"AVI" (Contén)

PERSOEIRO

Físico. Doutorouse en Física na Universidade de Copenhaguen e posteriormente viaxou a Inglaterra (1911), onde traballou con J. J. Thomson no Cavendish Laboratory, en Cambridge, e con E. Rutherford en Manchester. En 1920 dirixiu o Instituto de Física Teórica de Copenhaguen. A partir do modelo planetario de Rutherford e da teoría dos cuantos de Planck, propuxo un modelo atómico para o hidróxeno. É tamén autor do modelo chamado ‘gota líquida’ para explicar as desintegracións nucleares. Durante a Segunda Guerra Mundial participou no movemento de resistencia antinazi de Dinamarca; no 1943 fuxiu a Suecia, Inglaterra e aos EE UU, onde traballou no proxecto Manhattan. Persuadiu os organismos estatais para abandonar a carreira de armamentos atómicos. No 1922 recibiu o Premio Nobel de Física, e no 1957 o Premio Átomos para a Paz.

PERSOEIRO

Arquitecto e pintor italiano. Traballou en España dende 1731. Dirixiu as obras da renovación de Aranjuez e colaborou na construción do palacio real desta cidade, onde trazou a escaleira (1744) e remodelou a fachada. Realizou tamén o Teatro del Buen Retiro e a igrexa dos Santos Justo e Pastor, hoxe de San Miguel, en Madrid (1739-1746).

PERSOEIRO

Duque de Parma (1974-1977). Fillo do duque Roberto I e da súa segunda muller, María Antonia de Portugal. Sucedeu o seu sobriño Roberto II como duque de Parma e xefe desta casa. Durante a Primeira Guerra Mundial foi oficial de artillería do exército belga, e participou xunto co seu irmán Sisto nas negociacións secretas entre o seu cuñado, o Emperador Carlos de Austria, e os aliados. Pretendeu durante algún tempo o trono de Francia, escribiu artigos e algún libro nos que facía valer as orixes francesas da súa familia. En 1936, ao morrer Afonso Carlos de Borbón, foi nomeado rexente da Comunión Tradicionalista e encargado de nomear o sucesor da coroa española. En 1937 manifestou a súa adhesión a Franco, pero en 1945 firmou un manifesto pedíndolle que se retirase. Na Segunda Guerra Mundial organizou en Francia un núcleo de resistencia, sendo deportado a diferentes campos de concentración. En 1952 foi proclamado Rei en Barcelona por un grupo de partidarios. En 1975 renunciou aos seus pretendidos...

PERSOEIRO

Político e escritor dominicano. De nai galega e pai catalán, en 1939 fundou na clandestinidade o Partido Revolucionario Dominicano. Oposto á ditadura de Trujillo, viviu durante 24 anos no exilio. Foi elixido Presidente da República Dominicana (1963) e, deposto por un golpe militar, antes dun ano marchou da illa. Volveu máis tarde, sendo derrotado nas eleccións de 1966 polo conservador Joaquín Balaguer. De novo abandonou a illa ata 1970. En 1973 creou o Partido da Liberación Dominicana e nos anos 1974, 1986, 1990 e 1994 foi derrotado sucesivamente por Joaquín Balaguer nas eleccións presidenciais. Destacou como contista de temas rurais: Camino real (1933), La muchacha de la Guaira (1955). Escribiu novela (La mañosa, 1936), biografías (Hostos, el sembrador, 1943) e ensaios políticos (Bolívar y la guerra social, 1966; De Cristóbal Colón a Fidel Castro, 1970).

GALICIA

Xornalista. En 1923 emigrou a Bos Aires onde colaborou en diversos medios xornalísticos como Caras y Caretas ou La Prensa. Fundou o semanario Mundo Español (1923) e a revista Síntesis (1927). Destacado conferenciante, entre as súas publicacións salientan: El madrigal de las hermosas (1916), Los poemas de los pinos (1922), De los pazos gallegos (1922), Canto a la raza gallega y versos de fe y de silencio (1923), Penumbras (1923), Galicia madre (1944) e El perfecto optimista (1945). En 1970 deuse a coñecer en Bos Aires o volume Antología poética de Xavier Bóveda, nunha edición de Néstor Astur Fernández.

1. 1. Aplicado á terra, a que está sen cultivar.

   2. Aplícase ás plantas silvestres.

   3. Aplícase comunmente aos animais que andan polos montes e están sen domesticar ou domar.

2. 1. Cheiro característico dos animais do monte e dalgúns domésticos, como o carneiro.

   2. Cheiro e sabor da carne dalgúns animais do monte cando está demasiado fresca ou se prepara sen adubo suficiente.

3. raposo.

GALICIA

Emigrado a Bolivia concibiu o proxecto de unir este país co Atlántico, utilizando a corrente do Amazonas. Con este obxecto constituíu unha Compañía que sería a encargada de construír o porto sobre o río Grande ou Marmoré, a canalización deste río, a apertura de varios ferrocarrís, etc. Coa chegada da Guerra do Pacífico, pola que Bolivia perdeu todo o litoral do Pacífico, malogrouse o proxecto. Ademais destas actividades é autor da obra Colección de documentos relativos a la expulsión de los jesuitas.

