"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Xeneral espartano. Venceu os atenienses nas batallas de Notion (407 a C) e Egospotamos (405 a C). Asaltou Atenas, onde instaurou o Consello dos Trinta. Durante a guerra de Corinto invadiu Beocia e foi derrotado en Haliartos.

PERSOEIRO

Arquitecto e escultor brasileiro. Coñecido como o Aleijadinho, foi moi representativo na vitalidade do Barroco no Brasil. As súas obras mestras son a igrexa de São Francisco (1774) e o grupo de esculturas a tamaño natural dos Doce Profetas (1800-1805), que se expoñen ao aire libre en Cogonhas do Campo.

PERSOEIRO

Antropólogo. Catedrático de Antropoloxía Social na Universidad Complutense de Madrid (1970), realizou numerosos traballos de campo relacionados con Galicia e ensaios relacionados coa bruxería e o demo, como Antropología cultural de Galicia (1971), Endemoniados en Galicia hoy (1984), Perfiles simbólico-morales de la cultura gallega (1984) e La Santa Compaña (1998). Membro da Real Academia de Ciencias Morales y Políticas, recibiu o Premio Aragón das Ciencias Sociais e Humanas (1993).

PERSOEIRO

Físico francés. Estudiou os movementos vibratorios e introduciu as coñecidas curvas de Lissajous. Débeselle un dispositivo óptico que foi adaptado posteriormente por Helmholtz.

PERSOEIRO

Escultor. De orixe galega, licenciouse en Belas Artes pola Universidade de Vigo e ampliou estudios na École Regionale des Beaux Arts de Nantes. Nas súas instalacións reflexiona sobre o monumento e o problema social da arte pública. Mestura as formas tradicionais coas novas tecnoloxías. Das súas obras destaca O sono da pedra, situado no Polígono Industrial da Granxa (Porriño).

GALICIA

Pintora. Doutorouse en Belas Artes co premio extraordinario en Salamanca. Foi profesora de debuxo na Facultade de Belas Artes na Universidade de Vigo. Publicou El Besadoiro y su ergología e Funcionalidad y estética en el museo Etnográfico Liste.

GALICIA

Militar e político. Coñecido como Enrique Líster, emigrou a Cuba, onde ingresou no Partido Comunista (1927), pero viuse obrigado a volver pola represión do réxime de Machado. Incorporouse ao grupo de Santiago de Compostela do PCE como militante activo e líder sindical. Delegado no IV Congreso do Partido Comunista, en 1932 marchou á URSS ata 1935. Membro das Milicias Populares durante a Guerra Civil, ascendeu a comandante do 5º Reximento e dirixiu as Milicias Galegas. Posteriormente foi xefe da Brigada Mixta e coronel do V Corpo do Exército republicano. Exiliouse na URSS ao final da guerra. Durante a Segunda Guerra Mundial acadou o grao de xeneral do Exército Vermello, e estableceuse en París onde se responsabilizou dos emigrantes do Partido Comunista. Desde 1970 formou parte da dirección do PCEE pero a súa disidencia co sector liderado por Santiago Carrillo custoulle a expulsión. En 1973 constituíu o Partido Comunista Obrero Español, de tendencia prosoviética, e en 1977 instalouse...

PERSOEIRO

Compositor e pianista. Estudiou en Viena con K. Czerny e A. Salieri, e en París con F. Paer e A. Reicha. Iniciouse como pianista en 1827. Como compositor, arredor de 1830 escribiu obras para piano, como Album dun viaxeiro (1836). Máis adiante ampliou a súa linguaxe harmónica romántica (Sonata en si menor, 1852-1853; Années de Pèlerinage, 1867-1877). As características nacionais húngaras penetraron no seu estilo romántico e enriquecérono. A finais do século escribiu obras monumentais para orquestra, como os poemas sinfónicos Les préludes (1848), Tasso (1849), Mazeppa (1851), e as sinfonías Fausto (1854) e Dante (1855-1856). Nas décadas de 1870-1880 escribiu composicións para piano que ampliaban os límites do romanticismo e representan pasos decididos cara ao estilo musical do s XX.

1. Impresión de figuras sobre porcelana, visibles a contraluz.

2. Placa de porcelana onde se imprimen figuras visibles a contraluz.

PERSOEIRO

Realizadora. Creou, xunto a Ewan MacColl, o grupo Theatre Union. En 1945 crearon o Theatre Workshop, que en 1953 se instalou en Londres e iniciou un traballo de experimentación e produción escénica, recollido por Clive Barker en Theatre Games (1977). Dos seus espectáculos destacan Volpone (1955), Sabor a mel (1958), O refén (1958) e Oh, What a Lovely War! (1963).

