"Arra" (Contén)

PERSOEIRO

Ciclista. Debutou como ciclista profesional en 1984, despois de proclamarse campión de España amateur o ano anterior. Foi o primeiro ciclista en gañar o Tour de France en cinco edicións consecutivas (1991, 1992, 1993, 1994 e 1995). En 1992 e 1993 venceu tamén na clasificación xeral do Giro de Italia. Nos campionatos mundiais de fondo en estrada conseguiu dúas medallas de prata (1993 e 1995) e unha de bronce (1991). Ademais, na especialidade de carreira contrarreloxo, proclamouse campión mundial en 1995 e olímpico en Atlanta 1996. Tamén gañou o Criterium Internacional (1989), a Dauphiné-Liberè (1995 e 1996), a Clásica de San Sebastián (1990), a Volta a Catalunya (1988, 1991 e 1992) e a París-Nice (1989 e 1990), entre outras. En 1994 conseguiu establecer a plusmarca mundial da hora ao percorrer nese tempo 53,04 km. En 1995 proclamouse campión da Volta á Comunidade Galega. Retirouse da competición en 1996. Das condecoracións e galardóns que recibiu destacan o Premio Príncipe de Asturias...

PERSOEIRO

Arquitecto italiano. Formouse en Sicilia como escenógrafo e en Roma (1704) con Carlo Fontana, onde se interesou pola obra de G. Guarini. Chamado a Turín por Víctor Amadeo II de Savoia, proxectou o mosteiro e a igrexa basilical da Superga (1717-1718), a fachada barroca do Palazzo Madama (1718-1721) e, cerca de Turín, o castelo de Rivoli (1715-1725) e o palacio de cacería de Stupiningi (1729-1731). Chamado por Filipe V, trasladouse a España en 1735 e proxectou a fachada do xardín do palacio de La Granja de San Ildefonso e o Palacio Real de Madrid, rematado por G. B. Sachetti.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Bizkaia, Euskadi, situado no extremo occidental da provincia, no límite con Cantabria (2.887 h [2001]). Pasan pola localidade varios regatos que desembocan no río Karrantza. A súa capital é La Concha e a poboación está fortemente diseminada. Destaca a gandería bovina e porcina e a avicultura. As principais industrias dedícanse á elaboración de derivados lácteos e á fabricación de pensos. Posúe xacementos de chumbo, fluorita e blenda.

GALICIA

Avogado e militar. Foi doutor en dereito pola Universidad de Madrid (1974), ingresou no corpo xurídico da Armada e foi coronel auditor (1966). Foi secretario e vogal do Tribunal de Defensa da Competencia, dirixiu o semanario Litoral (1954-1955) e foi subdirector da Revista General de Marina. Escribiu Vida y viajes de Pedro Sarmiento de Gamboa (1945), Manual de Derecho Penal y Procedimientos Militares (1947) e Mourelle de la Rúa, explorador del Pacífico (1971). Foi membro correspondente da Real Academia Galega e da Real Academia de la Historia.

GALICIA

Avogado e xornalista. Colaborador de Faro de Vigo e ABC, foi director da revista Litoral, delegado provincial do ministerio de Información e Turismo e gobernador civil de Araba (1976). Escribiu Pontevedra de aquélla (1986).

PERSOEIRO

Escritor e xornalista romántico. Educado en Francia e influído polo neoclasicismo, dedicouse á literatura, á crítica e á política no ámbito liberal. Escribiu poesía e teatro, pero sobre todo destacou pola súa actividade crítica nos periódicos El duende satírico del día (1828) e El pobrecito hablador (1832-1833), onde asinaba cos pseudónimos de El duende solitario e Juan Pérez de Murgía. O corpus de artigos máis importantes publicounos en La revista española baixo o pseudónimo de Fígaro, unha visión amarga e lúcida de diversos aspectos da vida e da sociedade españolas, moi marcadas pola corrupción, nun ton humorista e satírico. A súa recompilación de artigos máis salientable recóllese baixo o título de Artículos de costumbres o escenas de la vida española. Os artigos de literatura e teatro son particularmente interesantes pola súa visión crítica renovadora, incisiva e científica. O seu castelán, flexible e sobrio, converteuse...

