"Nande" (Contén)

PERSOEIRO

Coñecida como María Pita, participou na resistencia ao asedio da Coruña por parte das tropas inglesas de Drake e Norris en maio de 1589, e matou o abandeirado inglés durante o asalto á Pescadería, feito que cambiou a marcha do asedio. Posteriormente prestoulles auxilio aos numerosos feridos e avituallou a infantería. Casada en catro ocasións, recibiu da coroa, polos seus servicios durante o asedio, o título de Alférez do Exército, unha pensión real de carácter vitalicio, o permiso de exportación de mulas a Portugal e quedou liberada da obriga de lles dar aloxamento ás tropas na súa casa. Na cidade da Coruña, ademais de existir unha praza co seu nome, conmemórase o 8 de maio co nome de María Pita, o voto que fixera a cidade a Deus en plena batalla.

GALICIA

Naturalista, investigador e escritor. Estudiou na Escola Superior da Mariña Civil da Coruña e licenciouse en 1968 na facultade de Náutica de Barcelona. Fundou e presidiu a Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía e o Instituto Galego de Estudios Mariños, e foi presidente da Asociación de Oficiais da Mariña Mercante. Pertenceu ás xuntas rectoras dos parques naturais das Illas Cíes e do Monte Aloia en representación dos grupos ecoloxistas de Galicia, así como ao Consello Galego de Medio Ambiente. Na área da natureza descubriu as colonias de paíño europeo das costas galegas. Publicou numerosos artigos nas áreas da historia, etnografía, ciencias da natureza, arqueoloxía e espeleoloxía, e libros de investigación, entre os que cómpre destacar Illas de Ons e Sálvora, historia natural e humana, Viaxeiras da auga, Fauna galega para nenos galegos, Cruces mariñas e de mala morte das costas galegas, Illas de Galicia, Cíes y Ons: la ruta de las islas, As covas de Galicia, Tódolos peixes de Galicia,...

GALICIA

Historiador e avogado. Delegado do Patrimonio Madrid-Castela A Mancha de Renfe, escribiu, entre outras obras, El liberalismo y la iglesia española: historia de una persecución (1989) e Antonio Capmany (1742-1813). Pensamiento, obra histórica, política y jurídica (1993). Foi distinguido co Premio Francisco Elías Tejada da Real Academia de Ciencias Morales y Políticas.

PERSOEIRO

Militar e político, duque de Alburquerque. Participou nas guerras contra Francia e nas guerras de Flandres. Capitán xeneral de Catalunya, Flandres e das galeras reais, participou no sitio de Barcelona e venceu os franceses en Cambrils (1650). Vicerrei de Nueva España (1653-1660), durante o seu goberno fundou a vila de Alburquerque e os ingleses apoderáronse de Xamaica. Membro do Consello de Estado, exerceu como vicerrei en Sicilia entre (1667-1670).

PERSOEIRO

Avogado e político. Foi fiscal da Audiencia de Madrid, membro do Tribunal Supremo de Guerra e Armada e ministro de Gracia e Xustiza (1858). Representou nas lexislaturas da segunda metade do s XIX a numerosos distritos como Madrid, Villanueva de los Infantes e Ponteareas (1864-1865). Foi colaborador de El Faro Nacional e da Enciclopedia española de Derecho y Administración.

PERSOEIRO

Político e escritor. Licenciado en Filosofía e Dereito, en 1946 rematou a carreira diplomática, que exerceu en diversas cidades europeas. Foi ministro de Obras Públicas (1970-1973). En 1975 creou a Unión Nacional Española, de carácter reaccionario e continuísta, que entrou en 1976 na federación de Alianza Popular. Vicepresidente de AP (1978) e deputado por Pontevedra na lexislatura constituínte (1977-1979), a finais de 1979 abandonou a formación, en desacordo co reformismo de Manuel Fraga, e integrou, con Silva Muñoz, o frustrado partido Derecha Democrática Española. Escribiu El crepúsculo de las ideologías (1960), Río arriba. Memorias (1995) e Sobre la felicidad (2001).

GALICIA

Filósofo e ensaísta. Licenciado en Dereito pola Universidad de Madrid, foi destinado a Lugo como funcionario do corpo de Administración Civil do Estado. Nesta cidade desenvolveu un intenso labor cultural participando activamente en parladoiros e asuntos locais. Membro do grupo de pensadores da Xeración de 1936, xunto a Ramón Piñeiro, Xoán Rof Carballo e Domingo García-Sabell, foi un dos revitalizadores do ensaísmo galego no campo da antropoloxía filosófica. Na súa mocidade centrou os seus estudios na filosofía do dereito e na obra de M. Heidegger, para despois interesarse por K. Marx, a fenomenoloxía, F. W. Nietzsche e, nos últimos anos da súa vida, pola obra de K. R. Popper. Vinculado á editorial Galaxia, colaborou, entre outras publicacións, en El Progreso, La Noche, Galicia Emigrante e Grial. No campo da filosofía, a súa obra máis importante foi O segredo do humor (1963), en que tocou a temática humorística desde un punto de vista filosófico e onde definiu o humor como un sutil xogo...

PERSOEIRO

Escritor e xornalista. Encarcerado varias veces pola súa actividade política e literaria, asinou varias das súas obras co pseudónimo de El Pensador Mexicano. Da súa produción, destaca Noches tristes (1818), La Quijotita y su prima (1819) e Vida y hechos del famoso caballero Don Catrín de la Fachenda (1832).

