"AN" (Contén)

GALICIA

Lingüista. Foi profesor da Escola Universitaria de Formación do Profesorado de Lugo (1986-1987) e, desde 1987, profesor de lingua galega na facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela. Entre 1991 e 1992 realizou unha estadía de investigación no departamento de Lingüística da Universidade de Lisboa. Dende 1984 colabora no estudo de lexicografía e gramática realizado polo Instituto da Lingua Galega. Participou ademais en diferentes proxectos de investigación en lingüística galega, entre os que destacan Gramática histórica da lingua galega (1992-1995), Gramática descritiva da lingua galega (1995-1998) e Sintaxe descritiva da lingua galega (a partir de 1998). Colaborador en diversas revistas e publicacións especializadas, publicou varios artigos sobre lingüística galega, especialmente no eido da sintaxe, entre os que destacan “As construcións pronominais en galego” (1991), “Modelos de lingua e variación sintáctica” (1994), “Marcaxe preposicional...

GALICIA

Pintor. Participou nos talleres de Arte Kunster Atelier de Colonia. Na súa obra achegouse a estratexias próximas ao medio publicitario no eido técnico, mediante a produción de imaxes cunha información destinada á percepción do espectador. Realizou exposicións individuais e participou en mostras colectivas como Memoria dunha década (Bienal de Arte de Pontevedra, 1992), IV Mostra Unión Fenosa (1994), Art Multiple 98 (Düsseldorf, 1998) e Generación 2000 (2001). Ilustrou A voda do papá de Helena Villar Janeiro (1994). Foi galardoado coa bolsa de Novos Valores da XI Bienal de Pontevedra (1989), o primeiro premio do V Certame de Artes Plásticas de Lugo (1990), o premio Generación 2000. Caja Madrid (2000) e o Premio Arte Emergente-España Nuevo Milenio (2001).

PERSOEIRO

Enxeñeiro e inventor, fillo de Juan de la Cierva y Peñafiel. Obtivo o título de enxeñeiro de camiños e de construcións aeronáuticas e o de piloto de aviación. En 1916 entrou na escola de aviación civil de Getafe (Madrid), onde se especializou nos estudios aeronáuticos como proxectista e construtor. Interesado polos problemas da sustentación aerodinámica a baixas velocidades, en 1923, despois de varios ensaios con modelos diferentes, conseguiu que o autoxiro, inventado por el mesmo, voase por vez primeira no aeródromo de Getafe. En 1925 trasladouse ao Reino Unido, onde fundou unha sociedade para o desenvolvemento do seu invento chamada The Cierva Autogiro Co. Construíu 120 prototipos diferentes con novas modificacións. En 1929 realizou o voo Londres-París, co que cruzou o Canal da Mancha. En 1934 conseguiu levantar o voo e a aterraxe vertical sen necesidade de pistas. Morreu en accidente de aviación no aeroporto de Croydon.

PERSOEIRO

Político. Deputado da extrema dereita do partido conservador por Mula (Cádiz) en 1896, exerceu como ministro de Instrución Pública no efémero goberno de Azcárraga (1904). En 1907 foi nomeado ministro de Gobernación con Maura; neste cargo destacou pola súa actitude coercitiva nos acontecementos da Semana Tráxica de Barcelona en xullo do 1909. Como consecuencia detiveron a Francisco Ferrer para sometelo a xuízo e despois executárono. Esta morte causou grande expectación en Europa e foi a causa inmediata da caída de Maura do poder. En 1917, durante o goberno de concentración de García Prieto, foi ministro de Guerra e amparou as Juntas militares de defensa, o que lle permitiu manexar a moitos dos seus integrantes e usalos como presión política para apoiar as súas pretensións de instaurar unha ditadura. Non conseguiu este obxectivo e as Juntas disolvéronse a finais de 1922. Foi ministro de Facenda durante o goberno de Maura (1919), de Fomento no gabinete Allendesalazar (1921), de Guerra con...

PERSOEIRO

Novelista, xornalista e político. Cultivou o xornalismo político en Cuba, onde estivo preso, e en Zaragoza. Residiu en París e Madrid, onde foi redactor de El Imparcial e militou en Acción Republicana. Publicou a tetraloxía autobiográfica Del cautiverio (1903), Del hospital (1906), Del cuartel y de la guerra (1906) e Del periódico y de la política (1907), e a novela El juez que perdió su conciencia (1925). Sendo gobernador de Ávila, foi fusilado nos inicios da Guerra Civil.

