"AN" (Contén)

PERSOEIRO

Rei de Dinamarca (1035-1042) e rei de Inglaterra (1040-1042). Fillo de Canuto II e da segunda muller deste monarca, a raíña Emma. Ao morrer o seu pai recibiu o reino de Dinamarca e, axudado pola súa nai, quen desexaba manter a unidade anglodanesa, reinou tamén sobre Inglaterra tralo falecemento de Harold no 1040. Renunciou a calquera aspiración sobre Noruega no 1038, logo dunha entrevista con Magnus o Bo.

PERSOEIRO

Rei de Dinamarca (1080-1086) e sucesor de Harold IV. Durante o seu reinado reforzou o poder real, outorgou á Igrexa numerosos privilexios económicos e someteu os señores feudais. Loitou tamén contra os estonios e, aliado con Olavo de Noruega, emprendeu unha malograda expedición naval para conquistar Inglaterra no 1085. Morreu asasinado xunto co seu irmán nunha revolta dos nobres. Recibiu o alcume de o Santo pola difusión que realizou do cristianismo, castigando con dureza os que non respectaban os mandatos da Igrexa e polo esforzo por protexer as igrexas e mosteiros. Canonizado pola Igrexa Católica, foi declarado patrón de Dinamarca no 1101.

PERSOEIRO

Rei de Dinamarca (1182-1202). Continuou con éxito a expansión territorial iniciada polo seu pai Valdemar I o Grande. Venceu os eslavos da Xermania superior apoderándose da Pomerania, Slesvig-Holstein, Hamburgo, Lübeck e case todo o litoral do Báltico, xunto co rei dos sorabos. Enfrontouse ao Emperador Federico I Barbarrubia no 1183, a quen lle negou a homenaxe feudal polos territorios ocupados do Imperio. No 1200 sufocou unha revolta campesiña contra o bispo Absalón e atribuíuse un poder case ilimitado para evitar novas sublevacións.

PERSOEIRO

Crítico e teórico cinematográfico italiano. O seu Manifeste du VIIe Art (Manifesto da VIIª Arte), influído por Marinetti e D’Annunzio, é un dos primeiros tratados sobre materia cinematográfica.

1. Forma da lírica italiana, polo xeral de verso hendecasílabo e ritmo iámbico. A súa extensión máxima alcanza as quince estrofas, dividida cada unha en dúas partes, piedi e fronte, e remata nunha semi-estrofa chamada ripressa ou commiato. A temática acostuma ser amorosa, aínda que tamén pode adoptar asuntos propios da oda. A súa forma foi obxecto de distintas modificacións co paso do tempo.

2. Composición musical profana dos ss XVI a XVIII de tema máis alegre cá canzone e de versos máis curtos. Cultivadores deste xénero foron, entre outros, Claudio Monteverdi (1567-1643) ou Thomas Morley (1557?-1602), autor de Canzonetts or Little Short Songs to Three Voices (Canzonettas sobre pequenas cancións para tres voces, 1593).

PERSOEIRO

Xadrecista. Aprendeu a xogar o xadrez aos catros anos. Aos 11 anos, no Instituto de La Habana, tomou de novo contacto con este deporte e converteuse no mellor xogador da illa. En 1903 marchou aos EE UU para estudar enxeñería na Universidade de Columbia. En 1908 disputou un encontro co campión estadounidense F. J. Marshall e venceuno. Anos máis tarde, en 1921, proclamouse campión mundial ao derrotar a M. Lasker, título que mantivo ata 1927.

PERSOEIRO

Médico e naturalista. Estudiou gramática, filosofía, matemáticas e medicina en València e dereito en Salamanca. Interesouse pola arqueoloxía e pola botánica. Mantivo correspondencia con Haller e con Linné, de quen traduciu ao castelán Philosofia botanica (Filosofía botánica) e Species plantarum (As especies das plantas). A súa publicación máis destacada é Teoremas y problemas para examinar y saber usar cualesquiera aguas minerales (1785).

1. 1. Sacerdote titular dunha capelanía.

   2. Sacerdote, en xeral crego, que presta servizo relixioso nun establecemento relixioso ou segrar, isto é, que esta ao servizo dunha capela nun convento, colexio, hospital, prisión ou pazo.

   3. capelán castrense

      Sacerdote asimilado á carreira militar que serve espiritualmente ao exército.

   4. capelán maior

      Superior dun cabido ou comunidade de capeláns.

2. Calquera eclesiástico, aínda que non teña capelanía.

PERSOEIRO

Ensaísta e crítico. Licenciado en Filosofía e Letras e profesor de ensino medio, colaborou na prensa galega especializada como Luzes de Galiza, Boletín galego de literatura e A trabe de ouro. Publicou o libro Contra a casa da Troia. Cultura e sociedade no Santiago dos anos 30 (1994-1996).

1. Cargo ou beneficio cunha serie de honores, dereitos e obrigas anexos, consistente en exercer os servicios de culto nunha capela. Implica xeralmente diversos tipos de servicios como a celebración de misas, procesións, dotacións a pobres e cura de almas, e un conxunto de bens, rendas e dereitos adscritos á capela. O seu máximo desenvolvemento tivo lugar entre os ss XV e XVIII. Existen dous tipos de capelanías: as eclesiásticas ou colativas, que erixe o clero ordinario reservándose a colación e que corresponden a unha autoridade eclesiástica, e as leigas, nas que xa non intervén a autoridade eclesiástica.

2. Capelanía vinculada aos membros dunha familia, xeralmente nobre. A miúdo, os beneficiarios ordenábanse para obter as rendas e beneficiarse das exencións eclesiásticas. Denomináronse ordenados a título de patrimonio.

PERSOEIRO

Escritor latino. Foi o autor de De nuptiis Mercurii et Philologiae (Sobre as nupcias de Mercurio e Filoloxía), obra enciclopédica onde expón a materia das sete artes liberais; expoñente das diversas correntes culturais do helenismo, tivo gran difusión como libro de texto durante a Idade Media.