"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Escritor e actor. Coñecido como Farruco, especializouse en personaxes galegos. Publicou o poemario satírico Poesías varias (1700) e as compilacións das pezas dramáticas Alegría cómica (1702) e Libro nuevo de entremeses titulado Cómico festejo (1742), que inclúe a peza El cesto y el sacristán.

GALICIA

Escultor. Estudiou na Escola de Canteiros de Poio (1980-1985). e especializouse no traballo con pedra, na procura de raíces antropolóxicas para achegarse ao mundo mítico ou primixenio. Participou, entre outras, nas mostras colectivas Novos Valores da Bienal de Pontevedra (1983) e I Mostra de Unión Fenosa (1989). Entre as súas obras destaca Pacas (1986).

GALICIA

Xornalista. Comprometido co movemento galeguista, militou no Partido Republicano Federal de Pi i Margall e actuou como secretario na súa Asemblea de Lugo (1887). Fundou o xornal El Ciudadano (1890) e a Asociación de Escritores e Artistas (1891). En 1892 emigrou a Bos Aires, onde dirixiu e colaborou en El Eco de Galicia; en 1898 fundou El Almanaque gallego. Entre os seus libros destacan Los jesuitas al desnudo (1887), Hijos distinguidos de la provincia de Lugo (1890), Efemérides galaicas (1891), La Asociación de Escritores y Artistas de Lugo (1891), Una expedición de La Coruña al Plata en 1526 (1907), Un nuevo hijo ilustre de Galicia: Don Juan Alsina (1908) e De mi firma (1921). En galego publicou, entre outros, os poemas “O consolo” e “Unha lección”. Foi membro da Real Sociedad Geográfica de Madrid, da Real Academia Galega, da Real Academia de la Historia e da Academia Americana de la Historia. Foi nomeado...

GALICIA

Guerrilleiro republicano. Coñecido como Tucho, colaborou como enlace ata que marchou ao servizo militar, do que desertou en xullo de 1947 para ingresar na guerrilla. Morreu cun compañeiro nunha celada da Garda Civil.

GALICIA

Militar. Emigrou a Arxentina e en 1804 ingresou no exército. Participou nas campañas de defensa da cidade de Montevideo e, unha vez que triunfou a Revolución de Maio de 1810, colaborou co xeneral arxentino Carlos María de Alvear no sitio e na rendición da cidade de Montevideo (1814). Posteriormente, viaxou a Carmen del Río Negro, na Patagonia, para loitar contra os partidarios do dominio español e pola independencia arxentina. En 1815 ascendérono a subtenente da IV compañía do batallón II do rexemento número 8, ao mando da que loitou nas batallas de Chacabuco (2 de novembro de 1817) e Maipú (5 de abril de 1818). En 1819 ascendérono a capitán e, pouco tempo despois, nomeárono tenente primeiro co grao de capitán do estado maior da praza.

GALICIA

Poeta. Realizou estudios eclesiásticos e foi catedrático de Filosofía no seminario de Mondoñedo. Escribiu en galego múltiples composicións de carácter relixioso musicadas polo mestre de capela Xosé Pacheco (1784-1865), sobre todo varios vilancicos que se conservan manuscritos no Arquivo Musical da catedral de Mondoñedo. Da súa produción literaria en latín destaca a “Oda a la muerte de Luís XVI” e Phisica Tentamina (1798); e, en castelán, “En elogio de Don Andrés Gacio”. Das súas composicións en galego destaca a poesía “Noiteboa” e os vilancicos “Alegrádevos pastores” ou “Vinde axiña, compañeiros”.

