¹ botar

1. v t

   Facer que algunha cousa se desprace ata un lugar mediante un impulso.

   Ex: Bótame a pelota co pé.

   Confrontacións: lanzar.
2. v t

   Deixar caer algo nun sitio concreto.

   Ex: Hai que botar o pan reseso no caldeiro das galiñas.

3. v t

   Permitir ou facer que algunha cousa saia fóra de si.

   Ex: O volcán bota lava dende o luns á noite. O caldeiro da comida botaba moito fume. O pipote bota viño porque esta roto.

   Sinónimos: despedir, desprender, expulsar.
4. v t

   Xerar un organismo vivo unha nova parte do seu ser.

   Ex: Coa chegada da primavera, a cerdeira botou as novas flores.

5. v t

   Situar calquera parte do corpo nunha posición determinada realizando un movemento.

   Ex: María botou a perna por riba do meu ombro practicando karate.

6. v t

   Aplicar algunha cousa nun lugar concreto.

   Ex: Botoulle cemento no piso do garaxe.

7. v t

   Facer que alguén marche ou deixe un posto, unha ocupación, etc.

   Ex: A Xaquín teñen que botalo do equipo polas reiteradas faltas de asistencia.

   Sinónimos: despedir.
8. v t

   Facer que un animal se vaia dun lugar empregando diversos métodos.

   Ex: Bota o can da cociña!

   Sinónimos: escorrentar, tornar.
9. v t

   Levar a cabo diversas accións que veñen expresadas polos complementos correspondentes (botar unha ollada, botar unha firma, botar a culpa, etc).

   Ex: Antes de nada teño que botar a quiniela.

10. v t

    Emitir algunha cousa nun medio de comunicación ou nun espectáculo.

    Ex: Non sei o título do filme que botan esta tarde no cine.

11. v t

    Dar ou repartir algo.

    Ex: Bota outro vaso de viño!

12. v t

    Especular cunha cantidade de tempo de cartos ou doutra cousa.

    Ex: Bótalle o que nos custou este magnífico aparato de radio!

13. v t

    Empregar tempo ou esforzo na realización dalgunha cousa.

    Ex: Botei todo o día para completar o informe.

14. v t

    Permanecer certo tempo nun lugar.

    Ex: Botei unha semana de vacacións en Palma coa miña muller.

15. v t

    Expresar algo de maneira oral.

    Ex: O noso alcalde non sabe botar discursos.

    Confrontacións: proferir, pronunciar.
16. v t

    Encirrar a un animal para que ataque.

    Ex: Botoulle os cans para que o trabasen.

17. v t

    Espallar a semente para que produza.

    Ex: É moi boa época para botar o millo.

    Sinónimos: sementar.
18. v t

    Desenvolver un xogo.

    Ex: Botamos unha brisca?

19. v t

    Residir un tempo determinado nalgún lugar.

    Ex: Botamos varios anos en Santiago de Compostela, pero agora volvemos para as nosas vilas.

20. v pron

    Tenderse en posición horizontal.

    Ex: Non a espertes porque aínda se botou hai un anaco. 

21. v pron

    Lanzarse precipitadamente cara a algunha cousa ou cara a alguén.

    Ex: Botouse de cabeza ó río e case a parte. Botáronse entre todos e conseguiron desarmalo.

22. v t [MAR]

    Poñer na auga unha embarcación nova por medio dunha botadura.

    Ex: Hoxe é un bo día para botar o barco que repararon no estaleiro de Bazán.

Frases feitas

• Aguantar o que (lle) boten. Aturar pacientemente incomodidades ou contrariedades.

• Botar (unha) man. Axudar.

• Botar a rolos unha aloia. Pór un rumor en circulación.

• Botar en saco roto. Non sacar proveito dos consellos.

• Botar escuma pola boca. Estar alporizado ou rabioso.

• Botar fóra. Supurar unha ferida.

• Botar niebla e pestes. Falar mal levado pola ira.

• Botar os ollos a algunha cousa. Fitala.

• Botar toda a auga ao muíño. Facer o posible para acadar o que alguén desexa.

• . Botar a(s) culpa(s). Considerar culpable a unha persoa do que non fixo.

• . Botar as contas da vella. Actuar precipitadamente

• 1 Destruír algunha cousa

• 2 Desenvolverse ben economicamente.

• 2 Mellorar a saúde. Botarlle un ollo a algunha cousa.

• 2 Arruinar a unha persoa.

• Botalas ardendo/como o barro á parede/como o lume/fervendo. Insultar.

• Botalas como lousas/por arrobas. Esaxerar.

• Botalas como mantas. Criticar con dureza ou calumniar a alguén.

• Bótalle un can ao rabo! Despedirse dalgunha cousa.

• Bótalle un can! Expresión que indica que xa pasou moito tempo.

• Bótalle un galgo! Expresión que indica que algunha cousa xa non ten solución.

• Botalo ao carneiro. Deixar algunha cousa por falta de utilidade.

• Botar a alguén como aos cans da misa. Afastalo con malas maneiras.

• Botar a alma ao lombo. Non ter escrúpulos.

• Botar a alma pola boca. Estar esgotado.

• Botar a alma. Facer un grande esforzo.

• Botar a aña fóra. Facer un grande esforzo.

• Botar a andar algunha cousa. Poñela a funcionar co fin para o que foi prevista.

• Botar a barba a remollo. Deixar que pase o tempo.

