"Marc" (Contén)

PERSOEIRO

Político. Foi profesor de dereito administrativo na Universidade de Lisboa dende 1933. En 1929 iniciou a súa colaboración con António Oliveira de Salazar, quen o nomeou ministro das Colonias entre 1944 e 1947, momento no que impulsou a integración política, administrativa e económica coa metrópole. Exerceu tamén como ministro da Presidencia entre 1955 e 1958, cando foi nomeado reitor da Universidade de Lisboa. En setembro de 1968, logo de que Salazar tivera que abandonar o poder, ocupou a presidencia do goberno ata que foi deposto o 25 de abril de 1974, exiliándose no Brasil. Entre 1947 e 1950 presidira, ademais, a União Nacional, única formación política autorizada baixo a ditadura de Salazar. Así mesmo, foi autor do Código Administrativo de 1936. Publicou obras de historia e de dereito, como son História Breve das Constituções (1965) e História do Direito português, 1140-1495 (1981).

DEPARTAMENTOS

Departamento do Perú, atravesado pola Cordillera Occidental (33.318 km2; 1.343.501 h [estim 1996]). A súa capital é Cajamarca (92.447 h [1993]). É un gran centro mineiro, sobre todo de ouro e prata.

PERSOEIRO

Xornalista. Traballou como redactor do periódico coruñés El Ciudadano por la Constitución, editado entre os anos 1812-1815. Por mor das súas ideas e actividades liberais, entre elas a súa disputa coa Inquisición, tivo que emigrar en diversas ocasións. Estableceuse en Londres en 1823 onde creou unha imprenta.

PERSOEIRO

Sindicalista e político. Obreiro metalúrxico e militante comunista dende 1935. Nos anos sesenta foi un dos fundadores do sindicato Comisiones Obreras (CC OO), do que foi secretario xeral (1976-1987) e presidente honorífico (1987-1996). O seu activismo político e sindical levouno ao cárcere en varias ocasións entre 1967 e 1976. Foi deputado por Madrid do Partido Comunista de España (PCE) na lexislatura constituínte (1977-1979) e na primeira lexislatura (1979-1982). Escribiu Charlas en la prisión (1974), onde evoca a loita antifranquista e os seus longos encarceramentos, e Confieso que he luchado (1990), un libro de memorias.

PERSOEIRO

Xeneral e político romano. Coñecido como segundo fundador de Roma, loitou contra os etruscos, ecuos, hérnicos e volscos (389 a C) e foi en varias ocasións ditador de Roma.

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico francés. Malia comezar a súa carreira de forma exitosa dirixindo filmes como Mort en fraude (Morto fraudulentamente, 1956) e Orphée noir (Orfeo negro, Palme d’or no Festival de Cannes en 1959 e Oscar da Academia de Hollywood en 1960), os seus intentos por especializarse no exotismo non deron o resultado previsto. Realizou tamén Le mur de l’Atlantique (A parede do Atlántico, 1970) e Otalia de Bahia (1976), entre outras.

PERSOEIRO

Médico. Estudiou na Escola de Medicina de Rio de Janeiro e doutorouse en Saúde Pública na Johns Hopkin’s University en Baltimore. Entre 1934 e 1950 ocupou distintos cargos no Servicio de Saúde Pública no estado de Rio de Janeiro. En 1950 entrou na OMS como director da División de Organización de Servicios Sanitarios; en 1953 foi director xeral, cargo no que foi reelixido en 1963 e 1968 e que ocupou ata 1973, ano en que o nomearon director xeral emérito. Ocupouse principalmente dos problemas de enxeñería sanitaria, a loita contra a fame e a tuberculose, a unificación da terminoloxía médica e a mellora das condicións sanitarias dos países do Terceiro Mundo.

PERSOEIRO

Rei de Dinamarca (1035-1042) e rei de Inglaterra (1040-1042). Fillo de Canuto II e da segunda muller deste monarca, a raíña Emma. Ao morrer o seu pai recibiu o reino de Dinamarca e, axudado pola súa nai, quen desexaba manter a unidade anglodanesa, reinou tamén sobre Inglaterra tralo falecemento de Harold no 1040. Renunciou a calquera aspiración sobre Noruega no 1038, logo dunha entrevista con Magnus o Bo.

PERSOEIRO

Rei de Dinamarca (1080-1086) e sucesor de Harold IV. Durante o seu reinado reforzou o poder real, outorgou á Igrexa numerosos privilexios económicos e someteu os señores feudais. Loitou tamén contra os estonios e, aliado con Olavo de Noruega, emprendeu unha malograda expedición naval para conquistar Inglaterra no 1085. Morreu asasinado xunto co seu irmán nunha revolta dos nobres. Recibiu o alcume de o Santo pola difusión que realizou do cristianismo, castigando con dureza os que non respectaban os mandatos da Igrexa e polo esforzo por protexer as igrexas e mosteiros. Canonizado pola Igrexa Católica, foi declarado patrón de Dinamarca no 1101.

PERSOEIRO

Rei de Dinamarca (1182-1202). Continuou con éxito a expansión territorial iniciada polo seu pai Valdemar I o Grande. Venceu os eslavos da Xermania superior apoderándose da Pomerania, Slesvig-Holstein, Hamburgo, Lübeck e case todo o litoral do Báltico, xunto co rei dos sorabos. Enfrontouse ao Emperador Federico I Barbarrubia no 1183, a quen lle negou a homenaxe feudal polos territorios ocupados do Imperio. No 1200 sufocou unha revolta campesiña contra o bispo Absalón e atribuíuse un poder case ilimitado para evitar novas sublevacións.

