"endo" (Contén)

PERSOEIRO

Aristócrata e estadista aragonés. Foi Capitán Xeneral de València (1763-1766) e Presidente do Consello de Castela, cargo dende o que dirixiu a política do reino. Impulsou as reformas ilustradas, o regalismo e a expulsión dos xesuítas; favoreceu a actuación dos golillas, que dirixía o conde de Floridablanca, aos que se enfrontou máis tarde como xefe do partido aragonés. Como embaixador en París (1773) desenvolveu unha política belicista contra Gran Bretaña, que dá os seus froitos na Guerra da Independencia Norteamericana e a consecuente Paz de Versalles (1783). De regreso á Península (1787), forzou a destitución de Floridablanca, a quen substituíu como Primeiro Secretario de Estado (1792). A súa actitude neutral, nun momento en que a oposición a Francia era moi forte, e ilustrada provocou a súa destitución (1792) e encadeamento (1794). Logo da súa liberación (1795), instalouse en Epila, onde desenvolveu unha serie de reformas locais.

PERSOEIRO

Ilustrador. Diplomado en Artes Aplicadas. Xunto con Miguel Anxo Prado, Juan Carlos Nazabal, Imanol Zinkunegi e outros traballa no eido da animación e ilustración (Estudio Tangaraño). Entre as súas publicacións destaca un Libro de Xeografía e Historia e diversas colaboracións en revistas e xornais (Repinaldo, Santiago 7 días, Azul y Blanco). Participante en exposicións colectivas (II e III Bienal da Caricatura, Ourense; Humor Gráfico Joven y Brillante 96, Alcalá de Henares; Salón del Humor, Madrid; I Premio XIV Concurso Galego de Cómic (Xuventude 98, Ourense) e II no certame ‘Humor Gráfico’ Casa do Humor (Fene 1998).

PERSOEIRO

Arquitecto. Acadou o cargo de Arquitecto Municipal na cidade de Lugo, onde exerceu ata 1906. A esta etapa corresponden algunhas das súas construcións máis salientables, como a Sede Social da Central Eléctrica Lucense (1903) e a Casa de Constantino Velarde (1906). Nesa etapa lucense cómpre sinalar a súa concepción ecléctica da arquitectura moi achegada á estética de finais do século XIX. Posteriormente, trasladouse a Madrid, onde primeiro ocupou unha praza de docente na Escola de Artes e Industrias de Madrid e despois incorporouse ao Ministerio de Instrución Pública ata o final da súa carreira profesional.

PERSOEIRO

Mariño e político. Sexto marqués de Villafranca del Bierzo, duque de Ferrandina e príncipe de Montalbano, títulos que herdou á morte do seu pai, Pedro Álvarez de Toledo-Osorio y Colonna (1627). Distinguiuse na loita contra os piratas turcos e bérberes, converténdose decontado en Capitán das Galeras de Filipe III. No ano 1635, xunto con Álvaro de Bazán, apoderouse das illas de Lerins, na costa da Provenza. Máis tarde interveu na recuperación de Salsas (1639-1640), que ficaba en mans francesas. Ao comezar a Guerra dos Segadors procurou axudar á causa de Filipe IV: bloqueou Barcelona por mar e impediu con reforzos que Tarragona caese en mans das forzas catalano-francesas que a estaban a asediar. Malia os seus éxitos, foi preso polo Conde-duque de Olivares. Liberado ao caer en desgraza Olivares (1643), foi rehabilitado e dirixiu as operacións marítimas do resto da guerra. Foi membro do Consello de Estado.

GALICIA

Entallador de retablos. Documéntase a súa participación no retablo maior de San Fiz de Bués (O Carballiño).

1. Froito da amendoeira que consiste nunha drupa de pericarpo verde e aveludado, mesocarpo branco e coriáceo, e endocarpo (casca) leñoso, que contén unha única semente.

2. Semente da amendoeira, doce ou amarga segundo as variedades. Pola súa riqueza en aceites e graxas vexetais (60-67%) resulta un produto alimenticio de primeira orde. Emprégase na industria farmacéutica para a fabricación de cremas e cosméticos. Aprovéitase a súa casca como combustible (calefacción, etc) e serve de base a un sector da industria alimentaria, como a fabricación de turróns. A súa maior área de cultivo é a conca mediterránea. España é o primeiro produtor mundial, e representa un pouco máis da terceira parte dunha produción con fortes oscilacións.

3. Parte carnosa dalgunhas sementes que queda despois de sacarlles as cubertas leñosas.

4. Nome dado a diferentes cousas que presentan unha forma semellante a unha améndoa: diamante en forma de améndoa, casulo do verme da seda, etc.