• Botar a barba os cereais. Comezar a botar a espiga.

• Botar a cambadela. Prexudicar a algúen nos seus obxectivos.

• Botar a corda ao lombo. Andar ceibe.

• Botar a fervura fóra. Ferver moito.

• Botar a lingua a pacer/ó clareo. Pórse de palique.

• Botar a lingua ao sol. Falar de máis.

• Botar a lingua fóra/os folgos. Estar extenuado.

• Botar a mala parte. Interpretar algunha cousa negativamente.

• Botar a niñada o cuco. Escoitar o canto do cuco cando se está en xexún que, nalgúns lugares, ten unha interpretación de mal agoiro.

• Botar a palla perra. Botar a sortes.

• Botar a perder.

• Botar a rolón/ós rolos. Dar voltas.

• Botar a sonada. Ser difamado.

• Botar abaixo. Frustrar algunha cousa.

• Botar as alegrías/os bofes/os fígados. Fatigarse moito a causa dun traballo excesivo.

• Botar as cargas a outro. Atribuírlle a alguén algo que non fixo

• Botar as palabras polo atallo. Falar moito.

• Botar as pulgas fóra. Limpar a casa.

• Botar auga aos pitos cando chove. Facer unha cousa en balde.

• Botar auga no mar. Facer unha cousa inútil.

• Botar augas. Ouriñar.

• Botar barriga. Fachendear.

• Botar carnes. Engordar.

• Botar chispas. Estar furioso.

• Botar contas. Considerar as consecuencias dalgunha cousa.

• Botar de cabeza. Arruinar a alguén.

• Botar de menos. Estrañar algo ou a alguén.

• Botar leña ao lume. Incitar a unha persoa ou a un animal para que acometa contra outra persoa.

• Botar lume (polos ollos). Estar indignado e colérico.

• Botar man do asunto. Encargarse.

• Botar moito por ela. Esforzarse por parecer ben.

• Botar na cara. Reprochar.

• Botar nunha cousa. Adquirila.

• Botar o burro. Acabar primeiro un labor.

• Botar o corpo. Medrar.

• Botar o lazo. Prender.

• Botar o mal de ollo. Enmeigar.

• Botar o paxaro. Ouriñar.

• Botar o pé diante. Avantaxar.

• Botar o peito á auga. Atreverse a algunha cousa.

• Botar o verdín. Marearse.

• Botar pan ao caldo. 1 Estar forte, especialmente despois de sandar unha doenza.

• Botar pelo. Andar ben as cousas.

• Botar pestes. Falar mal e encolerizado.

• Botar por ela. Ser moi fachendoso.

• Botar por terra. Saír mal un asunto de xeito que se perda o que se tiña.

• Botar resmas. Pronunciar inxurias.

• Botar soberbias. Ser orgulloso.

• Botar terra a un asunto/ó conto. Intentar silenciar algunha cousa.

• Botar un discurso. Sermonear.

• Botar un eito. Facer un labor concreto.

• Botar un groliño/un grolo/unha pinga. Beber.

• Botar un xerro de auga fría. Dar unha mala nova ou quitar ilusión.

• Botar unha amarra. Atar o barco.

• Botar unha

• Botar(se) + a + inf. Perífrase de futuridade inmediata que indica o comezo da acción referida polo verbo.

• Botar(se) a perder. Estragarse algo.

• Botarlle aceite ao lume. Incentivar unha discusión.

• Botarlle as mantas a alguén. Falar mal desa persoa.

• Botarlle as restras a alguén. Botar alusións non directas a alguén.

• Botarlle os cans a alguén. Incentivar para o ataque a unha persoa.

• Botarlle sopas ao leite. 1 Botar pan na cunca do leite.

• Botarlle unha loia a alguén. Poñerlle sona dalgunha cousa a alguén.

• Botarse a achar. Adiviñar.

• Botarse a alguén como un can (doente). Atacar a alguén coas palabras ou os feitos.

• Botarse a alguén como un can. Dirixirse a alguén de moi malas maneiras.

• Botarse a alma ás costas. Ser valente, ter decisión.

• Botarse a auga encima. Pórse a chover de súpeto.

• Botarse á auga. Atreverse.

• Botarse contas. Supoñer algunha cousa.

• Botarse de cabeza. Acometer unha empresa moi dificultosa temerariamente.

• Botarse de peito. Poñerse a realizar algunha cousa sen pensalo.

• Botarse fóra. Desbordar un río ou calquera líquido.

• Botarse o can a alguén. Atacar a unha persoa.

• Botarse por fóra. Verter un líquido.

• cántiga. Cantar.

• Dicir palabras de santo e botar as unllas como (de) gato. Actuar con hipocrisía.

• Estar alguén que bota fume. Estar moi incomodado.

• Estar botando as mantas no hospital. Ser entrometido.

• Estar que bota escuma pola boca. Estar encolerizado.

• Facer a festa e botar os foguetes. Rir cos chistes propios.

• Non botar a auga polo caneiro de alguén. Non convencer ou non resultar simpático.

• Non pagar a pena botar a perder a ola por unhas areas de sal. Expresa que por un pequeno esforzo que se faga, pode conseguirse o desexado.

• Ser das que botou o demo pola cueira do carro. Indica que unha muller é brava.

• Ser un bota por ela. Ser fachendoso.

• Vai botar auga aos pitos. Aplícase a quen está molestando.