"Romani" (Contén)

1. Relativo ou pertencente ao retorrománico.

2. Lingua románica constituída por tres bloques dialectais (occidental, central e oriental), de área descontinua. Esténdese desde San Gottardo ata o Mar Adriático e son, de O a L: o retorrománico occidental ou rético; o ladino ou dolomítico, falado na rexión dos Dolomitas e no Trentino-Alto Adige; e o friulano, falado en Friuli. A pesar da gran fragmentación dialectal, os tres bloques dialectais comparten algunhas características fonéticas: a conservación do -S final latino (lat MURU/MUROS > retorrománico occidental mī/mīrs, retorrománico central mur/mures e retorrománico oriental mūr/mūres); a conservación do -L- dos grupos KL-, GL-, BL-, PL-, FL- iniciais (CLAVEM > occidental klaf, central kle e oriental klaf); e a palatalización de K, G, ante A (CABALLU > occidental chavals, central tšavál e oriental chavál; GALLINA > occidental dylínya, central dyalina ou yarina, e oriental dyalína. En 1885 fundouse a Societad Retoromontscha, que publicou uns Annalas e promoveu...

3. Literatura cultivada nalgún dos dialectos retorrománicos. Dos occidentais, os que teñen máis tradición de cultivo literario son o sobresilvano e o ladino; dos orientais, o friulano. A primeira manifestación escrita é La Chanzun de la guerra dal Chastè d’Müsch (1527), de Gian Travers. O estoupido da Reforma, co enfrontamento contra o latín da Igrexa Católica, foi o estímulo dunha abundante produción literaria de carácter relixioso e apoloxético, con testamentos, catecismos e himnarios recompilados na Consolaziun dell’olma devotiusa (1690). Esta literatura, alternada con crónicas, lendas populares e algún tema clásico, dominou toda a produción literaria ata ben entrado o s XVIII. Durante os ss XVII e XVIII, sobresaen os nomes de Jon Martin, Johan Jüst Ander e o da poeta Mengia Wielanda, xunto coa edición da Biblia de Cuera (1717-19), La Passiun de sumvitg, La Passiun de Lumbrein e a Dertgira nauscha. Na fin do s XVIII, mingua a produción relixiosa...

PERSOEIRO

Xeógrafo. Escribiu Galicia y sus puertos, pesca y trafico marítimo (1983), La industria de la madera en Galicia (1980) e Atlas de Galicia (1994). Foi autor dos tomos de clima e vexetación da Geografía de Galicia.

GALICIA

Locutora de radio e poetisa. Licenciouse en Filoloxía Románica pola Universidade de Santiago de Compostela e participou na creación da Asociación Cultural Catavento (1983), da revista Festa da Palabra Silenciada e da asociación Mulleres Galegas na Comunicación, ademais de en diversos proxectos, como o Laboratorio de Indagacións Poéticas, xunto a Antón Lopo. Foi actriz de dobraxe (1985-1989) e realizou A viborona (1989) en RNE en Galicia e ao ano seguinte comezou a dirixir o Diario Cultural na Radio Galega. Colaborou en diversos proxectos artísticos, como O son da pedra (1994), co grupo Milladoiro; os discos Rosalía na voz dos poetas (1983) e Daquelas que cantan (1997), e o espectáculo Son Delas (2000). Publicou poemas en A Nosa Terra, Dorna, A Saia ou Carel e, en 1987, editou o seu primeiro poemario Palabra de Mar, de carácter intimista, ao que lle seguiron Das últimas mareas...

GALICIA

Músico, compositor e produtor musical. Director do Conservatorio de Música Tradicional da Universidade Popular de Vigo e profesor de Arpa e Historia da Música Galega no mesmo centro. Desde 2003 coordina o Arquivo Sonoro de Galicia, pertencente ao Consello da Cultura Galega. Comezou a súa carreira vinculado ao movemento musical Voces Ceibes durante a década de 1970, xunto a Antón Seoane, co que formou un dúo. Participou na creación, entre 1976 e 1977, do colectivo Roi Xordo, co que actuou en distintos festivais da época. En 1978 gravou, con Antón Seoane, o disco Milladoiro, que obtivo o Premio da Crítica ese mesmo ano. En 1979 foi un dos impulsores da creación do grupo Milladoiro, no que permaneceu ata o ano 2000. Con este grupo gravou diversos discos, dos que destacan A Galicia de Maeloc (1979), Milladoiro 3 (1982), Castellum Honesti (1989) ou As fadas de estraño nome (1995). Tamén participou na creación da banda sonora de diversos filmes, como...

GALICIA

Escritor. Especialista en economía pesqueira galega, colaborou en diversas publicacións periódicas, como Chan, El Ideal Gallego, La Noche e La Voz de Galicia. É autor de Pseudopoesía a la Costa de la Muerte (1978), Xogos infantiles de Galicia (1979), a traxedia teatral O patriarca (1980), La pesca de bajura en Galicia (1981), a novela Barlovento (1992), dotada de trazos realistas e costumistas, A revolución tecnolóxica na industria salgadeira de Galicia (1991) e Una industria salazonera catalá en Galicia, origen, apogeo y ocaso: la familia Romaní (1998).

