"fico" (En toda a entrada)

Sistema filosófico do hinduísmo, que se centra no Sāmkhya-Sūtra (1400? a C). Sistema ateo, recoñece dúas realidades últimas: Puru ṣ a (espírito) e Prak ṛ iti (materia). Asociado ao sistema ioga, tivo influencia no pensamento relixioso.

Gran baía da costa do Pacífico, situada en California occidental, EE UU. É un val fluvial mergullado, paralelo á liña de costa e conectado co Océano Pacífico polo estreito de Golden Gate, atravesado pola ponte homónima. Ten unha lonxitude de 97 km e unha anchura de 5 a 22 km, e constitúe un dos portos naturais máis espectaculares do mundo. Contén as illas Treasure, Yerba Buena, Angel e Alcatraz.

Convento situado en Santiago de Compostela. Fundouno en 1214 san Francisco durante a súa peregrinación ao sepulcro do Apóstolo Santiago. Da primitiva construción consérvanse cinco arcos oxivais e o sepulcro de Cotolay de 1238. A igrexa é obra de Simón Rodríguez (1742). Ten planta de cruz latina encadrada nun rectángulo, con capelas laterais e tribuna que se abre á nave central. Cóbrese con bóveda de canón e cúpula de media laranxa sobre pendentes. No interior destaca o retablo maior, obra de Melchor de Prado, presidido por unha imaxe da Inmaculada traída de Roma (1750). A fachada modificouse tras a morte de S. Rodríguez e amosa o estilo barroco na parte inferior e neoclásico no superior. Está enmarcada por dúas torres de dous corpos, o superior rematado en cúpula. Na rúa central do corpo inferior destaca a imaxe de san Francisco, obra de X. Ferreiro. Diante da fachada atópase o monumento a San Francisco, obra de F. Asorey. Na parte conventual destacan os claustros, un trazado por B. Fernández...

Mosteiro situado en San Lorenzo de El Escorial (Madrid). Erixiuno Filipe II en conmemoración da vitoria das súas tropas na Batalla de Saint Quentin (1557) e encomendouse a san Lourenzo por ser a súa festividade o 10 de agosto, día do enfrontamento. Comezou a construírse en 1563 baixo a dirección de Juan Bautista de Toledo e, ao morrer este en 1567, Juan de Herrera fíxose cargo e modificou o proxecto cara a un clasicismo máis severo que recibiu o nome de estilo herreriano, que se caracterizou pola pureza das liñas fronte aos motivos decorativos. Ata 1837 o mosteiro estivo ocupado por monxes xerónimos, pero desde entón está ocupado por agostiños, que instalaron na parte noroeste un colexio. A planta é un gran rectángulo con torres nas esquinas e cun corpo saínte no lado leste que lle outorga a forma de grella, atributo de san Lourenzo. Os elementos principais do conxunto son o mosteiro, o palacio, a igrexa e o panteón. A explanada da Lonja rodea aos lados norte e oeste e...

Construción situada dentro do recinto fortificado do castelo da Concepción, á beira do río Miño en Goián (Tomiño). Edificouse en 1673 e acolleu unha pequena tropa destinada a controlar a fronteira galego-portuguesa. De planta cadrada, tiña baluartes defensivos, capela, polvoreira, casa do gobernador, cuarteis e pozos. Abandonado no s XIX, consérvanse restos do seu sistema defensivo. Foi declarado BIC en 1995.

Antiga fortaleza situada en Xiá (Friol). Construíuse sobre un antigo castro nos ss XII-XIII. Destruída durante as Guerras Irmandiñas, foi reconstruída no ss XVI e posteriores. Consta de tres corpos: o central de planta rectangular, a torre da homenaxe e un torreón, e dúas alturas. A torre da homenaxe ten planta case cadrada, consta de 4 pisos e remata con ameas. Na fachada principal atópase a porta de entrada, de arco de medio punto e que conserva un escudo de armas. Pertenceu, entre outros, aos Ulloa, Seixas e Ordóñez. No seu interior acolle un museo etnográfico e histórico. Foi declarada BIC en 1994.

Construción situada en Santiago de Compostela. Fundado polo arcebispo Francisco Blanco en 1577 para acoller os enfermos de peste, foi obra de Gaspar de Arce e reedificouse no s XVIII. Conserva a capela de nave única e ábsida poligonal. Destaca a portada, estruturada nun arco de medio punto levantado sobre pilastras toscanas e rematada cun frontón triangular baixo o que se abren dúas fornelas coas imaxes dos santos Cosme e Damián. O claustro é dórico e ten catro arcos en cada lado.

Construción situada en Vigo. Datada no s XVIII, edificouse na parte baixa do monte do Castro onde se pechaba o recinto e serviu de defensa da praza militar de Vigo. Consérvanse os muros do lado norte coas súas garitas.

Título nobiliario outorgado por Filipe V en 1702, co vizcondado previo de Lóngora, a José de Omaña, Pardo y Osorio , señor da casa de Santa María del Villar (Castropol). Ao morrer sen sucesión, herdou o título o seu sobriño Pedro de Miranda Omaña e Osorio , II marqués de Santa María del Villar e III conde de San Román. Desde entón e ata 1858 o título permanceu unido ao de conde de San Román, cando o VII marqués de Santa María del Villar, Baltasar de Losada Miranda (Madrid?-1907), VIII conde de San Román e XIV conde de Maceda, cedeu o título á súa filla María Xoaquina de Losada Torres , VIII marquesa de Santa María del Villar e XII marquesa de Atalaya. Sucedeuna o seu fillo Diego Quiroga de Losada (Madrid 1880-Donostia 1976), IX marqués de Santa María del Villar, colaborador fotográfico de Blanco y Negro e ABC. Sucedeuno o seu fillo José Quiroga Valdés , X marqués...

