"Ya" (Contén)

PERSOEIRO

Historiador e xurista. Entre as numerosas obras que escribiu de temática histórica e xurídica, salientan Studia nad prawem polskiem (Estudios de dereito polaco, 1855) e Królestwo Polskie: 1295-1370 (O reino de Polonia: 1295-1370, 1919).

REXIÓNS

Rexión da Europa central, situada entre os montes Mecsek e os ríos Danubio e Drava, e repartida entre Hungría (megýek de Baranya) e Croacia. Constitúe un macizo granítico moi degradado, cuberto polo bosque. Os principais recursos económicos son a agricultura e a minería do carbón e do uranio. Baranya foi unha das rexións de Hungría que quedaron case despoboadas trala conquista turca (s XV). O repoboamento non rematou ata a instalación, a partir do 1720, dos colonos croatas, maxiares e, sobre todo, alemáns.

GALICIA

Catedrático en Medicina. Licenciouse na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse coa tese Las variaciones atávicas y las detenciones en el desarrollo, en el maxilar superior de los locos. En 1927 acadou a cátedra de Anatomía da Universidad de Salamanca e posteriormente trasladouse á de València, universidade onde ocupou os cargos de decano da facultade de Medicina (1945-1964) e reitor (1966-1972). Pioneiro na especialidade de neurocirurxía en España, foi o primeiro presidente da Sociedad Luso-Española de Neurocirugía e membro da British Society of Neurological Surgeons, Société Française de Neurochirurgie e Societá Italiana de Neirochirurgia, entre outras institucións científicas. Descubriu e desenvolveu un método para rexistrar as modificacións circulatorias intercraneais a través do cranio intacto que recibiu o nome de palencefalografía....

CIDADES

Cidade de Israel, no ma ḥ oz de Tel Aviv, que constitúe un núcleo satélite do S da aglomeración de Tel Aviv-Jaffa (140.800 h [1997]).

CAPITAIS

Capital da provincia de Granma (antiga provincia de Oriente), Cuba, nunha chaira ao pé da Sierra Maestra (140.000 h [1995]). Fundada polos españois en 1513, o seu porto fluvial á beira do río Cauto acadou grande importancia comercial, pero declinou ao atuírse con sedimentos. A cidade foi escenario de varias accións de sona nas guerras de independencia da segunda metade do s XIX.

CIDADES

Cidade de Porto Rico, á beira do río Bayamón e ao S da Sierra de Luquillo, ao SO de San Juan (220.262 h [1990]).

PERSOEIRO

Político e economista turco. En 1924 fundou o Banco Is, en 1932 foi ministro de Economía e entre 1937 e 1939 primeiro ministro. Logo de fundar o Partido Democrático (1945), foi elixido Presidente da República en 1950 e reelixido en 1954 e en 1957. Foi derrocado por un golpe de estado militar no 1960 e condenado a morte por alta traición en 1961, pena que lle foi commutada pola de cadea perpetua. En 1964 foi posto en liberdade e, en 1966, amnistiado.

PERSOEIRO

Fotógrafo francés. Creou un procedemento de papel negativo a base de ioduro de prata. Adiantou o daguerrotipo. Xa desde 1837 experimentaba coa cámara escura e con papel fotosensible, desenvolvendo un traballo semellante ao que facía Talbot. A partir de 1842 competiu cos calotipistas ingleses e en 1855 inaugurou un estudo fotográfico para retratos.

PERSOEIRO

Cóengo de Ourense e bispo (1847), foi un dos cregos máis ilustrados de Galicia. Publicou numerosos sermóns e dedicouse aos estudios históricos e biográficos entre os que destacan: Memoria sobre el desastre de la laguna de Antela o de la Limia (1831), Memorias históricas de Berlanga (1840), Vida de D. Pedro Quevedo y Quintano, obispo de Orense (1847), e Instruciones cristianas para militares (1848). Tamén escribiu traballos teolóxicos El pueblo instruído en sus deberes religiosos (1825) ou Manual de ordenados según el pontificial romano (1834). Ademais colaborou no apéndice do Dicionario Geográfico de Miñano.

PERSOEIRO

Realizadora cinematográfica francesa. Os seus primeiros traballos desenvolvéronse no campo da curtametraxe. Defensora das teses feministas, amosa os problemas da muller do noso tempo cun realismo abraiante. Dirixiu, entre outras películas, Quelque part, quelqu’un (Calquera parte, calquera persoa, 1972), L’amour violé (O amor violado, 1977), Les enfants du désordre (Os rapaces da desorde, 1989) e L’affût (O posto, 1992).

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Lleida, Catalunya, situado na comarca pirenaica da Cerdanya, no curso alto do Segre (1.535 h [1996]). A súa situación montañosa e a diversidade litolóxica provocan unha gran variedade na vexetación (carballos, faias, carrascos ou salgueiros). A paisaxe, atractivo turístico, constitúe o seu principal recurso económico. Ao abeiro desta actividade dinamizouse o comercio e a construción, favorecida pola mellora nas comunicacións trala apertura do túnel de El Cadí (1984). Teñen sona os seus embutidos artesanais. O Rei Xaime I mandouna fortificar e levar por alí o camiño da Seu d’Urgell a Puigcerdà, outorgándolle privilexios e franquicias. As guerras franco-españolas supuxeron a ocupación francesa en varios períodos dos ss XVII e XVIII.