PERSOEIRO

Pintor italiano. Discípulo de Francesco Albani, a súa obra caracterízase pola minuciosidade e polo seu perfecto acabado. Realizou a decoración do palacio de Boloña, o fresco da Asunción da Virxe e o Paraíso na cúpula da catedral de Forlì. En 1711 converteuse no primeiro presidente da Accademia Clementina de Boloña. O seu fillo Felice Cignani (Boloña 1660 - 1724) e o seu sobriño Paolo Cignani (Boloña 1709 - 1764) foron tamén pintores.

PERSOEIRO

Compositor italiano. Realizou estudios musicais no Conservatorio de Nápoles, onde posteriormente exerceu a docencia. É autor de numerosas pezas para piano, orquestra e corda, e das óperas L’arlesiana (1897), Adriana Lecouvreur (1902) e Gloria (1907).

CONDADOS

Condado de Irlanda, Leinster (2.025 km2; 102.683 h [1996]). A capital é Cill Mhanntáin (5.299 h [1986]).

PERSOEIRO

Política. Licenciada en Económicas pola Universidade de Bogaziçi, doutorouse na University of Conneticut e ampliou estudios na Yale University. Dende 1978 traballou na docencia ata que en 1990 ingresou no Doğru Yol Partisi (DYP) e converteuse en asesora do presidente Demirel. Elixida parlamentaria, ocupou o cargo de ministra de Economía (1991-1993). Trala elección de Demirel como presidente da República, converteuse en líder do DYP (1993) e primeira ministra (1993-1996). Durante a coalición do DYP co Refah Partisi, chamado despois Fazilet Partisi, foi viceministra e ministra de Asuntos Exteriores (1996-1997).

PERSOEIRO

Pintor italiano. Coñecido como Cima da Conegliano, foi discípulo de Bartolomeo Montagna. En 1492 instalouse en Venecia, onde coñeceu a obra de Giovanni Bellini. Os fondos das súas composicións, nun principio arquitectónicos, evolucionaron cara á paisaxe que envolve os personaxes nunha atmosfera luminosa onde a cor lle concede unha visión unitaria ao conxunto. Entre as súas obras destacan Bautismo de Cristo (1494) e Virxe con dous santos (1513).

PERSOEIRO

Historiador bizantino. Secretario de Manuel I Comneno, acompañábao nas expedicións militares e converteuno en figura central da súa obra histórica, inacabada, que comprende os anos 1118-1176.

PERSOEIRO

Científico ruso. Foi un dos membros máis destacados da primeira xeración de pioneiros da astronáutica. En 1903 anticipou as teorías que despois fixeron posible o desenvolvemento desta ciencia. Expuxo por vez primeira a posibilidade de viaxar polo espazo extraatmosférico aproveitando o poder de reacción dos foguetes pola súa propulsión. Estableceu a razón de masas dos foguetes e deu a coñecer a fórmula fundamental da astronáutica. Como consecuencia desta estableceuse o sistema de dividir os foguetes en diversos tramos.

PERSOEIRO

Arquitecto, pintor e escultor. Coñecido como L’Orcagna, documéntase activo en Florencia entre 1343 e 1368. A súa obra arquitectónica é bastante descoñecida, aínda que se lle atribúen traballos parciais na catedral de Orvieto (1359-1362) e na de Florencia (1362). Realizou o tabernáculo da Virxe en Orsanmischele (Florencia, 1359). A súa obra pictórica relaciónase coas propostas de Giotto, aínda que incorpora unha maior presenza dos elementos decorativos. Entre as súas obras destacan A Anunciación da igrexa de san Remigio (Florencia, 1346) e unha táboa con Cristo en gloria entre anxos e santos da capela Strozzi, en Santa Maria Novella (1354-1357). Atribúenselle un políptico na Accademia Fiorentina e os fragmentos do Triunfo da morte no Museo dell’Opera di Santa Croce. Influíu na pintura toscana da segunda metade do s XIV e tivo como discípulos a artistas como Francesco d’Arezzo ou Betto di Francesco.