PERSOEIRO

Político. Membro do Partido Progresista, trala Revolución de 1868 xestionou a candidatura da coroa española de Fernando de Portugal. Acusado de colaborar con Ruiz Zorrilla, foi desterrado (1876). Fundou La Soberanía Nacional e escribiu Estudio histórico de las luchas políticas en la España del siglo XIX (1879).

GALICIA

Político. Foi concelleiro (1983-1991) e primeiro tenente-alcalde do concello de Ferrol (1987-1989) polo Partido Popular. Deputado pola Coruña no Congreso na IV, V e VI lexislaturas, dende o 2000 foi delegado do Goberno en Galicia. Foi distinguido coa Gran Cruz ao Mérito Naval.

PERSOEIRO

Dramaturgo, fillo de Nicolás Fernández de Moratín. De formación autodidacta, foi secretario de Francisco Cabarrús en Francia e protexido de Manuel Godoy, a quen lle presentou diversos proxectos relativos á necesidade de promover o ensino teatral e a constitución dun Teatro Nacional. Representante do neoclasicismo español, da súa produción destaca La derrota de los pedantes (1789), El viejo y la niña (1790), La comedia nueva o El café (1792), El barón (1803), La mojigata (1804) e El sí de las niñas (1806), textos en que propón unha fonda renovación das estruturas sociais dun país dominado pola forza e o peso da tradición e o inmobilismo. Tradutor de Shakespeare e Molière, tamén escribiu diversos tratados teóricos, como o seu estudo Los orígenes del teatro español, publicado en 1883.

PERSOEIRO

Dramaturgo e poeta, pai de Leandro Fernández de Moratín. Asiduo do parladoiro literario de La Fonda de San Sebastián, foi un dos promotores en España do neoclasicismo, como reacción fronte á permanencia do teatro clásico español. Escribiu, entre outras obras, La petimetra (1762), Lucrecia (1763), Hormesinda (1770) e o drama histórico e patriótico Guzmán el bueno (1777).

PERSOEIRO

Mariño. Formado no seminario de Vergara, ingresou na mariña (1780). Dedicado desde 1784 á recuperación de manuscritos e documentos marítimos para o Museo de la Marina de Cádiz, foi o descubridor dos manuscritos das viaxes de C. Colón. É autor dunha Colección de documentos inéditos, Ortografía e Análisis del Quijote: vida de Miguel de Cervantes Saavedra (1834). Membro desde 1792 da Real Academia da Lingua e da Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, da que foi secretario (1815), e desde 1800 da Real Academia de la Historia, da que foi presidente (1824).

PERSOEIRO

Escritor, naturalista e historiador. Secretario do Consello da Inquisición e de G. Fernández de Córdoba y de Herrera, marchou en 1514 a América, onde ocupou, entre outros, os cargos de gobernador de Cartagena (1526), cronista de Indias (1532) e alcaide da fortaleza de Santo Domingo (1536). Nos seus escritos considerou os indios como seres inferiores, idea que o enfrontou a Bartolomé de las Casas, e afirmou a necesidade de que a conquista se realizase por medio dunha organización de carácter militar. Da súa produción, destaca Don Claribalte (1519), novela de cabalería, Sumario de la Natural Historia de las Indias (1526), Historia general y natural de las Indias (1535-1880) e Catálogo Real de Castilla (1552).

PERSOEIRO

Navegante portugués. Descubriu a illa de Espíritu Santo.

PERSOEIRO

Escritor. Frade agostiño, co pseudónimo de Liseno formou parte da escola salmantina e mostrou predilección pola prosa satírica. Publicou Crotalogía o Arte de tocar las castañuelas (1792) e editou as Poesías (1796) de J. Tadeo González.

PERSOEIRO

Antropólogo. Licenciouse en Filosofía, Pedagoxía e Psicoloxía na Universidad Complutense de Madrid e doutorouse na Universidade de Santiago de Compostela. Realizou traballos de investigación en Perú, EE UU e en España, onde fixo traballos de campo no Bierzo, en Monfero e na vila de Betanzos. Catedrático de Antropoloxía Social da Universidade da Coruña, entre as súas monografías compre subliñar: Jerarquía, espazo y sociedad en tierras de Monfero (1982), Antropología de un viejo paisaje gallego (1984), Espacio y vida en la ciudad gallega (1992). En colaboración con Maria del Pilar Irimia publicou Betanzos frente a su historia: ciudad y patrimonio (2000). Dirixiu diversos proxectos de investigación entre os que destacan Mundo rural e mundo urbano en las villas gallegas e Dinámicas cidadás en Ferrolterra. Membro da Comisión de Antropoloxía do Consello da Cultura Galega e da sección de etnografía do Instituto Padre Sarmiento.

GALICIA

Escultor. Activo en Santiago de Compostela, na catedral realizou o relevo do descendemento para o retablo da Prima, o retablo da capela de San Fernando (1728) e a estatua do Apóstolo Santiago a cabalo destinada a coroar a fachada da Quintana. Das obras realizadas fóra da catedral, destacan o antigo retablo maior de San Fiz de Solovio (1726) e o retablo de san Ramón Nonato na igrexa do Pilar (1727).