"RAG" (Contén)

DEPARTAMENTOS

Departamento de Paraguay (8.705 km2; 247.674 h [estim 1998]). A súa capital é Paraguarí (5.724 h [1992]).

RIOS

Río de América do Sur, o quinto do continente pola súa lonxitude, tributario do río Paraná, onde desemboca preto da cidade de Corrientes (2.550 km de lonxitude). Nace en Mato Grosso (Brasil), a 300 m de altitude. Atravesa Paraguay e durante boa parte do seu curso sérvelle de fronteira a este país, primeiro con Brasil e despois con Arxentina. Recibe numerosos afluentes; do altiplano brasileiro baixan o Cuiabá, o río Negro, o Aquidauana e o Taquari; mentres que do sistema andino chegan o Pilcomayo e o Bermejo. As chuvias tropicais estivais determinan os períodos de cheas. É unha importante vía de comunicación.

ENTRADA LARGA

Estado de América do Sur, que limita con Bolivia ao NO e ao N, con Brasil ao NL e ao L, e con Arxentina ao S, ao SO e ao O (406.752 km2; 5.291.000 h [estim 2001]). A súa capital é Asunción.
Xeografía física
Paraguay é en boa parte un país baixo e chan, aínda que cunha morfoloxía variada. Na zona comprendida entre os ríos Paraná e Paraguay localízanse os contrafortes do altiplano do Mato Grosso. No centro do país érguense uns macizos separados do Mato Grosso pola erosión. No N de Paraguay esténdese unha penechaira de granito e gneis dominada ao O por un estreito macizo delimitado por fallas. O Gran Chaco, que cobre máis do 60% da superficie do país, é unha gran chaira horizontal que se estende entre o río Paraguay e os Andes, cuberta de monte baixo espiñoso, habitada por tribos indíxenas nómades e por onde se estenden inmensos dominios gandeiros. O clima, sen diferenzas moi acentuadas, é cálido e húmido. No L domina a formación de...

AFLUENTES

Afluente pola esquerda do río Miño, que nace e desemboca na parroquia de Matela (Outeiro de Rei).

PERSOEIRO

Rei de Aragón e Navarra (1094-1104), fillo do Rei Sancho I de Aragón. O seu pai fíxoo rei de Ribagorza e Sobrarbe en 1085. Axudou a Afonso VI o Valente en Sagrejas (1086) e tomou Estada (1087), e cooperou con el na toma de Monzón (1089), que quedou baixo a súa xurisdición. Tivo amizade co Cid, a quen axudou na campaña contra València. Ao morrer o seu pai no sitio de Huesca, sucedeuno como rei de Aragón e Navarra. Tomou Huesca en 1096 despois de derrotar os sarracenos en Alcoraz. En 1097 acompañou o Cid a Benicadell, e de retorno obtiveron a vitoria de Bairén sobre os almorábides. Tomou Calasanz en 1098 e Barbastro en 1100, e trasladou a sé episcopal de Roda. Sucedeuno o seu irmán Afonso I de Aragón o Batallador.

PERSOEIRO

Rei de Aragón (1276-1285) e de Sicilia (Pedro I, 1282-1285), fillo de Xaime I de Aragón e de Violante de Hungría. Polo derradeiro testamento do seu pai (1262) recibiu Catalunya, Aragón e València. Casado con Constanza Stauten de Sicilia, alegou dereitos sobre Sicilia, dominio dos Anjou. Despois das Vésperas Sicilianas, insurrección antifrancesa de 1282, corouse rei. O Papa Martiño IV excomungouno e entregou os seus reinos a Carlos de Valois, fillo do rei de Francia. Tentou fortalecer a autoridade real e enfrontouse á nobreza feudal e ás oligarquías urbanas. Nas Cortes de Tarazona de 1283 os propietarios, que formaban a Unión aragonesa, presentáronlle ao rei o Privilexio da Unión, e este tivo que ceder. Tamén os cataláns, nas Cortes de Barcelona (1283), lle presentaron peticións que foron a base do constitucionalismo catalán.

PERSOEIRO

Rei de Aragón (1336-1387), fillo e sucesor de Afonso IV de Aragón. Durante o seu reinado, a Coroa de Aragón acadou a súa máxima expansión territorial. Concluíu a guerra con Xénova en 1336. En 1388 auxiliou a Castela fronte aos benimeríns ata que o sultán marroquí se retirou. Incorporou definitivamente o Reino de Mallorca á coroa aragonesa despois de vencer a Xaime III de Mallorca (1349). Participou na guerra de Venecia contra Xénova (1351) ata que asinou a paz en 1386. Proclamouse rei de Sicilia en 1377 despois da morte do seu xenro Federico III e en 1379 obtivo os ducados de Atenas e Neopatria. Por cuestións sucesorias -non se aceptaba a súa filla Xoana como herdeira-, enfrontouse ás nobrezas de Aragón e València, ás que venceu en Épila e Mislata, respectivamente (1348). O problema sucesorio solucionouse co casamento con Leonor de Sicilia, coa que tivo os futuros Xoán I e Martiño I. O seu apoio a Enrique de Trastámara, que lle prometera a cesión do Reino de Murcia, valeulle o enfrontamento...

GALICIA

Actor. Coñecido como Pepet, desenvolveu a súa carreira cinematográfica en EE UU e México, primeiro como ilusionista e cómico e despois como actor, sobre todo en versións en castelán de filmes da Paramount e Monogram. Despois dunha breve etapa como libreiro en México, volveu á interpretación da man de Luis Buñuel, con Ensayo de un crimen/La vida criminal de Archivaldo de la Cruz (1955). Destaca tamén a súa participación en El Dios del mar (1930), No matarás (1935) e 5 de chocolate y uno de fresa (1967).

PERSOEIRO

Capitán de pesca. Foi oficial e capitán de diversas frotas, como as de Pescanova e Pescafría, e presidente do club de dirixentes de empresa da Cámara de Comercio da Coruña e da Unión Bacallaeira Internacional. Escribiu Los descubrimientos de la flota pesquera española.

PERSOEIRO

Raíña de Aragón (1137-1162) e condesa de Barcelona (1150-1174), filla de Ramiro II. Casou con Ramón Berenguer IV de Barcelona en 1150 e tras a morte deste abdicou no seu fillo Afonso II de Aragón.

1. Embarcación longa e estreita que pode navegar propulsada por remos ou a vela. Diferénciase a piragua dunha soa peza, tallada xeralmente nun tronco de árbore, da que se constrúe unindo dúas pezas que poden ser de casca cosida, peles ou pranchas unidas.

2. Embarcación pequena propulsada a remo, estreita e longa, que se emprega nos ríos e no mar con finalidades deportivas e de recreo.