república

Forma de goberno representativa, en que o cargo de xefe de estado non é hereditario nin vitalicio, senón resultado dunha votación popular, directa ou indirecta. Oponse á monarquía. Nun sentido máis amplo designa a formación social no seu conxunto e é sinónimo de estado. A duración do mandato presidencial, as súas funcións e as relacións co poder lexislativo están determinadas pola constitución. Segundo a natureza destas relacións, a república pode ser presidencialista onde coinciden os cargos de xefe do estado e presidente de goberno como en EE UU, ou parlamentaria, onde non coinciden o presidente do goberno e primeiro ministro, como o caso de Francia e Italia. Outro tipo é a directorial onde a xefatura do estado corresponde a un órgano colexiado entre cuxos membros, que desempeñan cada un unha carteira ministerial, se designa de modo rotativo o presidente; é o caso da Confederación Helvética. Segundo a súa estruturación política, pode ser unitaria ou federal. Aínda que se atopan precedentes nas democracias grega e romana e nas cidades italianas das idades media e moderna, a idea republicana naceu co concepto de soberanía nacional e tivo as súas primeiras realizacións na independencia estadounidense e na Revolución Francesa. A forma de goberno republicana converteuse en maioritaria a escala mundial, sobre todo a partir da independencia latinoamericana no s XIX e do proceso descolonizador africano e asiático no s XX.

Corpo político dun estado.

Estado que ten este sistema de goberno.

Unidade administrativa de primeiro grao de Serbia e Montenegro.

Unidade administrativa de primeiro grao na Federación Rusa. Son un total de 22 e proveñen da división administrativa da antiga URSS, que establecía 15 Repúblicas Socialistas Soviéticas (RSS), entre elas a de Rusia, chamada República Socialista Federal Soviética de Rusia (RSFSR). Incluían outras divisións administrativas de rango inferior: 20 Repúblicas Socialistas Soviéticas Autónomas (RSSA), englobadas dentro das 15 grandes repúblicas (16 delas estaban dentro da RSFS de Rusia), oblasti, kraja e okrugi. Ao desaparecer a URSS en 1991 e converterse as 15 RSS en estados independentes, Rusia mantivo esta ordenación territorial con algunhas modificacións: as 16 repúblicas autónomas dependentes de Rusia (unha delas dividiuse en 2 en 1992) adoptaron o nome de repúblicas federais, estatuto que tomou a propia Rusia, e catro oblasti autónomos convertéronse en repúblicas federais.

Antiga unidade administrativa de primeiro grao na antiga URSS, vixente nalgúns estados da CEI. Conservan esta denominación algunhas divisións administrativas de Uzbekistán, Taxikistán, Ucraína e Xeorxia.