GALICIA

Historiador. Licenciouse e doutorouse en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi catedrático da Escola Universitaria de EXB de Ourense (1987), profesor de historia contemporánea de España na Universidade de Rennes II (1987-1988) e profesor de historia contemporánea na Universidade de Santiago de Compostela. Foi un dos fundadores do Colectivo de Historia Xerminal e impulsor en 1983 das Xornadas de Historia de Galicia de Ourense. As súas investigacións xiran ao redor do galeguismo, do movemento obreiro e da emigración. Colaborou en numerosos xornais e revistas, como El Correo Gallego, La Voz de Galicia, Faro de Vigo ou Diario 16, e foi membro do consello de redacción da revista Grial. Participou na edición crítica de Sempre en Galiza de Castelao (premio de investigación da Universidade de Santiago de Compostela). Entre as súas obras destacan O nacionalismo galego na Segunda República (1982), O galeguismo na encrucillada republicana (1985), Crise...

GALICIA

Músico e luthier. Emigrado a Montevideo aos 6 anos, estudiou música na Escuela de Artes y Oficios desa cidade. Posteriormente se instalou en Bos Aires onde exerceu como violoncellista nos teatros Colón e na Ópera, e participou na fundación da Sociedad Musical de Mutua Protección. Acadou especial recoñecemento como luthier especialista na fabricación de arcos para instrumentos de corda, tarefa á que se dedicou especialmente nos seus últimos anos.

GALICIA

Presbítero e maxistral da catedral de Lugo. En 1918 doutorouse en Filosofía e Teoloxía pola Universidade de Roma. Publicou El seminario y los problemas humanos (1923).

GALICIA

Arquitecto. Estudiou arquitectura en Madrid. Unha vez instalado en Vigo, asociouse en 1940 con Pedro Alonso Pérez, con quen traballou ata 1988. A súa obra marcou o paso dunha estética próxima ao eclecticismo, dominante na súa época, cara ás novidades técnicas e volumétricas do racionalismo. No seu repertorio destaca o emprego do granito, o uso das balconadas e das cornixas corridas, ademais do gusto pola volumetría das súas fachadas. A súa primeira obra foi o edificio da rúa Marqués de Valladares número 22, na que desapareceu toda ornamentación, grazas á acusada horizontalidade e á separación de ocos do plano de liña de fachada cos beirís. A continuidade coa tradición eclecticista e modernista da época amósase no emprego de bloques de pedra tallados que, para ter continuidade coa arquitectura precedente, acadaron unha grande espesura para producir unha sensación de irrealidade. Esta mesma sensación ofrécea o edificio con chafrán da praza de Compostela número 4-6, no que a fachada, malia...

PERSOEIRO

Militar e mariño. Herdeiro do señorío de Torés, marchou a Filipinas como alférez no ano 1589 e, en 1590, ascendeu a almirante de naos. En 1593 realizou unha viaxe a China en misión diplomática e, en 1595, viaxou a México, cidade na que residiu ata 1598, cando foi chamado a defender as illas Filipinas dunha invasión xaponesa. Realizou numerosas viaxes polo Pacífico polo que recibiu o título de cabaleiro da orde de Santiago (1601).

GALICIA

Militar e guerrilleiro. Despois de participar como comisario no exército republicano, exiliouse en Francia e colaborou na loita fronte aos nazis. En outubro de 1944 regresou a España coa misión de organizar os grupos guerrilleiros galegos segundo as directrices do PCE. Detido o 15 de outubro de 1945, foi condenado a morte e fusilado.

PERSOEIRO

Político cubano. Fillo dun emigrante galego acomodado, realizou estudios universitarios e doutorouse en Leis pola Universidad de La Habana. Militou en grupos revolucionarios desde moi novo e participou no fracasado asalto ao cuartel de Moncada en Santiago de Cuba no 1953. Adquiriu notoriedade pola súa defensa no xuízo posterior, que foi publicada co título La historia me absolverá. Condenado a 15 anos de prisión, recibiu a amnistía (1955) e exiliouse en México, onde fundou o Movimiento 26 de julio. Recibiu instrución do coronel español Alberto Bayo e preparou un novo intento de asalto ao réxime, para o que tentou crear unha guerrilla rural. De feito, un grupo de 82 revolucionarios desembarcou en Cuba o 2 de decembro de 1956 e, asentados en Sierra Maestra, iniciaron unha loita de guerrillas contra Batista, apoiados polos campesiños e polos estudiantes. En decembro do 1958 ocuparon Santiago de Cuba, entraron en La Habana o 1 de xaneiro de 1959 e provocaron a fuxida do ditador. Co...

