"Rande" (Contén)

1. Facer algo ou a alguén máis grande.

2. Outorgar dignidade ou grandeza de espírito a alguén.

3. Crecer ou aumentar algunha cousa.

4. Aumentar alguén o seu ánimo, disposición, valor ou capacidade.

PERSOEIRO

Príncipe de Moldavia (1457-1504). Fillo de Bodgan II, sucedeu ao seu tío Pedro III. Derrotou os turcos en Rahova (1475), pero ante a súa constante ameaza, aliouse con Polonia e Hungría. Non obstante , asinou un tratado (1503) co sultán Baiazet II, polo que Moldavia mantiña a independencia a cambio dun tributo anual. Impulsor do desenvolvemento cultural do seu país, modernizou Suceava, capital do reino, e inspirou Crónica, pola graza de Deus, do país de Moldavia desde que foi establecido (1504), primeira obra literaria secular en eslavo. Pola súa resistencia aos turcos e a reconstrución de numerosas igrexas e mosteiros, o patriarca da Igrexa serbia concedeulle o título de atleta de Cristo e canonizouno en 1992.

PERSOEIRO

Rei de Serbia (1243-1276), fillo de Estevo II de Serbia. Mantivo a paz cos países veciños, conseguiu a unidade da Igrexa e do Estado e conciliou as diversas relixións. Creou unha moeda serbia e desenvolveu a explotación das minas de prata, chumbo, cobre e ferro. Destronado polo seu fillo Estevo V Dragutin, retirouse co nome de Simón ao mosteiro de Sopoćani (Novi Pazar).

PERSOEIRO

Elector de Brandenburgo (1640-1688) e duque de Prusia (1657-1688), fillo do elector Xurxo Guillerme I. Trala fin da Guerra dos Trinta Anos (1618-1648) recibiu a Pomerania oriental. En 1656 rompeu a súa alianza con Polonia cando esta foi invadida por Suecia e Rusia, co que conseguiu o ducado de Prusia. Impulsou a unión administrativa e de tributos nos seus estados e iniciou o recrutamento regular para manter un exército permanente. Fundou varias colonias en África occidental e a Biblioteca Real de Berlín.

PERSOEIRO

Elector e margrave de Brandenburgo (1417-1440), e burgrave de Nuremberg (1417-1440), fillo do burgrave Federico V. Iniciou a dinastía Hohenzollern. Apoiou a Sexismundo I de Hungría na súa elección como rei de Xermania e este, a cambio, concedeulle os títulos de elector e margrave.

PERSOEIRO

Rei de Prusia (1740-1786), fillo de Federico Guillerme I. Rebelouse contra a educación imposta polo seu pai e tentou fuxir a Inglaterra en 1730, pero foi descuberto e fixérono prisioneiro. En 1740 accedeu ao trono prusiano e iniciou unha política militar de carácter expansivo. Durante a Guerra de Sucesión austríaca (1740-1748) ocupou a rexión de Silesia, ao tempo que lle ofrecía a súa axuda a María Tareixa de Austria a cambio da propia Silesia. Na Guerra dos Sete Anos (1756-1763), malia as derrotas fronte aos exércitos austrorrusos, conseguiu asegurarse Silesia. En 1772 repartiuse Polonia con Catarina II de Rusia, polo que engadiu aos seus territorios a Prusia polaca, Gdańsk e Thorn, e en 1779 obtivo os principados franconios de Baviera. Durante a Guerra de Sucesión de Baviera constituíu o Fürstenbund, unha alianza cos principes alemáns co fin de frear os intentos de Austria por reconstituír o Sacro Imperio Romano Xermánico. Expoñente do despotismo ilustrado europeo, reorganizou a...

GALICIA

Escritor e lexicógrafo. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela (1960), trasladouse á Coruña como pasante no despacho de Sebastián Martínez Risco e posteriormente exerceu como letrado asesor da Caixa de Aforros de Vigo. Académico da RAG e membro do Consello da Editorial Galaxia. Colaborador en distintas publicacións (Aturuxo, Ínsula, La Noche, Vida Gallega, Grial, Nordés, Dorna, Bandarra), pertenceu á Asociación Cultural de Vigo e xunto con Xosé Manuel Beiras traduciu Antígona, de J. Anouilh, e Non haberá guerra en Troia, de Giradoux. Da súa produción destaca Vieiro choído (1957), Entre o si e o non (Premio Nacional de Poesía Rosalía de Castro 1967), Dicionario galego-castelán (1968), Vocabulario galego-castelán (1968), Manuel Leiras Pulpeiro. Obra completa (1970), Os anos escuros. I. A resistencia cultural da xeración da noite...

PERSOEIRO

Poeta pertencente á escola galego-castelá. Activo aproximadamente entre 1365 e 1400 na corte de Xoán I, perdeu o favor real logo de casar cunha mourisca e renegar do cristianismo para converterse en mahometano. No Cancionero de Baena, recóllense trece poemas da súa autoría; cinco son composicións amorosas -nas que retoma a tradición provenzal máis clásica- e o resto relixiosas, tanto de loanza a Deus como gozos á Virxe María.

ILLOTES

Illote da beira setentrional da ría de Arousa, no litoral da parroquia de Palmeira (Ribeira), situado fronte á punta de Grades.

1. 1. Que ocupa moito espazo ou moita superficie. Na tradición oral recóllense ditos como: “Canto máis grande máis burro. De río grande, grande peixe. Vale máis pequeno e agudo, que grande e burro”.

   2. Que ten un tamaño excesivo con respecto a outro. Na tradición oral recóllese o dito: “O peixe grande sempre come ao pequeno”.

   3. Aplícase, nalgunhas especies zoolóxicas, como especificador.

2. Que é moi alto ou forte.

3. Aplícase á persoa adulta ou á que ten máis idade ca outra.

4. 1. Que é moi forte ou intenso. OBS: Emprégase, fronte á forma apocopada gran, diante dos nomes en plural ou que comezan por vocal.

   2. Aplícase co significado de ‘maior’, cando este se emprega con sentido non material. Na tradición oral recóllense ditos como: “Canto máis grande é a fortuna, está menos segura. O máis grande inimigo do home foi sempre o home”.

5. Que está en moito número ou cantidade. OBS: Emprégase, fronte á forma apocopada gran, diante dos nomes en plural ou que comezan por vocal.

6. ...