"ALE" (Contén)

PERSOEIRO

Fonetista e matemático. Educouse en Eton e Cambridge, onde se licenciou en Matemáticas (1837). As súas investigacións centráronse sobre todo na fonética e na acústica. En 1873, con Isaac Pitman, iniciaron as investigacións para establecer en taquigrafía o alfabeto do inglés, e baseándose no alfabeto fonotípico de I. Pitman acadaron ese logro en 1847. Cómpre destacar as súas obras The Alphabet of Nature (1844-1845), The Essentials of Phonetics (1848), On the Sensations of Tone (tradución de Die Lehre von den Tonempfindungen, de H. Helmholtz, 1863), On Early English Pronunciation (5 vol, 1869-1889) e Pronunciation for singers (1880).

1. Facer que se forme calo nalgunha parte do corpo.

2. Facer máis dura ou menos sensible unha persoa.

3. Saír calo nalgunha parte do corpo.

4. Endurecerse ou facerse menos sensible unha persoa.

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Córdoba, Andalucía, entre os vales dos ríos Genil e Anzur (2.333 h [1996]). A base da súa economía é a agricultura, principalmente o cultivo da oliva. A actividade industrial limítase a pequenas fábricas de bebidas.

PERSOEIRO

Rei de Alemaña (918-936) e duque de Saxonia e Turinxia (912), fillo de Otón I de Saxonia. Loitou contra Conrado I de Alemaña, ao que sucedeu no trono. Recuperou Lorena e derrotou os eslavos de Bohemia (929) e os húngaros (933). Enfrontouse aos dinamarqueses (934) e constituíu unha marca alemá entre o Eider e o Schlei.

PERSOEIRO

Médico e político. Foi deputado por Valdeorras (1872-1873; 1898-1899; 1901-1903), por Ponferrada (1893-1895) e senador pola Coruña (1896-1897).

1. Botar talo unha planta.

2. Quedar teso algo que antes era flexible polo frío ou outro axente.

3. Sentir ou ter moito frío.

ENTRADA LARGA

Período de transición entre o Paleolítico e o Neolítico situado a comezos do Holoceno, durante o que predominou unha economía depredadora, continuadora da cultura dos cazadores-recolectores no período posglaciar. Algúns autores denominaron Mesolítico o mesmo período cronolóxico, pero referido ás transformacións das sociedades humanas que os distanciaron das tradicións paleolíticas e que se definiron polo sedentarismo e a economía produtora. No ámbito climático, definiuse polo rápido incremento da temperatura, feito que ocasionou un brusco retroceso das masas glaciares, coa desaparición dos grandes vertebrados da etapa anterior (mamuts, renos e rinocerontes laúdos), mentres se multiplicaban os propios do clima temperado (cervos, corzos e porcos bravos). A mellora climatolóxica permitiu a expansión dos bosques de caducifolias e unha elevación do nivel mariño. Os asentamentos dos grupos humanos diversificáronse e, xunto ás covas, empregáronse os abrigos rochosos e as construcións temporais...

1. Calidade de equivalente.

2. Forma que se corresponde exacta ou aproximadamente con outra doutra lingua diferente. Non deben confundirse os termos voces sinónimas e voces equivalentes: os sinónimos pertencen a unha mesma lingua e son, na maioría dos casos, intercambiables entre si, mentres que no caso das equivalencias se refiren aos mesmos termos en dúas ou máis linguas e non son intercambiables nun contexto determinado. Así, por exemplo, a voz galega chapeo ten como equivalencias a portuguesa chapeu, a catalá capell, a castelá sombrero, a francesa chapeau, a italiana cappello, a inglesa hat e a alemana hut.

3. Confusión entre dúas ou máis realizacións fonemáticas que teñen, polo menos, un trazo distintivo común, de punto ou de modo de articulación, e que explican algunhas evolucións diacrónicas anómalas. Así, por exemplo, nas líquidas fórmanse equivalencias entre /r/ e /l/, xeralmente por disimilación, en casos como lat CALAMĔLLU > caramelo, LĪLĬU > lirio, LŎCĀLE > logal > logar > lugar ou PARABŎLA > paravra > palavra > palabra; ou tamén hai equivalencia, neste caso sincrónica, entre /b/ e /g/, en casos como VŎMĬTĀRE > vomitar > popular gomitar.

4. Relación de igualdade funcional que, segundo Bally, se dá entre dous ou máis membros oracionais que poden intercambiarse a causa da súa función común, sen que os seus valores semánticos e estilísticos sexan necesariamente idénticos, e que é sempre viable dentro dun contexto determinado. Deste xeito, hai equivalencia entre [A poboación] viguesa, de Vigo, que hai en Vigo. OBS: Tamén se denomina concorrencia.

5. Relación binaria entre os elementos dun conxunto que permite establecer unha clasificación destes elementos de tal maneira que quede cada un nunha clase, chamada de equivalencia, e estas clases non teñan ningún elemento común. Para que unha relación sexa de equivalencia ten que ser reflexiva, simétrica e transitiva. Son equivalentes dous elementos que pertencen á mesma clase. O conxunto das clases de equivalencia chámase conxunto cociente do conxunto de partida C para esta relación R, e escríbese C/R.

1. Que ou o que equivale ou posúe o mesmo valor ou características.

2. Aplícase á figura ou ao corpo que ten a mesma área ou o mesmo volume pero unha forma diferente á doutro.

3. Tributo establecido por Filipe V en València (1717) e Aragón (1718) como imposto directo e único sobre a riqueza. Considerado equivalente ao conxunto de tributos e rendas provinciais aos que estaba sometida Castela, conservouse ata a reforma tributaria de 1845.

4. Auga que queda adherida ás partículas do solo despois dunha centrifugación de mil veces a aceleración da gravidade.

5. Peso en gramos do elemento ou composto liberado electroliticamente polo paso dun coulomb cunha eficiencia de corrente do 100%. É igual ao equivalente gramo dividido por 96.487.

6. Peso en gramos dunha substancia que libera ou se combina cun mol de protóns, en caso de reaccións ácido base, ou cun mol de electróns, no caso de reaccións redox.

7. Factor que relaciona as unidades caloríficas e as unidades mecánicas da enerxía. A súa determinación cuantitativa fíxoa Joule empregando un calorímetro que contén unha masa de auga, dentro do que pode xirar un sistema de paletas ao redor dun eixe. Este sistema acciónase por un corpo que cae dunha certa altura. O traballo efectuado polo corpo na caída emprégase en axitar a auga e convértese en enerxía calorífica. Así resulta que 1 caloría=4,186 joules, ou ben, 1 kcal=427,1 kpm.