"To" (Contén)

1. Que ou quen non naceu.

2. Que naceu artificialmente, é dicir, extraído do útero materno mediante a operación de cesárea.

1. Composición musical para nove instrumentos ou para nove voces, que xeralmente segue o mesmo esquema formal do cuarteto. L. Sporh, J. C. Arriaga e M. Ravel destacaron como virtuosos nesta composición.

2. Conxunto dos nove instrumentos ou das nove voces que interpretan esta composición.

PERSOEIRO

Eclesiástico alemán. Fundou en Laon a orde de Prémontré, aprobada en 1126. Vendeu todos os seus bens e repartiunos entre os pobres. Fundou a abadía de Prémontré, predicou contra unha seita maniquea e foi arcebispo de Magdeburg, cidade onde morreu e onde se atopa enterrado. Segundo unha lenda, tragouse unha araña velenosa que caera no seu cáliz cando estaba celebrando a misa. Na iconografía represéntase con vestiduras episcopais ou de frade premonstratense, cun cáliz cunha araña, un ostensorio ou un escapulario. A súa festividade celébrase o 6 de xuño.

PERSOEIRO

Militar e político. Nomeado xefe dos servizos secretos durante o mandato de Omar Torrijos Herrera, en 1981 ascendeu a xefe do Estado Maior. Autoascendeuse a xeneral en 1983 e fíxose co control efectivo do goberno de Panamá (1983-1989), co respaldo de EE UU, aínda que non ocupou a presidencia do país. En 1989 a Asamblea Nacional designouno xefe do goberno, o que provocou que as forzas estadounidenses invadiran Panamá para detelo e trasladalo a Florida. Foi encarcerado en EE UU e condenado en 1992 por tráfico de drogas, branqueo de diñeiro e crime organizado.

GALICIA

Poeta. Coñecido como o poeta da montaña, comezou a carreira eclesiástica no seminario da súa vila natal, onde destacou, máis ca polos seus estudos de latín e dos autores clásicos, pola súa habilidade para versificar composicións de carácter humorístico e satírico. Abandonou o seminario e fíxose mestre. Durante esta etapa trabou amizade co médico e poeta M. Leiras Pulpeiro, un dos escritores que máis influíu sobre a súa obra inicial, e comezou a colaborar co periódico local El baluarte de Galicia. Rexente da escola do padroado de Fondós, en Foz, entrou en contacto co agrarismo da man de Antón Villar Ponte e colaborou na publicación satírica Guau... Guau!, para a que escribiu varias poesías de temática cívica. Despois de gañar un certame poético con “De Ruada” (1895), publicou Montañesas (1904), o seu primeiro libro, que constitúe un conxunto de composicións líricas de diálogo coa natureza. Trasladado a Calvos de Randín por mor da súa vinculación...

CAPITAIS

Capital de Northamptonshire, Inglaterra, Reino Unido (192.382 h [1996]). Está situada á beira do río Nene, ao NO de Londres e ao O de Cambridge. É un núcleo importante de industrias do calzado e de peles curtidas desde o s XVII, ademais dun núcleo de industria diversificada. Do seu patrimonio cultural destacan as igrexas de Saint Peter e Saint Sepulchre, ambas as dúas do s XII.

CONDADOS

Condado de Inglaterra, Reino Unido (2.367 km2; 625.900 h [estim 2000]). A súa capital é Northampton.

PERSOEIRO

Mestre de obras portugués. Traballou na zona de Ourense e caracterizouse polo bo traballo do granito e pola plasticidade e a presenza da decoración naturalista nas súas obras. Traballou para o cóengo da catedral de Ourense cara a 1520, realizou a sancristía do mosteiro de Santa María a Real de Xunqueira de Ambía e construíu a igrexa de Santo Estevo de Sandiás, onde se observa a evolución do seu estilo desde o gótico tardío cara ao renacentismo ornamental.

1. Nome común que reciben algúns peixes do xénero Notacanthus, da familia dos notacántidos.

2. Peixe de corpo alongado, serpentiforme e coa boca en posición ínfera. É de cor cinsenta e ten a aleta dorsal transformada en espiñas fortes, entre cinco e nove. Vive desde os 700 ata os 2.000 m de profundidade, e aliméntase de invertebrados como os ofiuroideos, os briozoos, as anémonas, as esponxas ou as holoturias.

3. Peixe teleósteo de ata 1,20 m. De corpo angüiliforme, presenta no lombo de oito a doce espiñas, modificación da aleta dorsal. Vive entre os 125 e 1.000 m, aínda que pode acadar os 2.500 m de profundidade, e aliméntase principalmetne de anémonas de mar.

PERSOEIRO

Escritor. Monxe do mosteiro de Sankt Gallen, foi un dos máis grandes estilistas da literatura alemá. Divulgador dos clásicos, que traduciu ao alemán, comentou a Boecio, Aristóteles e os Salmos. A súa obra está formada por algúns dos textos máis antigos e de máis relevancia da lingua xermánica.