PERSOEIRO

Escritor latino. Foi o autor de De nuptiis Mercurii et Philologiae (Sobre as nupcias de Mercurio e Filoloxía), obra enciclopédica onde expón a materia das sete artes liberais; expoñente das diversas correntes culturais do helenismo, tivo gran difusión como libro de texto durante a Idade Media.

PERSOEIRO

Emperador romano (211-217), fillo do Emperador Sétimo Severo, quen o vinculou a tarefas de goberno desde o 198, e de Xulia Domna. Recibiu o sobrenome de Caracalla pola peza de vestir que levaba. Á morte do seu pai asasinou o seu irmán Sétimo Geta e os seus partidarios. Promulgou no 212 a Constitutio Antoniana que concedía a cidadanía romana a todos os homes libres do Imperio. Emprendeu campañas militares nas fronteiras do Rin e do Danubio. Asasinárono despois de pasar o Tigris nunha conspiración dirixida polo prefecto do pretorio. Datan do seu goberno o mapa de camiños coñecido como Itinerario Antonino e as termas que levan o seu nome.

GALICIA

Comarca do centro de Galicia, ao L da Dorsal Meridiana, que comprende gran parte da conca do río Avia. Limita ao N coas comarcas do Deza (concellos de Dozón, Lalín e Rodeiro) e Tabeirós-Terra de Montes (concello de Forcarei), ao O coa de Pontevedra (concello da Lama), ao S coa do Ribeiro (concellos de Avión, Cenlle e Leiro) e ao L coas de Ourense (Amoeiro, Coles, Ourense e Vilamarín) e Chantada (concello de Carballedo). Abrangue unha superficie de 552,36 km2nos que acolle unha poboación de 30.566 h (1998), distribuídos entre os concellos de Beariz (1.671 h; 55,97 km2), Boborás (3.560 h; 87,82 km2), O Carballiño (12.170 h; 54,38 km2), O Irixo (2.259 h; 121,05 km2), Maside (3.364 h; 40,04 km2), Piñor (1.641 h; 52,69 km2), Punxín (985 h; 17,08 km2), San Amaro (1.603 h; 28,95 km2) e San Cristovo de Cea (3.313 h; 94,38 km2). O principal núcleo de poboación da comarca é a súa cabeceira,...

PERSOEIRO

Emperador romano (283-285). Derradeiro representante da dinastía dos ilirios, sucedeu o seu pai Caro no Imperio de Occidente, mentres o seu irmán Numeriano administraba o de Oriente. Trala morte do seu irmán (284), adoptou o título de Germanicus Maximus e, despois de derrotar preto de Verona o usurpador Marco Aurelio Xuliano, loitou contra Diocleciano, proclamado sucesor de Numeriano en Oriente e que non o recoñecía. Derrotouno nunha batalla á beira do río Marus (Mesia Superior), pero foi asasinado por un dos xefes do seu exército.

PERSOEIRO

Realizador cinematográfico. Adscrito ao realismo poético, é o autor de destacadas películas que se poden incluír dentro desta tendencia: Drôle de drame (Estraño drama, 1937) e Le jour se lève (O día comeza, 1939). En Les visiteurs du soir (Os visitantes da tarde, 1942-1943) e Les enfants du Paradis (Os nenos do Paraíso, 1943-1945) establece, en clave, unha vontade de definición estética semellante á de Prévert. Entre as súas obras posteriores destacan Juliette et la clef des songes (Xulieta e a chave dos soños, 1951) e La Bible (A Biblia, 1976).

PERSOEIRO

Emperador romano (282-283). Coñecido como Persicus Maximus, foi proclamado emperador polo exército despois do asasinato de Probo. Asociou o goberno aos seus fillos Carino e Numeriano. Derrotou na Panonia o pobo xermánico dos cuados, pasou a Asia, venceu os sármatas, conquistou Mesopotamia e Seleucia e chegou a Ctesifonte. Sucedérono os seus fillos.

CAPITAIS

Capital da provincia homónima, Arxentina, á beira do río Valle, que forma un val ao O da serra andina de Ancasti (110.269 h [1995]). Típica cidade colonial, presenta un trazado urbano rectangular. O cultivo de algodón e viña, e a cría de gando vacún son as principais actividades económicas. É un importante centro turístico, principalmente no inverno debido á suavidade do seu clima. Fundada en 1559 por Juan Pérez de Zurita co nome de Nueva Inglaterra, no ano 1683 Fernando de Mendoza trasladou esta capital á súa localización actual.

PERSOEIRO

Escritor, orador e político romano. Chamado o Vello ou o Censor, era membro dunha familia plebea. Participou na Segunda Guerra Púnica (217 a C) e fixo carreira política en Roma axudado por Lucio Valerio Flaco. Comezou como cuestor en Sicilia no 204 a C con Publio Cornelio Escipión o Africano. Elixido edil no 199 a C, reinstaurou os xogos plebeos. No 198 a C foi pretor en Sardeña, onde adquiriu popularidade pola súa sobriedade e xustiza no desempeño do cargo, feito que lle axudou a acadar o consulado no 195 a C. Durante este mandato trasladouse a Hispania para sufocar un levantamento indíxena. Participou tamén como tribuno militar na expedición contra Antíoco no ano 191 a C. No ano 184 a C foi elixido censor e aplicou unha política na que cargou con impostos o luxo e realizou importantes obras públicas na cidade. Combateu a política liberal e filohelénica dos Escipións en defensa das tradicionais virtudes romanas (aforro, austeridade e xustiza), virtudes que practicou...