CAPITAIS

Capital da República do Congo (973.579 h [1992]). Situada na beira dereita do río Congo, sobre o lago Stanley-Pool, esténdese sobre unha serie de terrazas graduais. A cidade medrou polo aluvión de inmigrantes das áreas rurais do país, e para acoller este fluxo humano na súa periferia xurdiron unha serie de novas localidades (Poto-oto, Bacongo e Moukondji-Ngouaka). A súa principal función, dado o seu carácter capitalino, é a administrativa. Tamén é un centro comercial e industrial, condición favorecida tanto polo volume demográfico como polo seu importante porto fluvial sobre o río Congo, navegable augas arriba. Unha liña de ferrocarril une a cidade con Pointe-Noire, o seu porto no litoral atlántico. As principais ramas industriais son a alimentaria, a téxtil, a do coiro, a madeireira, a dos materiais de construción e os talleres ferroviarios. Hai estaleiros de construción de buques para a navegación fluvial. É sede da Université Marien-Ngouabi, fundada en 1961. Foi fundada no 1880 como...

PERSOEIRO

Físico escocés. Profesor de física en Edimburgo, interesouse especialmente pola óptica: absorción da luz, óptica metálica e polarización. Estudiou a difracción da luz (1799) e formulou a lei de Brewster. Inventou un polarímetro, perfeccionou o estereoscopio e ideou o caleidoscopio. Determinou o punto de Brewster, un dos tres puntos da vertical que pasa polo Sol, polos que a radiación celeste difusa ten polarización nula. Participou en diversas revistas científicas, coma o Edinburgh Philosophical Journal (1819-1824) e o Edinburgh Journal of Science (1824-1832), e colaborou coa Edinburgh Encyclopedia. Foi un dos fundadores da British Association for the Advancement of Science. Entre as súas obras, cómpre remarcar Life of Sir Isaac Newton (Vida de sir Isaac Newton, 1832), Treatise on Optics (Tratado sobre os ópticos, 1832) e Treatise on Microscope (Tratado sobre o microscopio, 1837).

PERSOEIRO

Político soviético, coñecido polo nome ruso de Lev Trockij. Membro dunha familia de xudeus rusos, estudiou en Odessa e Mykolayiv. Iniciou as súas actividades políticas en 1896 ao entrar en contacto co populismo e en 1897 fundou a Unión de Obreiros Rusos en Mykolayiv e o xornal Nashe dielo. Detido en 1898 por mor desta actividade, foi deportado a Siberia. Conseguiu fuxir da prisión de Ust’-Kut en 1902 con pasaporte falso, empregando o nome dun carcereiro de Odessa que o custodiara, Trockij. Logo, instalouse en Londres onde entrou en contacto co Partido Obreiro Socialdemócrata Ruso e coñeceu a Lenin e Plekhanov. Durante o seu primeiro exilio participou nos congresos do partido, celebrados en 1902 en Bruxelas e en 1903 en Londres, defendendo as teses menxeviques. De regreso a Rusia, participou na revolución de 1905 e chegou mesmo a presidir o soviet de San Petersburgo, polo que foi novamente detido en 1906 e deportado a Siberia un ano despois, de onde volvería...

PERSOEIRO

Médico e bacteriólogo. Descubriu en 1887 a bacteria causante da febre de Malta (Brucella melitensis) e o protozoo causante da nagana (Trypanosoma brucei).

PERSOEIRO

Dramaturgo. Escribiu comedias, comparadas ás de Molière, primeiro en colaboración como Le concert ridicule (O concerto ridículo, 1689), Le grondeur (O rosmón, 1691), ou Le muet (O mudo, 1639); e despois só, como L’important de cour (O importante de corte, 1694).

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Santa Cruz de Tenerife, Canarias, situado no extremo occidental da illa de Tenerife (5.664 h [1996]). A súa economía baséase no sector agropecuario, destacando a gandería bovina de orientación láctea, que abastece a industria derivada. É un dos centros de produción leiteira e queixeira máis importantes do arquipélago canario.

PERSOEIRO

Político e escritor. Adepto ás ideas liberais, colaborou coa administración bonapartista durante a invasión francesa da Península Ibérica, exercendo a partir de 1810 a subprefectura de Almería, e diversos cargos políticos en Granada. Trala restauración da lexitimidade monárquica na persoa de Fernando VII, en 1812 exiliouse a París. Despois da súa volta, no 1819, publicou un periódico denominado Miscelánea de comercio, artes e literarura. En 1822 converteuse en director de El Imparcial. Realizou a negociación dun importante empréstito en París en 1824, onde estableceu contacto con Aguado, a quen dirixiu unha Exposición na que pedía unha serie de reformas moderadas. En 1833 comezou a exercer no ministerio de Fomento, desde o que implantou a división peninsular en provincias, e creou os cargos de subdelegados de fomento (futuros gobernadores civís). Activou a reforma do sistema tributario programado por Ramón de Santillán. En 1846 foi ministro da Gobernación. É autor...

1. Dignidade do burgrave.

2. Territorio da xurisdición do burgrave.