(Betsaida ? - Xerusalén 42?) Apóstolo, fillo de Zebedeo e Salomé e irmán de Xoán Evanxelista. Pescador do lago Xenesaret, el e seu irmán recibiron de Xesús o nome de Boanerges, ‘fillos do trono’, pola súa impetuosidade. Os Evanxeos amósano, con Pedro e Xoán, como un dos apóstolos predilectos de Xesús, que estivo presente na transfiguración no Tabor, na resurrección da filla de Xairo e na oración de Xesús no monte das Oliveiras. Segundo os Feitos dos Apóstolos, foi o primeiro en sufrir martirio, morrendo decapitado por orde do Rei Herodes. Segudo a tradición, predicou en Hispania. No s IV Dídimo o Cego, san Xerome e Teodorto de Ciro refírense á predicación do apóstolo en Hispania, cuxo contexto non o permite identificar con san Paulo. Nos catálogos grecobizantinos dos apóstolos dos ss V e VI afírmase expresamente a predicación hispana de Santiago, igual ca nos Comentarios ao profeta Nahum, que se atribuíron a san Xián de Toledo,...

Fonte situada na rúa do Franco, fronte ao colexio de Fonseca, en Santiago de Compostela, construída no manancial onde, segundo a tradición, se detiveron a beber os bois que carrexaban o corpo do Apóstolo Santiago. Co tempo foille engadida unha capela cun pequeno retablo neoclásico coa imaxe de Santiago Peregrino. A tradición tamén conta que nesta fonte san Francisco de Siena recuperou a vista despois de probar as súas augas. Reconstruíuse en 1830 e atópase tras uns arcos de acceso ao edifico que a acubilla.

Congregación romana encargada de velar pola pureza da doutrina. A máis antiga fundouna o Papa Paulo III en 1542, para combater o protestantismo, co nome de Congregación da Suprema Inquisición. Pío X deulle o nome de Sagrada Congregación do Santo Oficio en 1908 e en 1969 Paulo VI modificoulle as funcións e o nome polo de Congregación para a Doutrina da Fe.

Tumba escavada na rocha, preto do Calvario, xunto aos muros de Xerusalén, onde, segundo a tradición, Xesús Cristo foi enterrado e da que resucitou. A construción da terceira muralla integrouno no recinto urbano e foi cuberto polo foro e o capitolio da nova Aelia Capitolina de Adrián (135). Constantino fíxoo escavar e construíu (335) sobre el unha rotonda coñecida como Anástase (Resurrección), e a carón dela, separada por un claustro ao redor do Calvario, edificou unha basílica de cinco naves. A construción actual, denominada Anástase polos gregos e Santo Sepulcro polos latinos, erguérona os croatas (1130) e une nun só edificio as tres construcións constantinianas. De planta cruciforme, contén a rotonda sobre a edícula do sepulcro, a capela alta do Calvario, a igrexa, que en parte corresponde á antiga basílica, e a cripta de Santa Helena ou da Invención da Cruz.

Orde militar fundada por Godofredo de Bouillón tras a conquista de Xerusalén na Primeira Cruzada, o 15 de xullo de 1099, coa misión específica da custodia do Santo Sepulcro e de atender o servizo relixioso da súa igrexa. Esta dicotomía de funcións deu lugar a dúas ramas ben definidas dentro da orde: ao dos Cóengos agrupados nun Cabido de Cóengos Seculares, e a dos Cabaleiros, dedicados preferentemente a tarefas militares, que xustificaban o cualificativo de orde militar, agora convertidos en orde de cabalaría aristocrática co nome de Orde de Cabalaría do Santo Sepulcro de Xerusalén. Coa toma de Xerusalén polos turcos, os Cabaleiros trasladáronse a Europa estendéndose por Polonia, Francia, Alemaña e Flandes. En 1480, o Papa Inocencio VII incorporouna á orde de Xerusalén e en 1904 o Papa Pío X reservouse o Gran Mestrado. Antigamente existían tres clases de cabaleiros: de Honra e Devoción, de Xustiza e de Graza Maxistal, nomeados polo Gran Mestre a título honorífico. Modernamente, divídense...

Liñaxe nobre polonesa orixinaria de Lituania. O seu nacemento remóntase a Sunigal Sapieha (?-1330). O seu fillo recibiu o nome de Simón Sapieha e foi admitido dentro da nobreza polonesa. De dous netos seus formáronse as liñas existentes: os Sapieha-Rožański, que obtiveron a dignidade de príncipes do Sacro Imperio Romano-Xermánico (1700) e os Sapieha-Kodeński, cuxos membros foron condes (1572) e príncipes (1633) do Sacro Imperio. A súa ascensión foi obra de Lew Sapieha (1557-1633), gran chanceler de Lituania (1589-1623). Lew Sapieha (1802-1878) e o seu fillo Adam Sapieha (1828-1878), distinguíronse na loita pola liberación de Polonia. Adam Sapieha (1867-1951), foi arcebispo de Cracovia (1925) e cardeal (1946), en cuxa figura se personificou a resistencia do pobo polonés contra o dominio nazi.

Boletín publicado en Fene a partir do 18 de decembro de 1994. Subtitulado “Boletín trimestral”, foi promovido polo Museo do Humor de Fene e dirixido por Xaquín Marín. O seu obxectivo foi a difusión do humor gráfico, para o que contou coa colaboración de destacados debuxantes galegos. Completou os seus contidos cos relatos premiados no concurso A Curuxa do Humor, convocado polo propio museo, así como artigos sobre as Xornadas do Humor de Fene.