GALICIA

Historiador. Centrou os seus estudos no campo da paleografía e a diplomática. Escribiu El Monasterio cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense): estudo histórico (1137-1310) (1989) e A Colección diplomática do Mosteiro Cisterciense de Santa María de Oseira (Ourense): (1025-1399) (1993).

PERSOEIRO

Pintor italiano. Coñecido como Il Romanino, realizou a Pala di Santa Justina (1513), onde mostrou a súa formación lombarda e a influencia de Tiziano. Traballou principalmente en Brescia, en Cremona e en Trento, onde pintou frescos cunha pincelada áxil e esbozada, dun progresivo expresionismo.

ENTRADA LARGA

Estado do SL de Europa situado entre Bulgaria ao S, o Mar Negro, Ucraína e Moldavia ao L, Ucraína ao N, e Hungría e Serbia e Montenegro ao O (238.391 km2; 21.680.974h [2000]). A súa capital é Bucarest.
Xeografía física
Romanía é o país dos Cárpatos, que a atravesan formando un gran S que culmina no Negoiu a 2.544 m de altitude. Distínguense tres grandes unidades: a montaña carpática, os altiplanos e as chairas. Os Cárpatos están formados por un gran núcleo central cristalino cuberto por formacións volcánicas e sedimentarias de flysch, que estivo intensamente afectado polos movementos tectónicos, polo que presenta numerosas depresións e concas. A zona de altiplanos atópase a ambas as dúas vertentes da cordilleira. Na vertente interna está o altiplano de Transilvania, que ocupa o centro do país e está formado por unha serie de niveis de aplanamento e por unha cubeta sedimentaria que os afluentes do Tisza...

1. Relativo ou pertencente ao románico.

2. Aplícase á arte desenvolvida no Occidente cristián, que se practicou durante os ss XI e XII e na maioría dos países tamén durante o XIII. Apareceu despois da sedimentación das nacionalidades xurdidas da descomposición do Imperio Carolinxio, durante o longo proceso que conformou as súas características, co revivir das tradicións culturais arraigadas na antiga proxección do Imperio Romano. Estivo precedido por un extenso período de búsqueda de formas e estruturas inspiradas a través dos monumentos que quedaban e da persistencia de manifestacións locais de antes do ano 1000, aparecidas a partir das influencias derivadas do norte de Italia que penetraran nas maneiras construtivas dos períodos carolinxios e odónidas. Esas influencias incorporaran modalidades orientais asimiladas polos mestres lombardos, que as difundiron desde comezos do s XI, con penetracións a través dos Alpes cara ás rexións do Rin e coa extensión aos diversos sectores da cultura mediterránea por Occidente. Considérase o...

3. 1. Que deriva do latín.

   2. linguas románicas

      Linguas que derivan do latín falado, ou vulgar, non do latín clásico ou culto. Mostran esta orixe tanto no léxico coma na estrutura morfosintáctica. Estas linguas, tamén denominadas neolatinas, teñen o latín como base e punto de partida, pero, ao longo dos séculos, recibiron as influencias de diferentes factores: o substrato (ibérico en Hispania, celta na Galia, etrusco na Toscana), o superestrato (arábigo nas linguas iberorrománicas, eslavo no romanés, xermánico no francés), etc. A expresión lingua románica é a tradución literal do termo Romanam linguam, que figura nos textos do concilio de Tours (813) e no de Maguncia (847), en que se recomenda aos presbíteros que prediquen en lingua románica co fin de ser comprendidos polos fieis; a expresión designa pois a lingua falada, en oposición á lingua escrita que seguía a ser o latín. O texto románico máis antigo, documentado na Romania arredor do s IX, é posiblemente a adiviña Indovinello Veronese, que se...

   3. lingüística románica

      romanística.

1. Conxunto das terras e os homes que formaron parte do Imperio Romano.

2. Carácter ou espírito propio dos pobos de lingua e cultura latinas.

3. Espírito propio da Igrexa Católica, das súas normas ou da súa liturxia, fronte aos usos das igrexas particulares.

1. Relativo ou pertencente ao romanismo.

2. Especialista en dereito romano.

3. Especialista nas linguas e nas literaturas románicas.

1. Acción e efecto de romanizar ou romanizarse.

2. Proceso histórico de implantación da organización e da cultura de Roma en todo o Imperio Romano. A unidade política foi seguida da unidade cultural, facilitada polo uso do latín. Só Oriente, provisto dunha cultura superior e helenística, mantivo a lingua e a civilización gregas e alí o proceso foi menos intenso. A verdadeira romanización caracterizouse pola latinización e foi propia de Occidente no Mediterráneo. A pesar dun certo bilingüismo, o latín foi a lingua oficial nas provincias occidentais, imposta pola administración, a escola, a xustiza, o exército e o comercio. En moitos lugares, porén, debeu ser a penetración cristiá a que finalizou o proceso de latinización. Deste xeito, a literatura latina deixou de ser axiña unha creación exclusiva de Roma e de Italia. Pero, máis que a literatura escrita, foi o repertorio teatral o procedemento que tivo unha influencia superior na educación das masas. Tamén cumpriron funcións específicas neste proceso a concesión do dereito de cidadanía,...