"To" (Contén)

1. Designación non sistemática do ión hidroxenocarbonato ou carbonato ácido HCO- 3.

2. Nome habitual que se lle dá ao hidroxenocarbonato de sodio.

3. Substancia que se utiliza para calmar a dor de estómago cando hai exceso de ácido nel e que facilita a dixestión.

4. Amortecedor fisiolóxico sanguíneo. A maior parte atópase en forma salina HCO-3:
   
   
   FORMULA
   
   
   
   
   pero a concentración de ácido pode aumentar facilmente ao diminuír a eliminación pulmonar de CO2, xa que o ácido carbónico está en equilibrio co seu anhídrido, volátil, nunha reacción catalizada pola anhidrasa carbónica:
   
   
   FORMULA2
   
   

1. Denominación non sistemática do dicromato.

2. Nome habitual do dicromato de potasio.

MONTES

Monte da parroquia de San Salvador de Mourisco (Paderne de Allariz), no límite coas de Santa Olaia de Esgos (Esgos) e Zorelle (Maceda). O seu cumio atópase a 787 m de altitude.

1. Pequena xema que xorde no talo ou nas pólas dalgún vexetal e que dá lugar a novas ramas, follas ou flores.

2. sabugueiro.

1. Que recibiu a bendición de Deus a través dun dos seus ministros.

2. Relativo ou pertencente á orde beneditina ou de san Bieito.

3. Que se caracteriza pola súa bondade ou que é incapaz de facer mal.

4. Frade ou relixiosa da orde beneditina.

5. Que ou quen goza de boa fortuna ou felicidade.

PERSOEIRO

Fundador da orde dos Benedictinos ou Bieitos e patriarca do monaquismo occidental. A única biografía antiga que se coñece deste santo é a que lle dedica o Papa Gregorio I no seu segundo libro dos Diálogos, escrito cara ao 593-594. De familia nobre, arredor do 480 foi enviado a estudar a Roma pero, desacougado coa vida disipada da cidade, escapou a Afide e, máis tarde, con 20 anos, retirouse a Subiaco para facer vida eremítica nunha cova durante tres anos. Elixido abade de Vicovaro, a súa sona atraeulle numerosos discípulos, entre eles dous nobres romanos, Mauro e Plácido. Posteriormente emigrou con varios discípulos a Montecassino, nos Apeninos, onde fundou arredor do 528 un mosteiro na cima dun outeiro, que se convertería no seu principal estandarte. De feito, aínda que seguiu coa súa peregrinación e fundación de mosteiros (Terracina, Roma, etc), foi en Montecassino onde pasaría o resto da súa vida, redactando a súa famosa regula monachorum (‘regra monástica’), código...

PERSOEIRO

Fillo de escravos africanos, era coñecido co alcume de o Mouro. Pastor e labrego, ingresou na orde dos franciscanos e permaneceu no convento de Santa María de Palermo, primeiro como irmán leigo e logo como superior do cenobio. Recibe culto especial en Sicilia, o seu lugar de nacemento. En Galicia venérase na parroquia de Santa Cristina de Covas, en Meaño, onde se introduciu o culto a comezos do s XIX. Na iconografía represéntase coa faciana de cor negra, co pelo curto e crecho, cunha ampla tonsura monacal e vestindo o hábito castaño dos franciscanos, atado cun cordón. A súa festa celébrase o 4 de abril, agás en Covas, onde se conmemora o martes de Pascua.

1. Antropónimo procedente do latín Benedic22tus ‘bendito’, base da que tamén deriva Benedic22to como forma culta de Bieito. Este nome presenta as variantes Bento/Benta e Benito/Benita; a través do español penetrou en portugués e en italiano. Coñécense como hipocorísticos Tocho, Nito e Beni. As formas masculinas tamén se atestan como apelidos, xa que proceden do uso do nome persoal como patronímico insufixado; así,  Biéitez e Bieites, que adoito  aparecen grafados como Vieitez e Vieites. San Bieito é un santo moi popular en Galicia; moitos devotos demandan a súa axuda na procura dunha curación para os seus vultos, espullas ou tumores. Á ermida de San Bieito da Cova do Lobo, preto de Ourense, acoden moitas nais para curar os seus meniños do tangaraño, misterioso meigallo da infancia que enfraquece e deforma os nenos. Preto do santuario está a Pedra do Tangaraño ou Penedo Vigón, unha das...

2. Liñaxe natural de Betanzos. As súas armas levan, en campo de azul, unha planta con bieitos.

PERSOEIRO

Novelista, crítico e poeta alemán. Dirixiu a revista teatral Freie Bühne. Acadou gran sona coa poesía para cabarét Irrgarten der Liebe (O labirinto do amor, 1901). Publicou tamén novelas, entre elas: Stilpe (1897).