que redactou o relatorio do proxecto de constitución. Formaron a comisión sete representantes das forzas políticas presentes no Parlamento: Gabriel Cisneros Laborda, Miguel Herrero Rodríguez de Miñón e José Pedro Pérez Llorca pola Unión de Centro Democrático (UCD); Gregorio Peces Barba polo Partido Socialista Obrero Español (PSOE); Manuel Fraga Iribarne, por Alianza Popular (AP); Miquel...

Primeiro dos códigos legais de orixe grega coñecido establecido por Dracón a finais do s VI, sometida a matizacións dun xeito case constante. Limitaba o exercicio da xustiza ao Estado, fronte ao anterior modelo de vinganza familiar. A comezos do s VI a C, Solón devolveulles a vixencia ás normas de Dracón, e cando aboliu os poderes da nobreza, deulle a Atenas unha constitución democrática. As reformas de Clístenes, a finais do s VI, coas que modificaba as catro tribos tradicionais e instituía as dez tribos clásicas, xunto ás de Pericles, a mediados do s V, outorgáronlle o seu aspecto definitivo. Permaneceu vixente ata o s VIII d C. Coñécese grazas ao tratado de Aristóteles do mesmo nome, incluído nunha obra na que se recollía a historia e o funcionamento das constitucións doutras cidades gregas, ata chegar a 158.

Calidade de constitucional.

Sistema político en que se regula o goberno por medio de normas estables, escritas e contidas nunha Constitución. Xurdiu como reacción fronte ao Estado absoluto e estendeuse por Europa, especialmente durante o s XIX. Ligado á corrente liberal, ten no parlamentarismo a súa forma máis adecuada.