"Dal" (Contén)

PERSOEIRO

Bispo compostelán (1094-1095). Monxe da abadía francesa de Cluny, foi destinado á Península Ibérica no 1090, onde participou nas loitas contra os mouros e na toma de Lisboa antes de acceder á mitra compostelá. Nomeado bispo de Compostela polo Papa Urbano II, durante o seu bispado tentou consolidar a reforma gregoriana, participou no Concilio de Clermont (1095), onde solicitou a independencia da igrexa compostelá da sé metropolitana de Braga e a constitución dunha nova sé episcopal en Santiago de Compostela, logo da extinción da sé iriense. Deste xeito, Compostela viuse eximida da xurisdición metropolitana de Braga.

PERSOEIRO

Bispo e mártir italiano. De familia pagá, converteuse ao cristianismo e predicou na Galia. Foi nomeado bispo de Pavia e morreu martirizado no 304 baixo Maximiano. A súa festividade celébrase o 15 de decembro.

1. Relativo ou pertencente a Dalmacia, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Natural ou habitante de Dalmacia.

3. Lingua románica xa extinguida, que se falou entre o Quarnero e Butua (Budva), na costa oriental do Adriático (aproximadamente na provincia romana de Dalmacia).
   Evolución histórica
   Falouse fundamentalmente nunha serie de vilas costeiras e insulares diseminadas por un amplo territorio (Veglia, en croata Krk; Ossero - Osor, Arbe - Rab, Zara - Zadar, Traù - Trogir, Spalato - Split, Ragusa - Dubrovnik, Cattaro - Kotor; hai poucos datos sobre Budua - Budva, Antìvari - Bar e Dulcigno - Ulcinj) e hoxe pertencentes na súa maioría a Croacia. Nelas o dálmata foise extinguindo en diferentes momentos, segundo as datas da eslavización e da dominación véneta, procesos que determinaron igualmente as diferencias considerables existentes entre os principais dialectos. Se na illa de Veglia o dálmata conseguiu sobrevivir nas clases populares ata finais do s XIX, en Ragusa acabou reducido ao ámbito da aristocracia ata extinguirse a finais do s XV, a causa da croatización definitiva...

4. 1. Relativo ou pertencente á raza dálmata.

   2. raza dálmata

      Raza de cans de talle mediano, cunha altura que non sobrepasa case nunca os 60 cm. Teñen o corpo esvelto, as orellas non moi grandes e caídas, e o pelame curto de cor branca con manchas circulares negras ou marróns distribuídas uniformemente por todo o corpo. Son animais de garda e defensa.

1. Túnica de cor branca adornada con púrpura, dotada de mangas anchas e curtas, que usaban os romanos a imitación dos dálmatas.

2. estidura eclesiástica aberta polos lados, que cobre todo o corpo, por diante e por detrás, e leva nos brazos unha especie de mangas anchas e abertas, que poñen os diáconos por riba da alba nas celebracións litúrxicas.

3. Túnica aberta polos costados que levaban antigamente os guerreiros e os reis de armas, e que tamén usaban os maceiros e os heraldos.

PERSOEIRO

Pedagogo e editor. Publicou numerosas obras didácticas escolares que tiveron gran difusión (especialmente un método de lectura e outro de aritmética, ademais dunha Enciclopedia cíclico-pedagógica). Foi o promotor da editorial Dalmau Carles Pla SA que, en 1931, publicou a Biblioteca Pedagògica Catalana para o ensino do catalán.

PERSOEIRO

Editor. Militou na Unió Catalanista, da que foi secretario xeral, e no Estat Català. Foi subdirector e fundador do semanario Nosaltres Sols (1931-1934). Tamén fundou Edicións Mediterrània (1935), Editorial Dalmau i Jover (1945) e Rafael Dalmau, Editor (1959).