ENTRADA LARGA

Estado de Europa Setentrional que limita con Letonia ao N, con Bielorrusia ao L e ao S, con Polonia ao S e con Rusia e o Mar Báltico ao O (65.300 km2; 3.494.000 h [estim 2001]). A capital é Vilnius.
Xeografía
O relevo é chan, con pequenas elevacións ao L e O, típicas do glaciar. O dominio climático é de transición, de marítimo a continental. Os solos son de podzol e case un 6% é pantanoso. O río máis importante é o Nemunas, cos seus afluentes, Neris, Nevėžis, Dubysa, Merkys, Minija e Šešupe. Ten uns 3.000 lagos, case todos de orixe glaciario. A base da súa economía é a agricultura, onde destacan os cultivos da cebada, trigo, patacas e hortalizas. Tamén destaca a cría de gando bovino e porcino. Ten numerosos xacementos de turba e en 1968 descubríronse xacementos de petróleo e gas natural. Teñen grande importancia as augas minerais e termais. As ramas principais da industria son a construción de maquinaria, a...

1. Relativo ou pertencente a Lituania, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Lituania.

3. Lingua báltica, da familia baltoeslava, do phylum indoeuropeo. Fálase en Lituania e distínguense dous dialectos: o do sur, base da lingua literaria, e o do norte ou žemaïte. Ten un sistema nominal de sete casos e conserva o dual. O primeiro texto en lituano é un catecismo luterano de 1547.

4. Arte desenvolvida en Lituania. A arquitectura tradicional empregou fundamentalmente a madeira. En pedra consérvanse obras de estilo gótico internacional, a universidade; barrocas, o castelo; e neoclásicas, a catedral de Vilnius. Despois da Segunda Guerra Mundial, reconstruíronse as cidades cunha arquitectura utilitaria decorada con elementos nacionalistas. As artes plásticas recibiron unha influencia bizantina entre os ss XIII-XV, e no s XVI combinaron a influencia gótica e renacentista, como no Palacio Real de Vilnius (1530-1540). Desde finais do s XVIII os artistas lituanos formáronse na Academia de Peterburgo e recibiron a influencia das formas occidentais. Na escola de Kaunas (1910-1940) revalorizouse a arte popular nacionalista. Destacou o pintor e músico Mikolas Čiunlionis, precursor da abstracción. Desde 1940 seguiuse o realismo socialista soviético.

5. Literatura desenvolvida polo pobo lituano. O texto máis antigo en lingua lituana, composto por dúas oracións cristiás e un manifesto de fe, foi localizado en Vilna en 1962. Iniciada a produción escrita no s XVI co catecismo de Lutero, J. Bretkūnas e K. Syrvidas estableceron a primeira normativa gramatical, e o primeiro dicionario lituano, o Ditionarium trium linguarum, elaborouse en 1629. No s XVIII destaca C. Donelaïtis, autor de Metai (As estacións, 1818). No s XIX produciuse o florecemento da literatura lituana, sobre todo na Universidade de Vilna, cunha orientación nacionalista. S. Daukantas, J. Basanavičius, V. Kudirca e, sobre todo, o poeta A. Baranaukas, reflectiron o ideal independentista. Os novelistas Žemaité, Marija Pečkauskaité e Vaidiluté analizaron o tema do campesiñado. En teatro destacan Keturacis e Vydūnas. Os poetas máis notables foron V. Kreve, de inspiración popular, os simbolistas J. Baltruśáitis e F. Kirša, e o modernista...

PERSOEIRO

Rei longobardo (712-744), fillo e sucesor de Ausprando. Tentou expandir o reino, polo que tivo que loitar contra o exarcado de Ravenna (726-743), o papado (739) e os duques de Spoleto e Benavente (743). Axudado polos francos, encabezou unha campaña contra os musulmáns en Provenza (738).

PERSOEIRO

Prelado e historiador italiano. Foi diácono de Pavia e secretario do Rei Berenguel II, quen o nomeou embaixador de Constantinopla. Odón o Grande nomeouno bispo de Cremona (961). Escribiu Antapodosis, sobre o período 887-950, o Liber de rebus gestis Ottonis, sobre o período 960-964, e Relatio de legatione Constantinopolitana, relación da súa legación en Constantinopla.