"AN" (Contén)

1. cooperador.

2. Persoa que se despraza a un país estranxeiro para colaborar no seu desenvolvemento.

DEPARTAMENTOS

Departamento de Honduras, drenado polos ríos Jicatuyo e Chamelecón (3.203 km2; 226.000 h [1991]). A capital é Santa Rosa de Copán (23.400 h [1995]). Ten unha superficie montañosa, especialmente ao N. Da súa economía destaca a agricultura, fundamentalmente os cultivos de café, cana de azucre e tabaco; este último destínase á exportación, debido á súa excelente calidade. Ten minas de ouro, prata, cobre, cinc, platino e mármore.

1. Relativo ou pertencente a Mikolaj Kopernik ou ás súas teorías.

2. Que ou quen segue as teorías de Mikolaj Kopernik.

3. Modelo heliocéntrico do Universo no que os planetas, incluída a Terra, describen órbitas circulares ao redor do Sol. Segundo esta teoría, as estrelas fixas están sobre unha esfera inmóbil centrada tamén no Sol, e a Terra fai unha rotación diaria. O sistema copernicano permitía explicar a rotación diúrna das estrelas, o movemento retrógrado aparente do Sol ao longo do zodíaco, a retrogradación aparente dos planetas e as estacións da Terra. Substituíu o sistema ptolemaico aínda que, como só consideraba movementos circulares uniformes, tivo que conservar as nocións de epiciclo e deferente co fin de facer coincidir as súas predicións coas observacións dos movementos planetarios. O modelo superouse cando Kepler enunciou a súa teoría das órbitas elípticas.

PERSOEIRO

Compositor, director de orquestra, pianista e musicólogo. Comezou os estudios musicais con Rubin Goldmark en Nova York e, posteriormente, con Nadia Boulanger en París. En 1924 regresou a Nova York e dedicouse á docencia e á composición, ademais de escribir artigos e libros sobre música. Entre as súas obras destacan os ballets Rodeo (1942) e Appalachian Spring (Primavera apalachense, 1944); as obras orquestrais Music for the Theatre (Música para o teatro, 1925), El salón México (1936), Concerto para clarinete (1948) e Tercera Sinfonía (1946); as pezas para piano Danzón cubano (1942), Down a Country Lane (Cara a abaixo polo camiño, 1962) e Danza de Jalisco (1963); as bandas sonoras das películas The City (A cidade, 1939), Of Mice and Men (De ratos e homes, 1939) e The Heiress (A herdeira, 1948), entre outras; as obras de música de cámara Noneto para corda (1960) e Dúo para...

PERSOEIRO

Escritor. En 1869 estreou a peza teatral Le passant (O paseante) e, posteriormente, as obras en verso de cariz posromántico Severo Torelli (1883) e Pour la couronne (Para a coroa, 1895). En poesía evolucionou do parnasianismo de obras como Le reliquaire (O relicario, 1866) ou Intimités (Intimidades, 1868) cara a unha poesía que enxalzaba a xente sinxela, como Les humbles (Os humildes, 1872), Le cahier rouge (O caderno vermello 1874) ou Les paroles sincères (As palabras sinceras, 1890). Escribiu tamén novela, narracións breves e as memorias La bonne souffrance (O bo sufrimento, 1898). En 1884 ingresou na Académie Française.

PERSOEIRO

Realizador, produtor e guionista cinematográfico norteamericano. Iniciouse no cine en 1963 coa película Dementia 13. O éxito conseguido con The Godfather (O Padriño), nas dúas primeiras partes correspondentes a 1971 e 1975, e coas que obtivo tres e seis Oscar respectivamente, permitiulle realizar The Conversation (A conversa, 1973), filme premiado en Cannes. Neses anos escribiu o guión de Patton (1970), filme dirixido por Franklin J. Schaffner, e The great Gastby (O gran Gastby, 1974). Pronto se converteu nun dos principais directores do novo cine norteamericano con películas como Apocalypse now (1979), The Outsiders (Rebeldes, 1983), The Cotton Club (1984), Tucker: The Man and his Dream (Tucker: un home e o seu soño, 1988), The Godfather III (O Padriño III, 1990), Dracula (1992) ou Jack (1996). Como produtor destacan American Graffiti (1973), Kagemusha (1980), Frankestein...

PERSOEIRO

Actor e crítico dramático francés. Estudiou no Conservatorio de París, onde obtivo o segundo premio de comedia en 1860. Incorporouse á Comédie Française en 1864, na que se fixo famoso pola creación de personaxes como Gringoire, Tartufo ou Fígaro nos que mostrou un sorprendente dominio dos recursos do actor. Trala súa dimisión en 1886, fixo xiras artísticas por Europa e América, e reincorporouse á Comédie en 1890 para interpretar o Thermidor de Sardou. A partir de 1895 traballou co teatro da Renaissance e en 1897 converteuse en administrador do teatro da Porte-Saint-Martin, onde representou o papel de Cyrano na obra Cyrano de Bergerac, escrito para el, a petición súa, por Edmond Rostand. Publicou o ensaio L’art du comédien (A arte do cómico) e L’Arnolphe de Molière (O Arnolphe de Molière).

GALICIA

Avogado e xornalista. Estudiou dereito nas universidades de Madrid e Santiago de Compostela. Despois de licenciarse nesta última trasladouse a Lugo para formar parte da redacción de El Progreso, xornal que dirixiu durante varios anos e no que escribiu numerosos artigos de temática política, económica e cultural, ás veces baixo o pseudónimo de D’Orca. Foi o creador do personaxe Pelúdez, presente nas páxinas do xornal dende a súa fundación. Colaborou noutros medios informativos e dende a Librería Religiosa editou publicacións e postais de Lugo. Exerceu tamén como presidente do Orfeón Gallego e do Círculo das Artes. Dende a presidencia da Asociación da Prensa convocou diversos certames literarios nos que se recoñeceron diversos traballos de Antón Villar Ponte, Antonio Couceiro Freijomil e Ramón Otero Pedrayo, entre outros. Foi primeiro tenente de alcalde do concello de Lugo, posto dende o que promoveu a creación da Banda Municipal. Paralelamente, sen abandonar o...

GALICIA

Político e fidalgo. Na primavera de 1810 foi elixido deputado suplente pola provincia de Mondoñedo para as Cortes de Cádiz. Despois dun novo proceso electoral, celebrado en agosto dese mesmo ano, foi elixido Manuel Freire Castrillón, mentres que Francisco Cora foi nomeado novamente deputado suplente. En 1813 morreu Antonio Abadín, elixido nas primeiras eleccións de 1810, polo que as Cortes reclamaron a súa substitución; sen embargo, Cora solicitou a súa exención por razóns de saúde e a súa actividade política como deputado galego en Cádiz foi escasa.