PERSOEIRO

Pedagogo e filólogo. Utilizou os pseudónimos Llibertadà e Poli Glot. En 1918 fundou o Liceu Dalmau, de ensino medio e técnico. En 1940 transformouno no Institut Belpost de ensino a distancia. Foi membro da Akademio de Esperanto como representante da lingua catalana. Fundou e dirixiu a revista Clarisme. Creou o método de taquigrafía internacional que leva o seu nome. Publicou novelas e ensaios filolóxicos, como Seny i atzar, Una altra mena d’amor, Polèmica, Sinceritat, Poliglotisme passiu (1936) e Aclariments lingüístics (1962).

PERSOEIRO

Marchante, pintor e restaurador. Instalado en Barcelona (1884), foi discípulo de Joan Brull (1896) e frecuentou Els Quatre Gats, onde realizou unha exposición individual. Fundou unha galería de arte en 1906 e foi director artístico da sala de arte da Llibreria Catalònia (1933-1936). Presentou a aqueles artistas que achegaban unha nova visión da arte e as grandes figuras internacionais. En 1917 publicou a revista 391, voceira do dadaísmo. Entre as mostras que promoveu destacan a Exposición de Arte Abstracto e a Exposición de Arte Moderno Nacional y Extranjero, ambas de 1929. Impulsou a Associació d’Artistes Independents (1936) e redactou o seu manifesto.

PERSOEIRO

Pintor. Por encargo de Afonso V de Aragón viaxou a Castela (1428) e a Flandres (1431-1436), onde coñeceu a pintura flamenga. Trasladouse a Barcelona (1443-1460), onde contratou algúns retablos. Consérvanse dúas obras documentadas: o retablo dos Consellers (Conselleiros, 1445), obra que presidía a capela da casa da cidade de Barcelona e considerada unha das primeiras obras do estilo hispanoflamengo, e a táboa central do retablo de Sant Baldiri (1448) da igrexa parroquial de Sant Boi de Llobregat.

DEPARTAMENTOS

Departamento de Costa de Marfil (5.450 km2; 359.753 h [1988]). A capital é Daloa.

CAPITAIS

Capital do departamento homónimo, Costa de Marfil, na marxe esquerda do río Sassandra (121.842 h [1988]).

PERSOEIRO

Escultor. Discípulo de Jean-Baptiste Carpeaux, foi expatriado, despois da Comuna, a Londres, onde realizou terrecottes de estilo naturalista inspirados na vida dos traballadores, como Muller espida lendo (1878). Regresou a Francia en 1879 e o seu estilo fíxose académico. Executou encargos oficiais como Triomphe de la République (O triunfo da República, 1879-1899) e o Monument à Eugène Delacroix (Monumento a Eugène Delacroix, 1890). Consérvanse bosquexos do inacabado Monumento ao traballo.

REINOS

Reino escoto fundado no s VI, na costa occidental de Escocia. Deu orixe ao reino de Alba e, máis tarde, ao de Escocia.

PERSOEIRO

Químico e físico inglés. Autodidacta, exerceu como mestre en diversas escolas. En 1793 instalouse en Manchester, onde continuou co seu labor docente e investigador. Dedicouse á meteoroloxía e publicou Meteorological Observations and Essays (Observacións e ensaios meteorolóxicos, 1793). En 1794 deu a coñecer por primeira vez o daltonismo. En 1803 publicou a lei sobre as presións parciais e pouco tempo despois descubriu, independentemente de Gay-Lussac, que todos os gases posúen o mesmo coeficiente de dilatación. A teoría atómica de Dalton, exposta en 1808 na obra New System of Chemical Philosophy (Novo sistema de filosofía química, 1808-1827), deu unha base científica e experimental ás especulacións dos atomistas gregos. Foi membro da Royal Society, elixido en 1822, e da Académie des Sciences de París, a partir de 1830.

1. Lei das presións parciais que establece que a presión dunha mestura de gases perfectos, é a suma das presións que farían os gases compoñentes se cada un deles ocupase todo o volume da mestura á mesma temperatura.

2. Lei ponderal da química que establece que cando dous elementos se combinan para formar máis dun composto, as cantidades dun deses elementos que se combina cunha cantidade fixa do outro están nunha relación de números enteiros simples. Tamén se coñece como lei das proporcións múltiples.