"xia" (Contén)

Fórmula litúrxica primitiva de uso xudeu e cristián que expresa unha loanza e glorificación de Deus (ou da Santísima Trindade). No s IV a fórmula de Gloria Patri converteuse no versículo final de toda a salmodia. Himnos como Gloria in excelsis e o Te Deum tamén foron considerados doxolóxicos. OBS: A primeira grafia <x> representa o son [ks].

Doutrina teolóxica sobre a orixe e a finalidade da Igrexa. Como disciplina específica non apareceu ata a Baixa Idade Media. Anteriormente, os pais da Igrexa concibírana a partir das imaxes bíblicas, distinguíndoa como elemento do proxecto trinitario de salvación da humanidade e establecendo os aspectos básicos da súa organización e estrutura, aínda que de forma ambigua e dispar. No II Concilio de Nicea (687) xa se concibía a Igrexa como corpo universal. O cisma coa Igrexa oriental e a reforma gregoriana potenciou a potestade e a infabilidade do papa, aspectos sobre os que versaron os primeiros tratados da doutrina eclesiolóxica (s XIV). No s XVI a Reforma cuestionou a organización e estrutura xérarquica da Igrexa, e puxo en dúbida o papel intermediario do papa. Preguntáronse se o verdadeiro proxecto de Xesús, cando fundou a Igrexa, predeterminaba unha estrutura xerarquizada e dependente. A Contrarreforma e posteriormente os postulados do concilio Vaticano I (1870) insistiron na concepción...

Rama da bioloxía que se encarga do estudo da fisioloxía dos organismos no seu ambiente natural.

Disciplina científica que trata das relacións entre os organismos e o seu ambiente pasado, presente e futuro. Esas relacións inclúen as respostas ecofisiolóxicas dos individuos, a estrutura e dinámica das poboacións, a organización biolóxica das comunidades, e o fluxo de enerxía e materiais nos ecosistemas a diferentes escalas dende a local á global. Aínda que as relacións entre os seres vivos e o medio xa foran tratadas por autores clásicos como Teofrasto, Aristóteles e Plinio, e tamén polos grandes naturalistas dos ss XIX e XX como o conde de Buffon, Carl von Linneo, Charles Darwin e Alfred R. Wallace, non foi ata 1869 que Ernst Haeckel creou o termo ecoloxía que definiu como “o conxunto de coñecementos referentes á economía da natureza, a investigación de todas as relacións do animal tanto no seu medio inorgánico como orgánico, incluíndo sobre todo a súa relación amigable ou hostil con aqueles animais e plantas cos que se relaciona directa ou indirectamente. A ecoloxía pode...

Repetición automática dos movementos dunha conduta percibida, xa sexa xestual (ecomimia) ou ben do resto do corpo (ecocinesia). Implica respostas motoras de carácter compulsivo e, ás veces, relaciónase con alteracións dos programas complexos de actividade localizados nos lóbulos frontais. OBS: A grafía <x> representa o son [ks].

Rama da ecoloxía que estudia as consecuencias ecolóxicas da polución dos medios naturais por substancias tóxicas.

Ciencia que estudia o solo. Emprega rudimentos da xeomorfoloxía, da física, da química, da mineraloxía, da bioloxía e da climatoloxía e, á súa vez, é unha disciplina auxiliar destas e da agronomía. Foi precisamente o interese agronómico o que favoreceu o desenvolvemento da edafoloxía, imprescindible para optimizar os rendementos das actividades agropecuarias. O nacemento da edafoloxía como ciencia autónoma adoita situarse en 1883, cando Vasilij Vasil’evič Dokuchaev defendeu a súa tese de doutoramento, O chernozem ruso, na Universidade de San Petersburgo. Dokuchaev e os seus discípulos desenvolveron os conceptos fundamentais da edafoloxía que levaron á primeira clasificación sistemática dos solos, publicada en 1938 por Baldwin, Kellog e Thorp. Entre 1970 e 1981 as Nacións Unidas, a través da FAO e da UNESCO, elaboraron o Mapa dos Solos do Mundo, no que se recoñecían 28 grupos de solos, divididos en subgrupos. Paralelamente, en 1975 o Natural Resources Conservation Service (servicio...

Representar a efixie de alguén.

Estudio dos fenómenos eléctricos nos seres vivos.

Parte da fisioloxía que estudia as propiedades e a actividade eléctrica das células, dos tecidos e dos órganos, e a súa relación coas funcións fisiolóxicas do organismo. Investiga os fenómenos eléctricos da membrana celular, as respostas aos estímulos eléctricos, o efecto do campo eléctrico sobre grupos de células e a actividade eléctrica do corazón, do cerebro, dos músculos e dos nervios.

Conxunto dos procedementos metalúrxicos que empregan enerxía eléctrica, tanto por acción térmica coma electrolítica, para a extracción, a elaboración, a afinación e os tratamentos térmicos especiais dos metais e das súas aliaxes. En siderurxia, empréganse estes procedementos para a obtención de ferroaliaxes, de aceiros especiais ou normais, e para a fabricación de fundición. Os sistemas de transformación de enerxía eléctrica en térmica fundaméntanse na indución, na acción dun arco eléctrico que se fai saltar entre uns electrodos ou na resistencia eléctrica que presenta o material ao paso dunha corrente eléctrica. Os procedementos electrolíticos empréganse na afinación de metais en bruto ou para a obtención de metais por precipitación de solucións dos seus sales.

Conxunto de aplicacións da electricidade e da radioloxía na diagnose e no tratamento médico.

Conxunto de técnicas e procesos siderúrxicos nos que se emprega a corrente eléctrica como fonte de calor.

Subxénero lírico que se caracteriza tematicamente pola expresión de dor contida e pola resignación melancólica do eu. O motivo por excelencia é o lamento pola morte dun ser querido, aínda que pode presentar certas variantes, como a tristeza por unha catástrofe pública ou por un fracaso amoroso. Na literatura grega antiga o termo aludía a unha estrutura métrica formada por dísticos na que alternaban versos hexámetros e pentámetros. Polo xeral, tiña un carácter docto e trascendente con múltiples referencias mitolóxicas e eruditas, como nas composicións amorosas de Calímaco e Filetas. En Roma, Catulo, Propercio, Tibulo ou Ovidio recolleron a tradición e cultivaron sobre todo a vertente amorosa, pero cun ton máis intimista. Nas literaturas románicas mantívose a súa temática pero, fronte ás manifestacións clásicas, perdeu o esquema métrico fixo. Destaca o poema elexíaco Coplas a la muerte de don Rodrigo Manrique (1476), de Jorge Manrique. A partir do Renacemento inspirouse nas fontes clásicas,...