PERSOEIRO

Pintor. Traballou na catedral de Santiago de Compostela, entre outras obras, no dourado do retablo das reliquias vellas (1675), na pintura dos colaterais de Santiago Alfeo e María Salomé (1685), e nas imaxes do Apóstolo Santiago, san Pedro e san Paulo da capela das Ánimas. En 1688 pintou e dourou o retablo de san Miguel na igrexa parroquial de Vilagarcía de Arousa e, en 1691, traballou no retablo principal, nos colaterais e nos púlpitos da igrexa monacal de Santa María a Nova (Lugo).

GALICIA

Xogador e adestrador de fútbol. Como preparador da Sociedade Deportiva Compostela (1989-1995) conseguiu ascender o club de xeito consecutivo dende a terceira división á segunda B (tempada 1989-1990) e á segunda A (tempada 1990-1991). Logo de tres tempadas en segunda A (1991-1992, 1992-1993 e 1993-1994), acadou o ascenso á primeira división por vez primeira na historia do club santiagués e, ao remate da tempada seguinte (1994-1995), abandonou a S D Compostela, despois de rematar o Campionato de Liga nun posto de permanencia na máxima categoría. Na tempada 1995-1996 e 1996-1997 dirixiu o equipo de primeira división do Real Club Celta de Vigo. A seguir marchou a Portugal para adestrar, na tempada 1997-1998, o Sporting Braga, equipo de primeira división. Despois foi adestrador do Sevilla Club de Fútbol (1997-1998) e do Club Deportivo Tenerife (1999-2000).

GALICIA

Escritor e xornalista. Licenciado en Filosofía pola Universidade de Santiago de Compostela, colabora como articulista en diversas revistas literarias como Luzes de Galicia, Tempos Novos e Fadamorgana, e habitualmente en Atlántico Diario. Publicou os volumes de relatos A outra banda da fiestra (1989) e A canción do náufrago (2001); o relato “Ars amanda” (primeiro premio do Certame de Relatos Cidade Vella, 1990), incluído no libro colectivo Muralla de Crescórnio (1992); e as novelas Amor de cinema (1994) e Play-Back (primeiro premio do Certame de Novela Curta Manuel Lueiro Rey, 1997), publicada no 2000. En 1999 recibiu o Premio Xornalístico Manuel Reimóndez Portela.

GALICIA

Político. Membro do partido conservador, foi deputado, ministro da Coroa, presidente da Cámara de los Diputados e embaixador nas principais cortes europeas. Abandonou a política trala Revolución de 1868, e regresou baixo o reinado de Afonso XII. En 1877 nomeárono senador vitalicio. Colaborou para diferentes xornais e revistas e escribiu Apuntes y detalles que pueden ser útiles a quien escriba la historia de los acontecimientos de España desde 1863 hasta nuestros días (1877).

GALICIA

Relixioso, escritor e político absolutista. Formouse en filosofía e teoloxía na Universidade de Santiago de Compostela, aínda que nunca chegou a rematar os seus estudios. En 1777 foi nomeado cura de Fruíme (Lousame) e, posteriormente, abade en Santiago de Compostela, aínda que sen autorización nin para confesar nin para dicir misa. Como político, durante a Guerra da Independencia, formou parte da Xunta de Defensa de Santiago. Por mor da súa postura contraria á soberanía da Xunta Suprema de Galicia, condenárono en xullo de 1808 a dous meses de arresto no convento de Herbón. En 1821 desterrárono a Canarias xunto con varios eclesiásticos e segrares que foran acusados de preparar unha conspiración absolutista contra o goberno constitucional. Colaborou asiduamente en xornais absolutistas como La Estafeta ou El Sensato. Entre as súas obras, publicadas postumamente, destacan Poesías de D. Antonio Francisco de Castro, cura párroco de San Martín de Fruíme, en el Arzobispado de Santiago...