5. 1. Ten múltiples aplicacións tanto en preparación de alimentos doces ou salgados; en pastelería emprégase na elaboración de mazapáns, turróns, pasta de améndoa, pralinés, pastas, tartas ou a tradicional sopa de améndoa; salgadas tómanse como aperitivo. Na cociña é un ingrediente imprescindible de pepitorias, allo branco, zarzuela, peixe á améndoa, etc. Por procedementos industriais obtense o leite de améndoas. Xeralmente, mércanse sen casca aínda que con pel, que se retira dándolles un pequeno fervor. Entre os diversos tipos de pratos con améndoas destacan a améndoa fileteada, améndoa frita, améndoa garapiñada, améndoa moída e améndoa tostada.

   2. améndoas garapiñadas

      Améndoas escascadas previamente e sometidas ao proceso de garapiñar.

   3. améndoas torradas

      Améndoas escascadas e sometidas a un proceso de torrefacción directa ou por inmersión en aceite para fritilas, e xeralmente cun salgado posterior de máis ou menos intensidade.

   4. leite de améndoas

      Produto elaborado con améndoas doces, azucre e aditivos alimenticios, utilizado como substituto do leite de vaca para persoas que, afectadas de trastornos dixestivos, non toleran o leite animal, ou ben como bebida refrescante.

6. Semente non comestible da amendoeira amarga (P. amygdalus variedade amara). Contén un glicósido denominado amigdalina que, ao se hidrolizar, amais de glucosa, dá ácido cianhídrico (tóxico) e aldehido benzoico, que lle confire un amargor característico. Ten aplicación en farmacia e na fabricación de esencias.

7. ...

1. Que ten forma de améndoa.

2. Doce feito con améndoas, fariña e mel ou azucre.

PERSOEIRO

Político e avogado italiano, fillo de Giovanni Amendola. Militante das filas antifascistas (1924) e do Partido Comunista Italiano (1929), actuou coa Resistencia e pulou pola creación de comités de liberación (1943-1945). Foi deputado (1946), membro da Xunta Directiva (V Congreso, 1946) e da Secretaría Xeral do PCI. Á morte de Palmiro Togliatti (1964), pasou a ser o ideólogo dunha liña moderada.

PERSOEIRO

Político e xornalista italiano. Colaborou con G. Papini, con quen fundou e dirixiu L’ Anima (1911). Despois do asasinato de G. Matteotti (1924) foi un dos protagonistas da retirada do parlamento dos deputados hostís ao fascismo. Víctima dun atentado, non se recuperou. Morreu no exilio. Publicou, entre outras, La democrazia italiana dopo il 16 Aprile 1924 e La democrazia italiana contro il fascismo.

GALICIA

Sacerdote guerrilleiro na Guerra da Independencia coñecido como o abade de Valadares. Estudiou en Monforte de Lemos e foi ordenado en 1870. Nomeado abade de Valadares, tomou o mando como comandante xeral das forzas opositoras á invasión napoleónica. En 1811 concedéuselle o título de cabaleiro da Orde de Carlos III.

1. Acción e efecto de arrendar.

2. Cantidade ou cousa que se dá ou percibe polo uso de calquera propiedade.

GALICIA

Xurista e crego ilustrado e liberal de tendencia afrancesada. Accedeu ao grao de doutor en Leis no 1782. Un ano máis tarde comezou a amosar a súa inclinación cara ao despotismo ilustrado de Carlos III. Durante a súa estancia en Madrid foi censor e fiscal da Audiencia de Dereito Público e Español. En 1801 accedeu á cátedra de Institucións Civís na Universidade de Santiago de Compostela. Baixo o reinado de Carlos IV constituíu en Santiago un grupo de acción política con tendencias afrancesadas que tiñan como centro de reunión o Colexio San Xerome, o que lle supuxo inimizades e conflitos no ámbito universitario. No ano 1807 asumiu a cátedra de Historia e Elementos de Dereito Español, da que foi desprovisto en 1808 ao non adherirse ao Batallón Literario de Santiago de Compostela. Coa entrada das tropas francesas en Santiago de Compostela (17.1.1809) foi restituído na súa cátedra e asumiu diferentes cargos públicos no concello. Tivo que fuxir cos franceses cando as tropas de La Carrera entraron...

1. Relativo ou pertencente aos belendos.

2. Pobo celta que parece ter a súa orixe entre os indoeuropeos da cultura dos campos de furnas que, ao emigrar cara ao sur, nos comezos do último milenio a C, se estableceu no val baixo do Ariège (Occitania).

PARROQUIA

Parroquia do concello de Lalín baixo a advocación de san Miguel.