AFLUENTES

Afluente do Miño pola dereita, que nace no monte Cabezo Gordo na parroquia de Goián (Tomiño), onde tamén desemboca.

MUNICIPIOS

Municipio de Nafarroa, drenado polo río Arga (1.920 h [2001]). De orixe romana, do seu patrimonio cultural destaca a igrexa de San Miguel Arcángel.

PERSOEIRO

Xesuíta e lexicógrafo. En 1707 entrou na Compañía de Xesús e foi impulsor do movemento literario vasco no s XVIII. Escribiu apoloxías en defensa da lingua e estudios gramaticais como El imposible vencido. Arte de la lengua bascongada (1729), primeira gramática vasca, Dicionario trilingüe castellano, bascuence y latín (1745) e Corografía o descripción general de la M. N. y M. L. provincia de Guipúzcoa (1882).

LOCALIDADES

Localidade de Nafarroa, situada nos Pireneos Orientais, no val de Esteribar, á beira do Camiño Francés de peregrinación a Santiago. O enclave formouse ao redor de dous mosteiros consagrados a Santa María e San Agustín que despois pasaron a depender de Leyre. Foi cabeza do val de Estereibar. No s XI contaba cun hospital de peregrinos e chegou a ter dous atendidos polas confrarías de Santiago e San Blas. No s XII recibiu o foro dos francos, artesáns estranxeiros xeralmente franceses que realizaron a actual configuración urbana con casas aos dous lados do Camiño. En 1329 celebráronse as Cortes para recibir o xuramento de Filipe II de Évreux e Xoana II de Navarra. Destacan a igrexa de San Nicolás de Bari (s XIII), as ermidas de San Blas e de Santiago, e a ponte gótica.

GALICIA

Escultor. Formouse na Escola de Artes e Oficios de Santiago de Compostela e posteriormente en Madrid, con A. Marinas. Competiu con Asorey (1919) polo posto de profesor de escultura anatómica da facultade de medicina da Universidade de Santiago de Compostela. Tres anos máis tarde acadou a praza de profesor de escultura na Escola de Artes e Oficios de Valladolid, aínda que posteriormente a cambiaría pola de Zaragoza, cidade na que se instalou definitivamente. Realizou, entre outros, os monumentos a Pais Lapido (1918), na alameda de Santiago de Compostela, e aos irmáns Prieto (1933) no Carballiño. Destacou tamén como imaxineiro. Participou nas exposicións nacionais de belas artes e recibiu unha terceira medalla en 1912 pola obra Á fin... tarde!.

PERSOEIRO

Escritor. En 1567 foi ministro da Igrexa Reformada, despois da adhesión de Xoana de Albret, raíña de Navarra, ao calvinismo. Traduciu textos relixiosos, entre outros, o Novo Testamento: Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria (1571) e Kalendrera (1571).

MUNICIPIOS

Municipio de Nafarroa situado no val do Ega, ao S de Iruña, á beira do camiño Francés de peregrinación a Santiago (13.024 h [2001]). É un núcleo comercial importante e ten unha área en proceso de desenvolvemento industrial, con industrias metalúrxicas de transformación, de artes gráficas, químicas e téxtiles. De orixe romana, adquiriu importancia comercial cando foi repoboada por Sancho Ramírez de Aragón e Navarra con colonos francos para protexer a Ruta Xacobea en 1090. Durante un tempo foi capital do Reino de Navarra. A cidade foi ocupada e fortificada polo pretendente Carlos María Isidro na Primeira Guerra Carlista. Do seu patrimonio cultural destacan a igrexa de San Pedro de la Rúa (s XII) e a igrexa de San Miguel. Dos edificios civís sobresae o Palacio Real, ou dos duques de Navarra, románico do s XII.